Η μελαγχολία των Χριστουγέννων έρχεται σε αντίθεση με τα φώτα, τα δένδρα και τις μουσικές! Είναι η εποχή που όλος ο κόσμος γιορτάζει! Τα τελευταία χρόνια η περίοδος των Χριστουγέννων παρατείνεται όλο και περισσότερο. Βιτρίνες, επιχειρήσεις αλλά και πολλά σπίτια στολίζουν από τις αρχές Νοέμβρη. Καθώς περνάνε οι μέρες φωτίζονται οι μεγάλες πλατείες των πόλεων με τεράστια δένδρα και φάτνες. Μελομακάρονα και κουραμπιέδες παίρνουν πρώτη θέση στις βιτρίνες των ζαχαροπλαστείων και γνωστά χριστουγεννιάτικα τραγούδια παίζουν σε λούπα όπου κι αν βρεθείς. Ο κόσμος κάνει βόλτες στις χριστουγεννιάτικες αγορές, ψωνίζοντας δώρα και πίνοντας ζεστό κρασί με κανέλα. Τα Χριστούγεννα είναι η εποχή που προβάλλεται κοινωνικά ως κορύφωση της χαράς, της αφθονίας, της πληρότητας και της συντροφικότητας. Τι συμβαίνει όμως αν αδυνατεί κάποιος να συμμετέχει σε αυτό; Αν το αισθάνεται σαν καθήκον, σαν κάτι που του επιβάλλεται αλλά δεν το θέλει; Τότε εμφανίζεται η εορταστική μελαγχολία που αποκτά υπαρξιακή διάσταση.
Η μελαγχολία των Χριστουγέννων ή «holiday blues»
Η μελαγχολία των Χριστουγέννων ή αλλιώς «holiday blues», πολλές φορές μας κατακλύζει. Τα Χριστούγεννα επιβάλλουν ευχάριστα και θετικά συναισθήματα αλλά αυτό δεν συμβαίνει πάντα. Μάλιστα, σύμφωνα με το National Alliance on Mental Illness, το 66% των ανθρώπων αισθάνεται θλίψη κατά τη διάρκεια των γιορτών, ενώ το 64% των ανθρώπων με ψυχικές δυσκολίες νιώθει μελαγχολία. Το άγχος, το στρες και η μελαγχολία είναι τα συναισθήματα που κυριαρχούν. Πολλές φορές αυτή την περίοδο έρχονται στην επιφάνεια δυσάρεστα συναισθήματα και μνήμες, ενώ πολύς κόσμος θυμάται ανθρώπους του που έχουν φύγει από τη ζωή. Δεν είναι λίγες οι φορές που τα άτομα αναπτύσσουν προσδοκίες και περιμένουν με ανυπομονησία τις γιορτές. Οι χριστουγεννιάτικες ταινίες και τα social media προβάλλουν ταξίδια, δώρα, χαρούμενους ανθρώπους και κάτι το ιδεατό. Αυτό οδηγεί το άτομο να μπαίνει στη διαδικασία της σύγκρισης και να πιέζεται ακόμα περισσότερο ψυχολογικά. Τι λείπει απ’ τη ζωή του; Γιατί δεν είναι ευτυχισμένο όπως οι άλλοι; Ωστόσο οι γιορτές είναι μέρες σαν τις άλλες και αυτό σημαίνει πως δεν εξαφανίζονται μαγικά οι δυσκολίες, τα οικονομικά προβλήματα, οι συγκρούσεις και η έλλειψη αγάπης.
Οι αιτίες της μελαγχολίας
Οι υπερβολικές προσδοκίες για αυτό το διάστημα αλλά και η σκέψη ότι πρέπει να οργανωθεί κάτι τέλειο, οδηγούν σε άγχος. Αυτό αυξάνεται αν υπάρχουν οικονομικά προβλήματα ή δεν επαρκούν τα χρήματα για την αγορά δώρων ή την πραγματοποίηση των ονειρικών διακοπών. Οι οικογενειακές συγκεντρώσεις που συνηθίζονται τις μέρες αυτές μπορεί ν’ ασκήσουν επιπλέον πίεση. Οι αδιάκριτες ερωτήσεις και οι υποχρεωτικές συναναστροφές πυροδοτούν δυσάρεστα συναισθήματα, που με τη σειρά τους μπορεί να οδηγήσουν τα άτομα σε υπερφαγικά επεισόδια και υπερκατανάλωση αλκοόλ. Ένας επιπλέον λόγος του «holiday blues» είναι η υποχρεωτική χαρά και οι «με το ζόρι» κοινωνικές εκδηλώσεις, ενώ η μοναξιά που μπορεί να αισθάνεται κάποιος την περίοδο των Χριστουγέννων ενισχύεται αν έχει χάσει αγαπημένα πρόσωπα, είναι μακριά από την οικογένειά του ή είναι και χωρίς σύντροφο.
Η υποχρεωτική ευτυχία και η μοναξιά
Η εποχή μας, προτάσσει όλο και περισσότερο την υποχρεωτική ευτυχία. Τα μέσα ενημέρωσης προβάλλουν συχνά μια ιδανική εικόνα και δημιουργούν μη ρεαλιστικές προσδοκίες. Αυτό συμβαίνει γενικά και ενισχύεται ακόμα περισσότερο τις ημέρες των Χριστουγέννων. Καθώς πλησιάζουν οι γιορτές τα άτομα αισθάνονται μεγαλύτερη πίεση να συμμετέχουν σ’ αυτή τη χαρά και αυξάνεται αντίστοιχα και το αίσθημα του άγχους και της μοναξιάς όταν απέχουν από αυτή την πραγματικότητα. Η μοναξιά γίνεται πιο έντονη όταν περιβάλλεται από πολύ θόρυβο. Το άτομο νιώθει πως δεν ανήκει στη στιγμή και το κενό μεγεθύνεται. Η υποχρεωτική ευτυχία των ημερών δεν δίνει χώρο στα αληθινά συναισθήματα, όπως η λύπη και το άγχος. Και τότε έρχεται αντιμέτωπο με βαθύτερα ερωτήματα της ζωής και της ύπαρξης.
Υπαρξισμός και γιορτές
Καθώς φτάνουμε στο τέλος κάθε χρόνου, ο άνθρωπος συνηθίζει να κάνει τον απολογισμό του για το έτος που πέρασε και την επίτευξη ή όχι των στόχων που μπορεί να είχε θέσει. Επιπλέον οι γιορτές φέρνουν στο προσκήνιο και μια ευρεία ανασκόπηση της ζωής, των σχέσεων και των προσωπικών επιτευγμάτων. Οι ελλείψεις στη ζωή του, το πέρασμα του χρόνου, οι αλλαγές στις σχέσεις του και η αίσθηση κενού ή απώλειας νοήματος της ζωής σε αντιπαράθεση με την κοινωνική πίεση για χαρά και πληρότητα, κυριαρχούν τις γιορτινές μέρες. Ο Αριστοτέλης έλεγε: «Ὁ ἄνθρωπος φύσει πολιτικὸν ζῷον». Δηλαδή, ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος από τη φύση του να ζει και να συνυπάρχει μέσα σε μια κοινωνία. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τον «υποχρεωτικό» χαρακτήρα της χαράς των Χριστουγέννων, που αντί να ενώνει τα άτομα, τείνει να τα καταπιέζει, επιβάλλοντας συνθήκες επιφανειακές και χωρίς ελευθερία. Η μοναξιά εμφανίζεται ακόμα κι όταν περιτριγυριζόμαστε από πολύ κόσμο. Σε μια εποχή ακραίας διασυνδεσιμότητας που βασίζεται όλο και περισσότερο στο φαίνεσθαι και στην εικόνα, οι άνθρωποι τείνουν να αισθάνονται μόνοι. Σύμφωνα με έρευνα του ιδρύματος Μπέρτελσμαν (Bertelsmann), περίπου το 57% των Ευρωπαίων ηλικίας 18-35 ετών αισθάνονται μοναξιά.
Φιλοσοφική διάσταση της μελαγχολίας
Η εορταστική μελαγχολία και η μοναξιά βρίσκουν εξήγηση και μέσα από τις ιδέες του υπαρξισμού. Ο Jean‑Paul Sartre λέει ότι ο άνθρωπος είναι ελεύθερος να δώσει νόημα στη ζωή του, ακόμα και όταν η κοινωνία επιβάλλει να φαίνεται χαρούμενος. Έτσι, τις ημέρες αυτές ερχόμαστε αντιμέτωποι με τα «πρέπει» και τα «θέλω» μας, αλλά μπορούμε να επιλέξουμε το καλύτερο για μας. Από την άλλη, ο Albert Camus μιλάει για την αντίθεση ανάμεσα στην πραγματική εμπειρία και στις κοινωνικές προσδοκίες. Αντί να νιώθουμε πεσμένοι, κοιτάμε πως θα δώσουμε νόημα στη ζωή μας. Τέλος, ο Martin Heidegger τονίζει την φυσικότητα της μοναξιάς και του κενού και υποστηρίζει ότι αν τ’ αποδεχτούμε θα κατανοήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας. Αυτές οι φιλοσοφικές ιδέες μας δείχνουν ότι η μελαγχολία των Χριστουγέννων δεν είναι μόνο θλίψη, άγχος και στρες αλλά και μια ευκαιρία να αναλογιστούμε τη ζωή μας και να ζήσουμε πιο αυθεντικά, χωρίς να υποτασσόμαστε μόνο στις κοινωνικές προσδοκίες για χαρά.
Πηγές άρθρου:
How can I shake off the holiday blues? – a guide to finding yourself (2024). Ανακτήθηκε από healthcure.eu. (τελευταία πρόσβαση 23/12/2025)
Αναστάσιος, Ν. (2025). «Ο άνθρωπος φύσει ζώον πολιτικόν». Ανακτήθηκε από arxaiaellinika.gr. (τελευταία πρόσβαση 23/12/2025)
Κωνσταντάρας. Ν. (2024). Χριστούγεννα στα χρόνια της μοναξιάς. Ανακτήθηκε από kathimerini.gr. (τελευταία πρόσβαση 23/12/2025)
Τριανταφύλλου. Δ. (2022). Christmas Blues: Γιατί ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι «καταπιέζονται» από τα Χριστούγεννα; Ανακτήθηκε από kathimerini.gr. (τελευταία πρόσβαση 23/12/2025)
Being and Nothingness. Ανακτήθηκε από en.wikipedia.org. (τελευταία πρόσβαση 23/12/2025)
Albert Camus. Ανακτήθηκε από plato.stanford.edu. (τελευταία πρόσβαση 23/12/2025)
Being and Time. Ανακτήθηκε από en.wikipedia.org. (τελευταία πρόσβαση 23/12/2025)
