Το σκάνδαλο της Cambridge Analytica (CA) ήταν μία από τις πιο πολυσυζητημένες υποθέσεις που έφερε για μία ακόμη φορά το θέμα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων στο προσκήνιο. Οι αποκαλύψεις των διεθνών ΜΜΕ πως το Facebook «δώριζε» στην CA τα προσωπικά δεδομένα περίπου 87 εκ. χρηστών για την προώθηση της πολιτικής εκστρατείας του Donald Trump σόκαρε την παγκόσμια κοινή γνώμη. Μέχρι και σήμερα νέα στοιχεία αποκαλύπτονται και σκιαγραφούν ένα παγκόσμιο δίκτυο διαφθοράς με «μήλον της έριδος» τα προσωπικά δεδομένα.
Στην πραγματικότητα, το σκάνδαλο είχε ξεκινήσει το 2015. Τότε, ο Guardian είχε δημοσιεύσει έρευνα στην οποία αποκάλυπτε ότι η CA αγόραζε τα προσωπικά δεδομένα χρηστών του Facebook με σκοπό την οργάνωση της πολιτικής καμπάνιας του γερουσιαστή Ted Cruz. Η Facebook αρνήθηκε να σχολιάσει την αποκάλυψη του Guardian, ενώ αμέσως μετά ευρωπαϊκά ΜΜΕ έκαναν λόγο για παρόμοιες υποθέσεις στην Ευρώπη. Και πάλι, η Facebook αρνήθηκε να σχολιάσει τα δημοσιεύματα.
Η υπόθεση κορυφώθηκε τον Μάρτιο του 2018, όταν ένας πρώην εργαζόμενος της CA επιβεβαίωσε δημόσια τις αποκαλύψεις των παραπάνω ΜΜΕ. Αμέσως, New York Times, Guardian και The Observer δημοσίευσαν παράλληλα τις έρευνές τους προκαλώντας ένα τεράστιο πλήγμα στην μετοχή της Facebook στο χρηματιστήριο. Η εταιρεία έχασε πάνω από 100 δις $ μέσα σε λίγες ημέρες! Αυτό ήταν το σοκ που υπέστησαν οι επενδυτές βλέποντας τις αποκαλύψεις.
Πολύ σύντομα, ο ιδρυτής της Facebook, Μαρκ Ζούκεμπεργκ, βρέθηκε ενώπιον του Κογκρέσου σε μία καρικατουρίστικη απολογία που θύμιζε δράμα του Hollywood να υπόσχεται αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας των προσωπικών δεδομένων στην πλατφόρμα του… Φυσικά, η Facebook απάντησε και αυτήν στην CA. Η εταιρεία διέγραψε τους λογαριασμούς που διατηρούσε η CA στην πλατφόρμα της. Αντίστοιχα, άλλοι οργανισμοί, όπως η ιταλική τράπεζα UniCredit σταμάτησαν να διαφημίζονται στο Facebook.
Η ύποπτη εφαρμογή της Facebook και οι διαφημίσεις του Τραμπ
Η CA συνέλεξε τα προσωπικά δεδομένα 87 εκ. χρηστών του Facebook μέσα από μία ύποπτη εφαρμογή που ονομάζονταν «This is your digital life». Μετά την λήψη της εφαρμογής, οι χρήστες έδιναν άδεια στην χρήση προσωπικών δεδομένων τους (τοποθεσία, ημερομηνία γενεθλίων, λίστα επαφών) από την Facebook. Ωστόσο, ο δημιουργός της εφαρμογής μεταπουλούσε τα παραπάνω δεδομένα και στην CA.
Η CA χρησιμοποιούσε τα δεδομένα για να σκιαγραφήσει το ψυχολογικό προφίλ των εκάστοτε χρηστών. Σκοπός ήταν η χειραγώγηση της ψήφου των χρηστών στις προεδρικές εκλογές του 2016. Έπειτα, η εταιρεία «πετούσε» στοχευμένες διαφημίσεις υπέρ του Τραμπ σε αυτούς τους χρήστες ή τους ενημέρωνε για πολιτικά events στην περιοχή τους.
Η Καλιφόρνια και η Φλόριντα ήταν από τις πολιτείες που επηρεάστηκαν περισσότερο από την δραστηριότητα της CA. Αυτές ήταν, όμως και πολιτείες οι οποίες στήριζαν δυναμικά την Hilary Clinton στις εκλογές του 2016. Η CA προσπάθησε να χειραγωγήσει τους αντιπάλους του Ντόναλντ Τραμπ, ώστε να ψηφίσουν αυτόν και όχι την Κλίντον. Υπολογίζεται ότι τα δεδομένα 70 εκ. χρηστών προέρχονταν από τις ΗΠΑ.
Η δράση της CA δεν σταμάτησε στις ΗΠΑ. Η εταιρεία δραστηριοποιήθηκε στην καμπάνια υπέρ του Brexit στην Βρετανία και στις εκλογές του Μεξικό το 2018. Η CA ήταν μία πολυεθνική που δραστηριοποιούνταν σε διάφορα πολιτικά γεγονότα ανά τον κόσμο. Στην Ινδία, η εταιρεία δραστηριοποιούνταν σε εκλογές από το 2010 έως το 2018. Στην Κένυα από το 2013 έως το 2018.
Στην περίπτωση της Μάλτας, η δράση της εταιρείας ήταν πιο σκοτεινή. Η δολοφονημένη δημοσιογράφος Ντάφνι Καρουάνα Γαλιζία είχε αποκαλύψει διασυνδέσεις της CA με εξέχοντα δικηγορικά γραφεία της Μάλτας. Η CA αρνήθηκε πεισματικά, όμως τους ισχυρισμούς της δημοσιογράφου. Ακόμα, η ίδια η κυβέρνηση της χώρας χαρακτήρισε την έρευνα της δημοσιογράφου «fake news».
Οι αποκαλύψεις ανά τον κόσμο οδήγησαν την CA στην πτώχευση. Αν και η εταιρεία πλέον δεν υπάρχει, τα στελέχη της έχουν μετατεθεί σε θυγατρικές της CA που πλέον έχουν εξυγιανθεί. Σύμφωνα με το Associated Press, μία από αυτές τις θυγατρικές εργάζεται πυρετωδώς για την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ το 2020.
Πηγές:
“How Trump Consultants Exploited the Facebook Data of Millions”, New York Times (Τελευταία πρόσβαση: 29/5/2019)
“UniCredit has stopped using Facebook for advertising: CEO”, Reuters (Τελευταία πρόσβαση: 29/5/2019)
“Facebook’s Zuckerberg speaks out over Cambridge Analytica ‘breach’ “, BBC (Τελευταία πρόσβαση: 29/5/2019)
“Ted Cruz using firm that harvested data on millions of unwitting Facebook users”, Guardian (Τελευταία πρόσβαση: 29/5/2019)
