Το Νόβι Πάζαρ είναι μία γραφική οθωμανική πόλη στην νότια Σερβία. Απέχει λίγα χιλιόμετρα από το Κόσοβο και η πρόσβαση στην περιοχή είναι δύσκολή. Το οδικό δίκτυο είναι κακό και ο σιδηρόδρομος βρίσκεται εκτός λειτουργίας από το τέλος του πολέμου στην Γιουγκοσλαβία.
Το Νόβι Πάζαρ είναι μία αμιγώς μουσουλμανική πόλη και αποτελεί το κέντρο της βοσνιακής κουλτούρας στην Σερβία. Το Ισλάμ στην Σερβία ταυτίζεται με δύο εθνικές ομάδες: τους Βόσνιους στο Νόβι Πάζαρ και τους Αλβανούς στο Πρέσεβο.
Οι μουσουλμάνοι στην Σερβία ζουν απομονωμένα. Μέχρι πρόσφατα, το Ισλάμ εποπτευόταν από το μουσουλμανικό συμβούλιο της Βοσνίας. Αυτό άλλαξε πριν λίγα χρόνια, όταν η σερβική κυβέρνηση αποφάσισε την ίδρυση ενός κρατικού σερβικού φορέα αρμόδιου για το Ισλάμ στην χώρα.
Νόβι Πάζαρ: η πόλη-γκέτο
Το Νόβι Πάζαρ έχει την ατμόσφαιρα μίας τυπικής ανατολίτικης πόλης: παλιά σπίτια σε δαιδαλώδη σοκάκια, μιναρέδες και κιτς ενδυμασίες. Η πόλη έχει ακόμη και τα χαρακτηριστικά μίας πόλης-γκέτο: φτώχεια, απομόνωση και εξαθλίωση.
Αφίσες πολιτικών προσώπων και γραφεία κομμάτων δεν υπάρχουν πουθενά στην πόλη. Η παρουσία των δυνάμεων ασφαλείας (αστυνομία, στρατός κτλ) είναι ισχνή. Η πόλη, όπως και η ευρύτερη περιοχή είναι ξεχασμένη.
Χαρακτηριστικό του Νόβι Πάζαρ είναι τα πολλά μουσουλμανικά τεμένη της πόλης. Τα περισσότερα είναι οθωμανικά μνημεία που αναστηλώθηκαν μέσα στην προηγούμενη δεκαετία και λειτουργούν πλήρως . Εντύπωση προκαλούν και τα πολλά νεόδμητα τεμένη που είναι διάσπαρτα μέσα στην πόλη. Ανά δύο τετράγωνα υπάρχουν μικρά τεμένη, ορισμένα από τα οποία προσφέρουν και παιδικές δραστηριότητες.
Η οικοδομική δραστηριότητα στην πόλη είναι περιορισμένη. Τα περισσότερα κτήρια ανεγείρονται με την βοήθεια τουρκικών επενδυτικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.
Η παρουσία της Τουρκίας στην περιοχή είναι σημαντική. Σε πολλά σπίτια, τούρκικες σημαίες κυματίζουν στα μπαλκόνια. Λίγους μήνες πριν μάλιστα, ο Τούρκος πρόεδρος επισκέφθηκε την περιοχή στα πλαίσια μίας περιοδείας στις μουσουλμανικές κοινότητες των Βαλκανίων. Μία μεγαλειώδης τελετή υποδοχής προετοιμάστηκε για χάρη του στην κεντρική πλατεία της πόλης.
Οι μεγάλες δυτικές αλυσίδες εστίασης ή ένδυσης απουσιάζουν από την πόλη. Για πολλούς είναι μάλλον και άγνωστες.
Η μόδα είναι προσαρμοσμένη στα μουσουλμανικά δεδομένα. Τα περισσότερα μαγαζιά πωλούν χιτζάμ ή μαντήλες. Λίγες γυναίκες κυκλοφορούν στον δρόμο μην έχοντας καλυμμένες κεφαλές. Ακόμα και μικρά παιδιά, αναγκάζονται να φορούν μαντήλες.
Το κοσμικό Ισλάμ που καθιερώθηκε στην Γιουγκοσλαβία του Τίτο γίνεται τώρα πιο συντηρητικό. Κάτι αλλάζει για το Ισλάμ στα Βαλκάνια. Είναι δύσκολο βέβαια να καθορίσουμε το είδος αυτής της αλλαγής και τις συνέπειες της για την περιοχή…
