Το Πάσχα έχει θεωρηθεί κατά κύριο λόγο γιορτή της ελπίδας και της αναγέννησης. Δεν ήταν όμως όλα τα Πάσχα της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας χαρούμενα. Η μεγάλη εαρινή γιορτή του Χριστιανισμού συνέπεσε με δυσάρεστα γεγονότα, κρίσεις, πολέμους και πανδημίες.
Πάσχα σε δύσκολους καιρούς: Η πτώχευση της Ελλάδας το 1932
Το Πάσχα του 1932 επισκιάστηκε από μια δυσάρεστη είδηση: την πτώχευση της Ελλάδας. Ο τότε πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος ανακοίνωσε τον Απρίλιο του 1932 τη χρεωκοπία της χώρας. Ήταν επίσημο πια. Η Ελλάδα βρισκόταν πια σε καθεστώς οικονομικής κρίσης. Πώς οδηγήθηκε όμως η Ελλάδα σε αυτή τη δύσκολη θέση;
Οι Βαλκανικοί πόλεμοι, ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος και η Μικρασιατική Εκστρατεία είχαν επιβαρύνει οικονομικά τη χώρα. Επίσης, οι Μεγάλες Δυνάμεις δεν συνέδραμαν στο ελληνικό χρέος. Το 1922 όσο η πολυδάπανη Μικρασιατική Εκστρατεία ήταν σε εξέλιξη, το ελληνικό κράτος προκειμένου να καλύψει τα έξοδα της προχώρησε σε πιο «δραστικά μέτρα» όπως η διχοτόμηση της δραχμής. Το 1928, ο Ελευθέριος Βενιζέλος διετέλεσε πρωθυπουργός για τελευταία φορά. Θέλοντας να σταθεροποιήσει την δραχμή, συνέδεσε την ισοτιμία της με την αγγλική χρυσή λίρα («κανόνας χρυσού»), μέτρο που απέδωσε (έστω και για λίγο).
Το κραχ του χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης τον Οκτώβριο του 1929 οδήγησε άμεσα στη Μεγάλη Ύφεση στην Ευρώπη. Όταν οι μετοχές έπεσαν κατακόρυφα στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, ο κόσμος το παρατήρησε αμέσως ενώ σύντομα έγινε σαφές ότι οι οικονομίες του πλανήτη ήταν άμεσα συνδεδεμένες. Οι επιπτώσεις της διαταραχής στο παγκόσμιο σύστημα πίστωσης, εμπορίου και παραγωγής καθώς και η επακόλουθη κατάρρευση της αμερικανικής οικονομίας έγιναν σύντομα αισθητές σε όλη την Ευρώπη. Η οικονομία της Ελλάδας επηρεάστηκε αμέσως καθώς μειώθηκαν οι εξαγωγές της (καπνά και άλλα γεωργικά προϊόντα) καθώς και τα εμβάσματα από τους Έλληνες της Αμερικής που εκείνη την εποχή ήταν σημαντικός οικονομικός παράγοντας για την χώρα. Η δραχμή πλέον ήταν υπό πίεση. Ο Βενιζέλος προσπάθησε να κάνει την δραχμή ισχυρή έναντι της στερλίνας και άλλων νομισμάτων, προκειμένου να ελαφρύνει το ήδη διογκωμένο δημόσιο χρέος. Στην περίπτωση που γινόταν η υποτίμηση της δραχμής, τότε το εξωτερικό χρέος σχεδόν θα διπλασιαζόταν.
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος αποφάσισε να στραφεί στα εξωτερικά δάνεια που θα στήριζαν την νομισματική του πολιτική. Ταξίδεψε τον Ιανουάριο του 1932 σε Ρώμη, Παρίσι, Λονδίνο ζητώντας ένα δάνειο 50 εκατομμυρίων δολαρίων για τα επόμενα τέσσερα χρόνια, αλλιώς η Ελλάδα θα εγκατέλειπε τον νόμο του χρυσού και θα βυθιζόταν στην αναξιοπιστία και στην κοινωνική αναταραχή. Τον Μάρτιο συνεδρίασε στο Παρίσι η Δημοσιονομική Επιτροπή όπου ανάμεσα σε άλλα θέματα θα συζητούσε και το θέμα της Ελλάδας. Η Ελλάδα βρισκόταν σε δυσμενή θέση καθώς οι εξαγωγές της είχαν «παγώσει». Ο τρόπος παρουσίασης των Ελληνικών προβλημάτων και αναγκών από τον ίδιο τον Ελευθέριο Βενιζέλο δεν έπεισε την Δημοσιονομική Επιτροπή, που θεώρησε ότι η Ελλάδα δεν έκανε καμία θυσία, αντιθέτως ήθελε να μεταβιβάσει τα προβλήματα της στους πιστωτές της. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος συνέχισε να ζητά απεγνωσμένα βοήθεια τον Απρίλιο του 1932 στο Συμβούλιο της Κοινωνίας των Εθνών από τους υπουργούς Εξωτερικών της Βρετανίας και της Γαλλίας, χωρίς όμως επίσημες εγγυήσεις.
Την Τετάρτη 27 Απριλίου 1932, η Ελλάδα εγκατέλειψε επισήμως τον «κανόνα του χρυσού». Η δραχμή υποτιμήθηκε ραγδαία και στις 5 Μαΐου η ισοτιμία της με την στερλίνα έπεσε από τις 456 δραχμές στις 539. Τον ίδιο μήνα το κράτος επισημοποίησε την χρεοκοπία του κηρύσσοντας παύση πληρωμών. Το κύρος του Βενιζέλου είχε πληγεί ανεπανόρθωτα στον ελληνικό λαό ενώ ένα πανελλαδικό απεργιακό κύμα παρέλυσε την χώρα. Στις 21 Μαΐου 1932, μέσα σε κλίμα δυσαρέσκειας, ο Ελευθέριος Βενιζέλος παραιτήθηκε από πρωθυπουργός.
Πάσχα σε δύσκολους καιρούς: Γερμανική εισβολή στην Ελλάδα το 1941
Τον Απρίλιο του 1941 οι Έλληνες ήταν ήδη προετοιμασμένοι να γιορτάσουν το Πάσχα σε κλίμα πολέμου καθώς είχε ήδη προηγηθεί ο ελληνοϊταλικός πόλεμος. Το Πάσχα των Ελλήνων το 1941 έγινε στη σκιά του πολέμου και της γερμανικής κατοχής.
Όπως έγινε και το πρωινό της 28ης Οκτωβρίου του 1940 έτσι και το πρωί της 6ης Απριλίου του 1941, ώρα 5.30′, ο Γερμανός πρεσβευτής στην Αθήνα, Έρμπαχ επισκέφτηκε το σπίτι του πρωθυπουργού Αλέξανδρου Κορυζή. Η απάντηση του πρωθυπουργού στο τηλεγράφημα για την επικείμενη εισβολή της Γερμανίας στην Ελλάδα ήταν άμεση: ΟΧΙ.
Η επίθεση των Γερμανών κατά των οχυρών της Γραμμής Μεταξά ξεκίνησε τα ξημερώματα της 6ης Απριλίου 1941, Κυριακή του Πάσχα, με σφοδρό βομβαρδισμό από το πυροβολικό και την αεροπορία. Το τριήμερο 6-9 Απριλίου, οι επιθέσεις των Γερμανών στα οχυρά της μεθορίου συνάντησαν ισχυρή αντίσταση από τους Έλληνες. Η «Μάχη των Οχυρών», όπως έγινε γνωστή, διήρκησε από τις 6 έως τις 10 Απριλίου 1941 και έληξε με νίκη των Γερμανών, οι οποίοι όμως δεν κατάφεραν να καταλάβουν τα περισσότερα από τα 21 οχυρά της «Γραμμής Μεταξά». Η αντίσταση των ελληνικών δυνάμεων υπήρξε σθεναρή, ενώ η μάχη στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα στη γραμμή των οχυρών του Ρούπελ είχε δυσκολέψει ιδιαίτερα τους Γερμανούς.
Στις 9 Απριλίου τα γερμανικά στρατεύματα καταλαμβάνουν τη Θεσσαλονίκη, ενώ αργότερα προχωρούν και στην κατάληψη κι άλλων πόλεων της Μακεδονίας, ενώ και τα ελληνικά στρατεύματα που βρίσκονται στο αλβανικό μέτωπο αρχίζουν να υποχωρούν. Στις 20 Απριλίου ο διοικητής του Γ` Σώματος Στρατού, Γ. Τσολάκογλου, συνθηκολογεί με τον γερμανικό στρατό και γίνεται κατοχικός πρωθυπουργός (αφού ο Κορυζής είχε αυτοκτονήσει δύο μέρες νωρίτερα).
«Συνιστώ εις τον αθηναϊκόν λαόν ζωηρώς πειθαρχίαν εις τας διαταγάς των αρχών. Ιδιαιτέρως δε επιμένω όπως κατανοηθή καλώς υπό πάντων ότι μέχρι της 6ης απογευματινής της σήμερον πρέπει να παραδοθούν εις τα οικεία αστυνομικά τμήματα τα υπό των ιδιωτών κατεχόμενα όπλα (κυνηγετικά, στρατιωτικά, πιστόλια και μαχαίρια), πλην των παλαιών οικογενειακών κειμηλίων. Όπου υψούται ελληνική σημαία πρέπει δεξιά της να υψούται και η γερμανική.» Αυτά τα λόγια ακούστηκαν από τον δήμαρχο Αθηναίων Αμβρόσιο Πλυτά μετά την γερμανική εισβολή στην Αθήνα.
Η πανδημία του 2020
Το Πάσχα του 2020 επισκίασε η πανδημία του κορονοϊού (COVID-19) που προκλήθηκε από τον κορονοϊό SARS-CoV-2 που αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά στην πόλη Ουχάν της Κίνας, τον Δεκέμβριο του 2019. Με τα κρούσματα της άγνωστης και θανατηφόρας τότε ασθένειας να αυξάνονται οι κυβερνήσεις κάθε χώρας άρχισαν να λαμβάνουν μέτρα για την καταπολέμηση της επικείμενης πανδημίας. Τα πρώτα κρούσματα έφτασαν στην Ελλάδα από τις 26 Φεβρουαρίου και έπειτα. Η ελληνική κυβέρνηση στα τέλη του Φεβρουαρίου πήρε έκτακτα μέτρα για τον πρόληψη εξάπλωσης της ασθένειας. Αναστάλθηκαν και ανακλήθηκαν όλες οι κανονικές άδειες του προσωπικού των νοσοκομείων του ΕΣΥ, των δομών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και όλων των υγειονομικών σχηματισμών της χώρας ενώ ενισχύθηκαν οι προσλήψεις επιπλέον νοσηλευτών και γιατρών.
Στις αρχές Μαρτίου η κυβέρνηση αποφάσισε το κλείσιμο όλων των δημοσίων και ιδιωτικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, καθώς και τον περιορισμό των μετακινήσεων. Όσο περνούσε ο καιρός τα μέτρα γίνονταν ολοένα και πιο αυστηρά καθώς τα κρούσματα αυξάνονταν μαζί και η θνησιμότητα των ευπαθών ομάδων.
Το Πάσχα του 2020 ήταν ιδιαίτερα πρωτότυπο καθώς συνοδεύονταν από χρήση μάσκας και απαγορεύσεις στις μετακινήσεις, στις συναθροίσεις καθώς και απαγόρευση κυκλοφορίας κατά τις βραδινές ώρες.
Πηγές:
Μηχανή του χρόνου «Η Γερμανική εισβολή στην Ελλάδα στις 6 Απριλίου 1941.Ντοκουμέντα από το μέτωπο και την συνθηκολόγηση.» Ανακτήθηκε από: www.mixanitouxronou.gr (Τελευταία πρόσβαση στις 11/4/2026)
Καϊμάς Δ. (2024) «6 Απριλίου 1941: Οι Γερμανοί εισβάλουν στην Ελλάδα – Το άγνωστο ΟΧΙ και το έπος των οχυρών Ρούπελ.» Newpost. Ανακτήθηκε από: www.newpost.gr (Τελευταία πρόσβαση στις 11/4/2026)
Τζιόρα Σ. (2020) «Η χρεοκοπία του 1932, επί κυβερνήσεως Βενιζέλου». Offline Post. Ανακτήθηκε από: www.offlinepost.gr (Τελευταία πρόσβαση στις 11/4/2026)
Τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται το Πάσχα του κορωνοϊού -Αναλυτικός οδηγός. (2020) Iefimerida. Ανακτήθηκε από: www.iefimerida.gr (Τελευταία πρόσβαση στις 11/4/2026)
