Πέντε χρόνια πριν, η χερσόνησος της Κριμαίας αποτελούσε φυσική συνέχεια του επαρχιακού τοπίου της Ουκρανίας. Τεράστιες πεδιάδες που καλύπτονται καθ’ όλη την διάρκεια της ημέρας από την χαρακτηριστική ομίχλη του ρωσικού χειμώνα. Σήμερα, ωστόσο, το τοπίο είναι ολότελα διαφορετικό. Ατσάλινοι φράκτες, πάνοπλοι στρατιώτες και συνεχείς περιπολίες συνθέτουν το νέο σκηνικό. Πλέον, η αναμονή για να εισέλθει κάποιος στην Κριμαία μέσω Ουκρανίας αγγίζει ακόμα και τις 10 ώρες.
Η χερσόνησος της Κριμαίας προσαρτήθηκε στην Ρωσία το 2014. Αμέσως, οι καταγγελίες για καταπατήσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων άρχιζαν να κατακλύζουν τα δημοσιογραφικά γραφεία. Πολλοί δημοσιογράφοι έκαναν λόγο για διώξεις, απειλές ακόμα και δολοφονίες συναδέλφων τους.
Αμέσως μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην περιοχή, πολλοί δημοσιογράφοι εγκατέλειψαν την Κριμαία αναζητώντας καταφύγιο στην ηπειρωτική Ουκρανία. Τα σημαντικότερα ΜΜΕ της περιοχής ανέστειλαν την λειτουργία τους και πολλοί όμιλοι λεηλατήθηκαν.
Σήμερα, ένας δημοσιογράφος που εισέρχεται στην Κριμαία μέσω Ουκρανίας οφείλει να λάβει άδεια από τις ρωσικές αρχές. Η de facto αναγνώριση της προσάρτησης της Κριμαίας είναι γεγονός. Δυσκολότερη είναι βέβαια, η κατάσταση για όσους εισέρχονται στην περιοχή μέσω Ρωσίας. Οι ανακρίσεις στους τελωνειακούς σταθμούς διαρκούν ατέλειωτες ώρες. Πολλές φορές μάλιστα, οι ρωσικές αρχές κατάσχουν ακριβό δημοσιογραφικό εξοπλισμό χωρίς καμία δικαιολογία.
Λογοκρισία ακόμα και στο Web
Απαρατήρητα δεν περνούν τα πολλά περιστατικά λογοκρισίας στο Διαδίκτυο της Κριμαίας. Πολλά ενημερωτικά site έχουν αρχειοθετηθεί, ενώ πολλοί bloggers έχουν εξαφανιστεί μυστηριωδώς.
Τα λιγοστά sites που έχουν απομείνει υπόκεινται σε εξαντλητικό έλεγχο από τις διάφορες ρωσικές υπηρεσίες. Τα περισσότερα εκθειάζουν την ρωσική πολιτική αποκρύπτοντας συνεχώς πληροφορίες για την πολιτική κατάσταση στην περιοχή.
Σχεδόν όλα τα ουκρανικά ενημερωτικά sites έχουν μπλοκαριστεί, ενώ τα ρωσικά ηλεκτρονικά ΜΜΕ τείνουν να κυριαρχήσουν στο διαδικτυακό τοπίο. Περιορισμένη είναι, τέλος, και η πρόσβαση στα social media. Τα αμερικανικά κοινωνικά δίκτυα είναι πλήρως προσβάσιμα στην Ουκρανία, αλλά στην Κριμαία η κατάσταση είναι κάπως διαφορετική.
Κριμαϊκοί δημοσιογράφοι
Η κρίση στην Κριμαία έχει διχάσει τον δημοσιογραφικό κόσμο στην Ουκρανία. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Όλες Μπούζινα. Ο Μπούζινα ήταν Ουκρανός δημοσιογράφος στο Κίεβο. Κατά την διάρκεια της κρίσης στην Κριμαία, είχε ταχθεί ανοιχτά υπέρ της Ρωσίας. Άλλωστε, δεν είχε αποκρύψει τις ρωσικές διασυνδέσεις του.
Το 2015, λίγες μέρες μετά την αποκάλυψη των διασυνδέσεων του, δολοφονήθηκε λίγα τετράγωνα μακριά από το σπίτι του. Οι ένοχοι παραμένουν μέχρι σήμερα ασύλληπτοι.
Περιπτώσεις σαν την παραπάνω είναι αρκετά γνωστές και συχνές στην Ουκρανία. Η όξυνση των σχέσεων των δύο χωρών έχει οδηγήσει τον δημοσιογραφικό κόσμο σε βαθιά κρίση που ακόμα δεν έχει τελειώσει…
