Η ανακάλυψη λαβύρινθου στην Κρήτη ήρθε στο φως κατά τη διάρκεια των ανασκαφών για το αεροδρόμιο στο Καστέλλι. Ο λαβύρινθος βρίσκεται στην κορυφή του λόφου Παπούρα, σε υψόμετρο 494 μέτρα και βορειοδυτικά σε σχέση με την κωμόπολη του Καστελλίου. κωμόπολη
Αρχιτεκτονικά, πρόκειται για ένα μνημείο το οποίο χρονολογήθηκε ότι κατασκευάστηκε 4000 χρόνια πριν. Καταλαμβάνει χώρο διαμέτρου περίπου 48 μέτρα και επιφάνειας 1800 μέτρα. Το σχήμα του είναι κυκλικό και αποτελείται από 8 λιθόχτιστους δαχτύλιους, οι οποίοι είναι επάλληλοι.
Αρχαιολογικά, πρόκειται για μια δαιδαλώδη διάρθρωση των χώρων, οι οποίοι επικοινωνούν μεταξύ τους, ενώ κατατάσσεται στα μνημεία της μινωικής Κρήτης.
Τι αποκαλύπτουν όμως οι ανασκαφές για το εύρημα αυτό με τους δαχτύλιους; Το κέντρο του λαβύρινθου διαμορφώνεται από μια κυκλική κατασκευή από δαχτύλιους, την οποία οι αρχαιολόγοι ανόμασαν ζώνη Α. Η κατασκευή αυτή των δαχτυλίων περιβάλλεται από μια δεύτερη κύρια ζώνη δαχτυλίων, τη ζώνη Β. Η διαφορά μεταξύ της ζώνης Α και της ζώνης Β είναι ότι στην ζώνη Α υπάρχει εσωτερικός χώρος που δεν έχει επαφή με μικρότερους χώρους, ενώ η ζώνη Β αποτελείται από τοίχους, οι οποίοι διαμορφώνουν επίπεδα μικρότερων χώρων και τέμνουν κάθετα τους δαχτυλίους.
Επίσης με την εξελικτική πορεία των ανασκαφών ήρθαν στο φως και στενά ανοίγματα, τα οποία πιθανότατα να είναι οι κύριες είσοδοι προς τις κεντρικές ζώνες.
Οι είσοδοι αυτές τοποθετούν τον λαβύρινθο, ιστορικά, μεταξύ 2000- 1700 π.Χ., λίγο πριν την αρχή της παλαιοανακτορικής περιόδου. Η ανακάλυψη όμως διάφορων ευρημάτων στο στρώμα της καταστροφής του μνημείου, πιθανολογείται ότι το μνημείο συνέχισε να υπάρχει και την περίοδο των νέων ανακτόρων.
Ποια είναι όμως η χρήση του μνημείου σύμφωνα με τους αρχαιολόγους; Οι αρχαιολόγοι κάνουν λόγο για ένα μοναδικό εύρημα, το οποίο δεν έχει έρθει πλήρως στο φως. Σύμφωνα με ό,τι έχει έρθει στην επιφάνεια από ανασκαφές, πρόκειται για κάποιου τύπου κοινοτικό κτήριο, ενώ οι αρχαιολόγοι συμπεραίνουν ότι η κατασκευή του είναι μνημειακή λόγω της θέσης. Και ίσως αυτό να υποδηλώνει το εύρος του πληθυσμού που θα εξυπηρετούσε. Πάντως η στέγαση της κεντρικής ζώνης Α ήταν είτε σε σχήμα κώνου αλλά και θολωτή ταυτοχρόνως λόγω του εκφορικού συστήματος δόμησης.
Όπως και να ‘χει τα ζωικά οστά που βρέθηκαν κατα τη διάρκεια των ανασκαφών υποδηλώνουν ότι το κτίσμα χρησιμοποιόταν για είδη τελετουργικών δρωμένων, τα οποία είχαν σχέση μα κατανάλωση τροφών και οίνων. ‘Ισως ο συγκεκριμένος λαβύρινθος να ήταν κέντρο προσφορών, οι οποίες δίνονταν περιοδικά (κάπιες μέρες του χρόνου).
Εν τέλει το μνημείο αυτό αποτελεί τοπόσημο, γιατί δεν έχει ξαναβρεθεί όμοιό του στην Κρήτη. Τα κατασκευαστικά χαρακτηριστικά του παραπέμπουν σε πρωτοελλαδίτικους και μεταγενέστερους τύμβους (δηλαδή τάφους) της κυρίως Ελλάδας. Το κέντρο όμως του λαβύρινθου πατουσιάζει ομοιότητες με μεταγενέστερα κυκλικά ιερά, τα ονομαζόμενα θεσμοφόρια.
Ίσως η πολυμορφία των χαρακτηριστικών του κρητικού αυτού ευρήματος να συναποτελεί ένα έναν λαβύρινθο, οποίος να σχετίζεται με τον λαβύρινθο της μινωικής μυθολογίας, αλλά και απόδειξη ότι ο μύθος αυτός βασίστηκε σε πραγματικά γεγονότα, όπως την ύπαρξη ενός λαβυρίνθου μοναδικής αρχιτεκτονικής κατασκευής, όπου όμοιός του δεν υπάρχει.
Πηγή
Enikos. (2024). Το μυστήριο με την πέτρινη κατασκευή 4000 ετών που ανακαλύφθηκε στην Κρήτη- Μοιάζει με λαβύρινθο και αποτελείται από 8 δαχτύλιους. Ανακτήθηκε από https://www.enikos.gr/timeout/to-mystirio-me-tin-petrini-kataskevi-4-000-eton-pou-anakalyfthike-stin-kriti-moiazei-me-lavyrintho-kai-apoteleitai-apo-8-daktylious/2174534/. (τελευταία πρόσβαση 25/6/2024)
