Η ιστορία του ευεργέτηhttps://maxmag.gr/psychologia/filanthropia-dose-kai-sose-tin-psychosynaisthimatiki-soy-ygeia/ βρίσκεται σε απόλυτη συνάρτηση με την περιπέτεια της πατρίδας του. Σαν σε μια ανατροφοδοτούμενη σχέση δράσης αντίδρασης ή έλξης -άπωσης ο εθνικός ευεργέτης επωμίζεται τα βάρη της θεσμικής ανεπάρκειας, αναλαμβάνοντας το καθήκον – που αποτελεί ταυτόχρονα και τιμή – να χαράξει τον δρόμο προς την πρόοδο, να γνέψει με γενναία ορμή στον μακροσκοπικό οραματισμό της πατρίδας του. Μια τέτοια ορμή ώθησε την Έλενα Σκυλίτση Βενιζέλου στη δεκαετία του 1930 να δημιουργήσει το μαιευτήριο “Μαρίκα Ηλιάδη”, το πρώτο στην Ελλάδα, γνωστό μέχρι σήμερα ως “Έλενα Ε. Βενιζέλου”, δίνοντας προτεραιότητα την προστασία της εγκύου από την παθογένεια των πρακτικών της παραδοσιακής μαμής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
“Αποφάσισα να προσφέρω στη χώρα μου ένα υποδειγματικό μαιευτήριο και να του δώσω το όνομα της στενής φίλης που μόλις είχα χάσει, για να διατηρήσω τη μνήμη της”΄
(Έλενα Σκυλίτση Βενιζέλου)
Όλα ξεκίνησαν στα 1924, όταν μετά από τον θάνατο της επιστήθιας φίλης της, Μαρίκας Ηλιάδη, η Έλενα, η “βασίλισσα της στερλίνας” και γόνος μεγάλης οικογένειας ευεργετών, επισκέφτηκε ένα πρότυπο μαιευτήριο στην Ελβετία, το οποίο διηύθυνε ο καθηγητής Rossier. Από τότε άρχισε να συγκροτεί στο μυαλό της το φιλόδοξο σχέδιο της δημιουργίας του μαιευτηρίου που έμελλε να γίνει το σημαντικότερο των Βαλκανίων, προσφέροντας το ιλιγγιώδες ποσό των 60.000 λιρών μαζί με 30.000 λίρες που είχε κληρονομήσει από την αείμνηστη μητέρα της, Βιργινία Σκυλίτση. Η υλική ευεργεσία συμπληρώνεται από την προφορά 20.000 λιρών ως βοήθεια για την ανατροφή του παιδιού την πρώτη γυναίκα που, χωρίς να έχει αποπερατωθεί το έργο, γέννησε στο μαιευτήριο.
Όταν λειτούργησε για πρώτη φορά το μαιευτήριο διέθετε 130 κλίνες, οι μισές εκ των οποίων προσφέρονταν δωρεάν για τις αποδεδειγμένα άπορες γυναίκες. Τα υπόλοιπα κρεβάτια χωρίζονταν σε τρεις κατηγορίες διαβαθμισμένου κόστους. Όλος ο προηγμένος για την εποχή εξοπλισμός προερχόταν από το εξωτερικό και η κινητοποίηση ήταν μεγάλη σε επίπεδο στελέχωσης με το καλύτερο επιστημονικό δυναμικό που υπήρχε. Στον καθηγητή Γεώργιο Σταυρίδη ανατέθηκε η Γενική Διεύθυνση και καθήκοντα Διευθύνουσας ανέλαβε η Λιλέττα Κολέα, επαγγελματίας μαία με σπουδές στην Ελβετία. Οι ανάγκες ήταν πολλές και η Έλενα δεν ήταν διατεθειμένη να κάνει εκπτώσεις στις δυνατότητες που προσδοκούσε να έχει το μαιευτήριο από την αρχή της λειτουργίας του. Το οικόπεδο αγοράστηκε από τον πρίγκιπα Ανδρέα, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στα έντυπα της εποχής, ” εις την υγιεινοτάτην θέσιν, προ των Αμπελοκήπων” και η ανέγερση του μαιευτηρίου αποθεώθηκε σαν ένα θαύμα από πλευράς τεχνογνωσίας και οργάνωσης.
Η Έλενα επεδείκνυε αμείωτο προσωπικό ενδιαφέρον για το δημιούργημά της και φρόντιζε ακατάπαυστα για την υποδειγματική λειτουργία του, χωρίς ποτέ να επιθυμεί την ατομική της προβολή και χωρίς να αναλάβει ποτέ διοικητική θέση μέσα σε αυτό. Θέλει να ενημερώνεται για τα πάντα και δεν διστάζει να αναζητεί ευθύνες και απολύσεις των ιατρών σε περιπτώσεις θανάτων των γυναικών που βρίσκονταν υπό τη φροντίδα τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο λειτουργίας του μαιευτηρίου η Έλενα Βενιζέλου ιδρύει για πρώτη φορά στην Ελλάδα Σχολή Μαιών, μέσω της οποίας μειώθηκε η παιδική θνησιμότητα στη χώρα και η μητέρα προστατεύτηκε από τον θανατηφόρο σε πολλές περιπτώσεις πυρετό της λεχώνας. Η Σχολή καταργήθηκε στα 1984, όταν ξεκίνησε η λειτουργία των Τεχνολογικών Ιδρυμάτων.
Η αγάπη και η αφοσίωση της Έλενας στην κορωνίδα των ευεργετημάτων της αποτυπώνεται στη διαθήκη της, όπου εκφράζει την επιθυμία να ανεγερθεί εντός του χώρου του μαιευτηρίου ναός των Αγίων Ελευθερίου και Ελένης και να φυλάσσεται σε αυτόν σε λήκυθο η καρδιά της.
ΠΗΓΕΣ
Βενιζέλου Έλενα, Στη σκιά του Βενιζέλου, μτφ. Εύη Μελά, εκδ. Ωκεανίδα, Αθήνα, 2002.
Μητσοτάκη Ζωή, Η κυρία Βενιζέλου, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών “Ελευθέριος Βενιζέλος”, Χανιά 2017.
Τομαρά-Σιδέρη Ματούλα, Ευεργετισμός & νεοελληνική πραγματικότητα, εκδ. Κέρκυρα, Αθήνα 2016
