Σου έχει συμβεί ποτέ να ασχολείσαι με ένα έργο σε βαθύ επίπεδο, ώστε να μην σε αποσπά τίποτα; Να δουλεύεις, δηλαδή, για κάτι που θες να ολοκληρώσεις και -κατά τη διάρκεια αυτής της πράξης- να μην “έχεις” την αίσθηση του χρόνου. Αυτή είναι μία ψυχική κατάσταση, γνωστή ως ψυχολογική ροή (flow). Η ψυχολογική ροή συμβαίνει όταν ασχολούμαστε πλήρως με μία εργασία, χωρίς να αποσπάται η προσοχή μας. Αυτή, βέβαια, προϋποθέτει την ενεργή και όχι την παθητική ενασχόλησή μας με το εν λόγω έργο. Συχνά, η ροή συνδέεται με τις δημιουργικές τέχνες, όπως με τη ζωγραφική και τη συγγραφή. Ωστόσο, προκύπτει και σε πλήθος άλλων δραστηριοτήτων, όπως στα αθλήματα, στην εκπαίδευση, στο επαγγελματικό περιβάλλον, αλλά και στην καθημερινή ζωή ενός ατόμου. Ουσιαστικά, εκείνη τη στιγμή το άτομο έχει εστιάσει την προσοχή του σε αυτό που κάνει, έχοντας πλήρη επίγνωση στο “εδώ και το τώρα”.
Η έννοια της ροής εισήχθη από τον θετικό ψυχολόγο Mihaly Csikszentmihalyi. Σύμφωνα με τον ίδιο, υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που ενυπάρχουν στην εμπειρία της ροής. Όμως, δε χρειάζεται να βιωθούν όλοι για να υπάρξει ροή. Ένας βασικός είναι η δραστηριότητα να έχει εγγενή επιβράβευση. Επίσης, η ύπαρξη πλήρης συγκέντρωσης στη δραστηριότητα είναι ένα σημαντικό στοιχείο. Ένας άλλος παράγοντας είναι η αίσθηση του ανθρώπου ότι έχει τον προσωπικό έλεγχο της κατάστασης και του αποτελέσματος.
Οφέλη της ροής:
Όπως είναι φυσικό, αυτή η κατάσταση διαθέτει πολλά θετικά στοιχεία. Καταρχάς, αποκτούμε μεγαλύτερη πληρότητα. Όταν απολαμβάνουμε τη δραστηριότητα με την οποία ασχολούμαστε, τότε της προσδίδουμε κάποιο νόημα. Έτσι, όσο την εξασκούμε, νιώθουμε και πιο ολοκληρωμένοι. Ακόμη, αυτό -με τη σειρά του- μας οδηγεί σε μεγαλύτερα επίπεδα ευτυχίας και αυτοπραγμάτωσης. Ένα άλλο προφανές όφελος είναι ότι μας δημιουργείται μία αυξημένη δέσμευση απέναντι στην εργασία που πράττουμε. Όσο απορροφώμαστε σε αυτήν, τόσο αισθάνομαστε ευχάριστα κάνοντάς την. Ως εκ τούτου, αναπτύσσουμε περισσότερη αφοσίωση για να τη διεκπεραιώσουμε.
Χάρη στην ψυχολογική ροή, μπορεί να αυξηθεί η απόδοσή μας. Με οτιδήποτε και αν ασχολούμαστε, όταν “μπαίνουμε” σε κατάσταση ροής, είμαστε πιο παραγωγικοί και εστιασμένοι σε αυτό. Συνεπώς, βελτιώνουμε τις κινήσεις μας, με αποτέλεσμα κάποια στιγμή να προκύψει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Τελευταίο, αλλά εξίσου σημαντικό επακόλουθο της ροής, είναι η αύξηση της δημιουργικότητας. Καθώς αυτή η κατάσταση συμβαίνει σε δημιουργικές εργασίες, αυτές μπορούν να βοηθήσουν στην έμπνευση μεγαλύτερων δημιουργικών και καλλιτεχνικών αναζητήσεων.
Προϋποθέσεις για να βιώσει κανείς τη ροή:
Η ψυχική κατάσταση της ροής δε δύναται να συμβεί ξαφνικά, χωρίς να πληρούνται ορισμένα κριτήρια. Σε πρώτο επίπεδο, έχει σημασία να έχουν τεθεί σαφείς στόχοι ως προς τη δραστηριότητα, με την οποία ασχολούμαστε και να υπάρχει άμεση ανατροφοδότηση. Για παράδειγμα, έστω ότι κάποιος συγγράφει ένα βιβλίο. Εάν έθεσε ως στόχο να συγγράψει για μία ώρα και το έκανε, τότε το αποτέλεσμα είναι οφθαλμοφανές. Έτσι, μετέπειτα μπορεί να “προχωρήσει” σε έναν καινούριο στόχο, αν όχι τον ίδιο. Αξίζει, ακόμη, να αναφερθεί ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει ισορροπία μεταξύ των ικανοτήτων κάποιου και της δυσκολίας του έργου που αναλαμβάνει. Εάν το έργο είναι πολύ εύκολο, το άτομο βιώνει ανία. Σε αντίθετη περίπτωση, το άτομο αισθάνεται άγχος.
Επίσης, χρειάζεται να βιώνει κανείς συναισθηματική ανταμοιβή και να εξελίσσεται συνεχώς στο αντικείμενο ενασχόλησής του, διότι οι εμπειρίες ροής παράγουν έντονη ευφορία. Τέλος, η αναζήτηση νέων προκλήσεων και η διεύρυνση των ικανοτήτων μας είναι προαπαιτούμενα, ώστε να μπορούμε να “ερχόμαστε” σε καταστάσεις ψυχολογικής ροής. Είναι το μέσο για να εξελίξουμε το πλήρες δυναμικό μας, φτάνοντας στην κατάκτηση των στόχων μας.
Πηγές:
- Η ψυχολογική ροή. Ανακτήθηκε από https://www.psychologynow.gr/ (τελευταία πρόσβαση 13/02/2022 στις 20:30)
- Ψυχολογική ροή: Ένα όπλο στη φαρέτρα μας τις μέρες της καραντίνας. Ανακτήθηκε από https://www.psychology.gr/ (τελευταία πρόσβαση 13/02/2022 στις 20:30)
- What is a Flow State? Ανακτήθηκε από https://www.verywellmind.com/ (τελευταία πρόσβαση 13/02/2022 στις 20:30)
