Όλοι ξέρουμε τα Χριστούγεννα ως μία περίοδο γεμάτη από ζεστασιά και τρυφερότητα, το ίδιο όμως δε συνέβαινε με τα βικτωριανά Χριστούγεννα. Μπορεί να ακουστεί παράξενο να συνδυάσει κάποιος μια γιορτή με κάτι τρομακτικό. Δεν ισχύει όμως το ίδιο με όσους έζησαν εκείνη την εποχή. Πρόκειται για μια εποχή που όλα ήταν διαφορετικά από σήμερα. Φανταστείτε έναν Άγιο Βασίλη όχι στα κόκκινα αλλά στα πράσινα. Ο Άγιος Βασίλης, τα βικτωριανά Χριστούγεννα, δεν έφερνε δώρα στα παιδιά αλλά τριγυρνούσε στους δρόμους και έμπαινε στα σπίτια απλώς για να διασκεδάσει με τις οικογένειες. Μόνο που η διασκέδαση εκείνη την εποχή γινόταν διαφορετικά από τη σημερινή εποχή.
Οι ευχητήριες κάρτες των βικτωριανών Χριστουγέννων
Οι άνθρωποι εκείνα τα χρόνια ζούσαν φτωχικά. Λογικό ήταν όλη αυτή η στενοχώρια να έβγαινε και στην τέχνη τους, παρόλο που δεν αγόραζαν κάρτες πολλά άτομα. Ωστόσο και αυτοί που ζωγράφιζαν τις κάρτες αυτές, αποτύπωναν άσχημες εικόνες με τέρατα, δύσμορφα ζώα, φαντάσματα, στοιχειωμένα σπίτια. Ακόμα και τον Άγιο Βασίλη ζωγράφιζαν θλιμμένο στις ευχετήριες κάρτες.
Τα χριστουγεννιάτικα δώρα
Τα δώρα που έκαναν οι άνδρες στις γυναίκες ήταν ακριβά και προσωπικά ενώ τα δώρα που μπορούσαν να κάνουν οι γυναίκες στους άνδρες ακριβώς το αντίθετο: φθηνά και δεν έπρεπε να είναι προσωπικά. Επίσης οι γυναίκες μπορούσαν να κάνουν δώρα μόνο στους άνδρες τους και πουθενά αλλού.
Τα παραμύθια
Τα παραμύθια που έλεγαν τα βικτωριανά Χριστούγεννα δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με αυτά που λένε σήμερα οι γονείς και οι παππούδες στα παιδιά και εγγόνια τους. Τα παραμύθια ήταν γεμάτα από φαντάσματα, ξωτικά, πνεύματα και κακές μάγισσες και φυσικά δεν τελείωναν με τη γνωστή φράση «κι έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα» μάλλον το αντίθετο. Οι ιστορίες που διηγούνταν πιο πολύ έμοιαζαν με ταινίες τρόμου παρά με τα κλασικά παραμύθια που έχουν μεγαλώσει οι περισσότεροι άνθρωποι στη σημερινή εποχή. Ας μην ξεχνάμε τη Χριστουγεννιάτικη ιστορία του Charles Dickens για τον Εμπενέζερ Σκρουτζ.
Τρομακτικά παιχνίδια
Ακόμα και τα παιχνίδια που επέλεγαν την παραμονή των Χριστουγέννων να παίξουν οι οικογένειες κατέληγαν τα άτομα που συμμετείχαν με μώλωπες και εγκαύματα. Ένα από τα πιο δημοφιλή παιχνίδια εκείνης της εποχής ήταν το «snapdragon» (ή αλλιώς λουλούδι του δράκου ή «σκυλάκι» στα ελληνικά). Σύμφωνα με το οποίο η οικογένεια την παραμονή των Χριστουγέννων μαζευόταν και τοποθετούσαν στο τραπέζι μια μεγάλη πιατέλα με αμύγδαλα και σταφίδες και την έλουζαν στο κονιάκ κι άναβαν φωτιά. Ύστερα το κάθε μέλος έπρεπε να πιάσει με το χέρι του, χωρίς φώτα αναμμένα, τις σταφίδες και τα αμύγδαλα και να τα φάει. Αυτός που θα κατάφερνε να φάει τα περισσότερα νικούσε. Ανήμερα των Χριστουγέννων ήταν πολύ σύνηθες να έβλεπες έξω ανθρώπους να γυρνάνε με εγκαύματα.
Ένα άλλο αρκετά διαδεδομένο παιχνίδι στη σημερινή εποχή αλλά και στη βικτωριανή ήταν η τυφλόμυγα. Φυσικά δεν είχε καμία σχέση με την τυφλόμυγα όπως την ξέρουμε. Ο άνθρωπος που είχε δεμένα μάτια έπρεπε αρκετές φορές να περάσει τα πάνδεινα προκειμένου να βγει αλώβητος από το παιχνίδι αφού οι συμπαίκτες του δεν ήταν τόσο επιεικείς μαζί του. Μπορούσαν να του βάλουν τρικλοποδιές σε τέτοιο σημείο που πολλές φορές τα παιχνίδια αυτά κατέληγαν με τραυματισμούς.
Πηγές:
- Καραθάνος Δ., «Οι 10 πιο σουρεαλιστικές και μακάβριες χριστουγεννιάτικες κάρτες από τη βικτωριανή εποχή»,https://www.athensvoice.gr/politismos/design-arhitektoniki/828271/hristougenna-10-makavries-kartes-apo-ti-viktoriani-epohi/ (τελευταία πρόσβαση 18/12/23)
- «Πώς ήταν τα Χριστούγεννα στη Βικτωριανή Εποχή;», https://www.portraits.gr/need-to-know/pos-itan-ta-christougenna-sti-viktoriani-epochi (τελευταία πρόσβαση 18/12/24)
- Prefer Team, «Πως οι Βικτωριανοί άλλαξαν τα Χριστούγεννα», https://www.prefer.gr/lifestyle/pos-oi-viktorianoi-allaxan-ta-christougenna/5824/ (τελευταία πρόσβαση 18/12/24)
- «Τα επώδυνα χριστουγεννιάτικα παιχνίδια της Βικτωριανής Αγγλίας. Εγκαύματα, σπασμένα χέρια και τρομοκρατημένα παιδιά ήταν ενδείξεις μιας διασκεδαστικής βραδιάς», https://www.mixanitouxronou.gr/ta-epodyna-christoygenniatika-paichnidia-tis-viktorianis-agglias/ (τελευταία πρόσβαση 18/12/24)
