Η ιστορία των διακοπών έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα. Κι όμως οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι συνήθιζαν να κάνουν ταξίδια αναψυχής. Οι διακοπές δεν είναι μόνο προνόμιο δικό μας. Τόσο οι αρχαίοι Έλληνες όσο και οι Ρωμαίοι συνήθιζαν να παραθερίζουν κοντά στη θάλασσα.
Οι διακοπές στην αρχαία Ελλάδα
Οι λόγοι των διακοπών των αρχαίων Ελλήνων δεν ήταν για ξεκούραση και αναψυχή. Ταξίδευαν για επαγγελματικούς, θρησκευτικούς καθώς και για λόγους υγείας. Επισκέπτονταν ιερά και μαντεία άλλων πόλεων για προσκυνήματα, λατρευτικές γιορτές (όπως τα Μεγάλα Διονύσια και τα Παναθήναια) και χρησμούς. Επίσης, οι Ολυμπιακοί αγώνες ήταν ένας καλός λόγος για να ταξιδέψουν και να τους παρακολουθήσουν ενώ τα θεατρικά δρώμενα δεν άφηναν αδιάφορους τους αρχαίους Έλληνες. Άνθρωποι με προβλήματα υγείας ταξίδευαν σε ξακουστά ιατρικά κέντρα όπως το Ασκληπιείο της Κω.
Οι διακοπές στην αρχαία Ρώμη
Τα ταξίδια αναψυχής καθιερώθηκαν από τους αρχαίους Ρωμαίους. Οι Ρωμαίοι συνήθιζαν να διατηρούν εξοχικές κατοικίες γιατί τους άρεσε να αλλάζουν μέρος «πολεμώντας» έτσι την πλήξη. Όμως στις παραθαλάσσιες περιοχές πήγαιναν μόνο την άνοιξη ενώ το καλοκαίρι προτιμούσαν ορεινές περιοχές που ήταν πιο καθαρές και πιο υγιεινές. Οι πλουσιότεροι Ρωμαίοι διέθεταν περισσότερες από μια εξοχικές κατοικίες και απέφευγαν τον καυτό καλοκαιρινό ήλιο και τη θάλασσα καθώς δεν άντεχαν τον θόρυβο των κοινών θνητών που πήγαινε στις παραλίες.
Η αγαπημένη περιοχή των αριστοκρατών ήταν η Νεάπολη. Εκεί έφτιαχναν πολυτελείς βίλες που είχαν όλες τις ανέσεις (που μοιάζουν με τις σημερινές): στοές, βιβλιοθήκες, πισίνες, μεγάλους κήπους με σιντριβάνια και λουτρά. Παράδειγμα τέτοιας κατοικίας αποτελούσε η έπαυλη του στρατηγού Λούκουλλου στη Νεάπολη που είχε καταπληκτική θέα καθώς ήταν κτισμένη σε διάφορα επίπεδα, ενώ με τη βοήθεια μεγάλων τεχνητών ορυγμάτων μεταφερόταν θαλασσινό νερό απαραίτητο για τα ψάρια που ζούσαν στις τεχνικές λίμνες. Επίσης γνωστή ήταν η βίλα του Βήδιου Πολλίωνος, γιου ενός απελεύθερου, που ήταν κτισμένη πάνω σε λόφο ανάμεσα στη Νεάπολη και τους Ποτεόλους (το σημερινό Pozzuoli) και την οποία ο ιδιοκτήτης της την ονόμασε Posillipo από την ελληνική λέξη «παυσίλυπον».
Πώς ξεκίνησε η ανάγκη για διακοπές;
Οι αρχαίοι Αθηναίοι εργάζονταν, είτε ως μισθωτοί στο δημόσιο ή σε κάποιο ιδιώτη είτε σε μικρές, δικές τους βιοτεχνίες. Οι δούλοι έκαναν κυρίως τις πιο σκληρές δουλειές εφόσον υπήρχε η προϋπόθεση πληρωμής τους από τον μέσο πολίτη. Επειδή, όμως, δεν υπήρχε πάντα αυτή η δυνατότητα, υπήρχαν δούλοι στους πλούσιους, τους πολιτικούς, τους άρχοντες κλπ. καθώς και στις δημόσιες υπηρεσίες. Πολλές φορές τις σκληρές αυτές δουλειές τις έκαναν εκτός από τους δούλους και οι πολύ φτωχοί, ελεύθεροι πολίτες. Εργάζονταν όλοι επτά ημέρες την εβδομάδα. Έτσι, είχαν ανάγκη ψυχαγωγίας, και έβρισκαν αφορμή να ξεφεύγουν πηγαίνοντας ταξίδια σε διάφορες λατρευτικές γιορτές.
Όσοι προνομιούχοι ζούσαν κοντά στη θάλασσα μπορούσαν να κάνουν τα μπάνια τους ενώ για τους άλλους ήταν δύσκολη έως αδύνατη η μετακίνηση. Οι άντρες μπορούσαν να δροσιστούν στις πισίνες των γυμναστηρίων, ενώ δεν ίσχυε το ίδιο για τις γυναίκες. Αυτές μπορούσαν να ανέβουν στις ταράτσες των σπιτιών αναζητώντας λίγη δροσιά για να κοιμηθούν. Έκαναν αέρα με τις βεντάλιες (ριπίδες) και προστατεύονταν από τον ήλιο με ομπρέλες (σκιάδια). Μπορούσαν να κάνουν το μπάνιο τους είτε στα σπίτια τους είτε στα δημόσια λουτρά.
Από το τέλος των ρωμαϊκών χρόνων, μέχρι την Αναγέννηση και τις απαρχές του 19ου αιώνα, το ταξίδι συνέχιζε να παραμένει ξεκάθαρα προνόμιο των πλουσίων. Τα θρησκευτικά ταξίδια και οι επισκέψεις σε ιαματικούς τόπους αποτελούσαν τις καλοκαιρινές διακοπές. Παράλληλα καθιερώθηκε και ο θεσμός του «Μεγάλου Ταξιδιού», των ταξιδιών που επιχειρούσαν οι γόνοι αριστοκρατών γυρίζοντας ολόκληρο τον τότε γνωστό κόσμο. Είχε διάρκεια τριών χρόνων και είχε ως στόχο όχι την αναψυχή αλλά την διεύρυνση των οριζόντων.
Πηγές
Κώττη, Α. (2019). Έκαναν διακοπές οι Αρχαίοι Έλληνες; Iellada. Ανακτήθηκε από: www.iellada.gr (Τελευταία πρόσβαση στις 7/7/2025)
Papathanasiou, K. (2016). The Long History Behind Summer Vacation. Greek Reporter. Ανακτήθηκε από: www.greekreporter.com (Τελευταία πρόσβαση στις 7/7/2025)
