Η αναρχική ιδεολογία αμφισβητήθηκε από πολλούς κοινωνιολόγους για το αν θα μπορούσε να είναι μια φιλοσοφημένη ιδεολογία με ιδανικά που να μπορούν να έχουν ως κέντρο τον πολιτισμό του σήμερα. Ο αναρχικός ιδεολόγος Πέτρος Κροπότκιν προσπάθησε παρόλα αυτά να εξευγενίσει την ιδεολογία του αναρχισμού και να πείσει τους πολίτες ότι η αναρχική ιδεολογία είναι μια θεωρία με ιδανικά.
Ποια είναι όμως η φιλοσοφική αρχή των αναρχικών και της ιδεολογίας τους; Είναι η κάθε μορφή επανάστασης, η οποία ξεκινά από την πρωτοβουλία του κάθε ανθρώπου ξεχωριστά και μετατρέπεται σε έναν συνειδητό αγώνα ενάντια στην καταπίεση του κοινωνικού συνόλου που γεννά η κάθε μορφή εξουσίας. Ο αναρχισμός δηλαδή εναντιώνεται τόσο στην εξουσία του κράτους όσο και των δικαστηρίων.
Η φιλοσοφία της επανάστασης ξεκινά με την ιδέα ότι τα άτομα αποτελούν, ταυτόχρονα, με την συνύφανση του συνόλου και της ύπαρξης της ανεξαρτησίας και της ατομικότητας. Τα άτομα αυτά πρέπει να ενατιωθούν τόσο στον φυσικό όσο και σε κάθε άλλο νόμο για να επέλθει το φαινόμενο της ελευθερίας.
Ο κάθε αναρχικός πρέπει να σκέφτεται ότι η δύναμη των εργατών ή οι εργατικές μάζες έχουν παραδώσει τον πλούτο τους σε σφετεριστές. Από αυτό προκύπτει ότι η φιλοσοφία της αναρχίας βασίζεται στην αφύπνιση του λαού ότι τα πλούτη του τα κατέχουν άλλοι γιατί τα σφετερίστηκαν. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι ο τομέας της γεωργίας. Η γη ανήκει στον αγρότη, ο οποίος πρέπει να αφυπνισθεί και να διεκδικήσει το μερίδιο του απέναντι από τον φεουδάρχη ή αστό, ο οποίος καταπατά τα δικαιώματα του αγρότη.
Σύμφωνα με την αναρχική ιδεολογία η πιο τίμια δουλειά και απόδοση εργασίας είναι αυτή του εργάτη- δούλου. Μέρος της φιλοσοφίας της είναι να συνειδητοποιήσει ο κάθε εργάτης πως ο μόνος μηχανισμός που ευθύνεται για την ασταθή εργατική του ιδιότητα είναι το κράτος. Μόνο το κράτος και η εξουσία του ευθύνονται για την φτωχική και πενιχρή αμοιβή του. Στόχος λοιπόν του κάθε εργάτη πρέπει να είναι η προσφυγή του στην απεργία ή στην εξέγερση, για να αντιμετωπίσει την αδικία που διαπράττει το αφεντικό του- το να μην πληρώνει την πραγματική αξία του εργατικού μόχθου.
Μια ακόμη βασική αρχή της αναρχικής φιλοσοφίας είναι και το ότι το κοινωνικό έγκλημα εναντίον του φτωχού λαού διαπράττεται ακόμη και στα δικαστήρια, τα οποία θεωρούνται τα πανεπιστήμια του εγκλήματος. Σύμφωνα με αυτή την αντίληψη η φυλάκιση σκοτώνει τη θέληση και τη δύναμη του κάθε ανθρώπου, ο οποίος οδηγείται πάντα σε καταναγκαστική εργασία, σκοτώνοντας με αυτό τον τρόπο και την ελευθερία κάθε έκφρασης και επιβάλλει τον εκφοβισμό σε κάθε κοινωνικό σύνολο, το οποίο θα έπρεπε να ζει με κανόνες κι όχι με τρομοκρατικούς μηχανισμούς του κράτους και του συγκεντρωτισμού της εξουσίας.
Ο λαός θα αποκτήσει την πραγματική του δύναμη μόνο όταν συνειδητοποιήσει ότι πρέπει να βασιστεί ο κάθε άνθρωπος στον εαυτό του. Και ότι η πραγματική γνώση για να επιτευχθεί αυτό έγκειται στο να εκπαιδευτεί σφαιρικά και να συνδυαστεί η διανοητική εργασία με την χειρωνακτική.
Γι’ αυτό και μία πλευρά της αναρχικής ιδεολογίας αποδέχεται τον κομμουνισμό – την κοινή κατοχή της κοινωνικής κληρονομιάς και την από κοινού παραγωγή κάθε πλούτου. Ο κομμουνισμός σε συνδυασμό με την αναρχία ονομάζεται αναρχοκομμουνισμός και είναι το πρώτο στάδιο για την εφαρμογή της κοινωνικο-οικονομικής αταξικότηατς.
Πηγή
Κροπότκιν, Πέτρος. (1985). Αναρχία: η φιλοσοφία και το ιδανικό της. Αθήνα: Ελεύθερος Τύπος
