Στην πολυτάραχη και συνεχώς μεταβαλλόμενη κοινωνία του 21ου αιώνα, θα υποστηρίζαμε πως στα περισσότερα κράτη της υφηλίου ο πολίτης έχει αναγνωρισμένα δικαιώματα, ελευθερίες και υποχρεώσεις. Σύμφωνα με αυτό το «φιλελεύθερο» μοντέλο ζωής, οι πολίτες έχουν το δικαίωμα στην ενημέρωση και την αξιολόγηση γεγονότων που συμβαίνουν παγκοσμίως. Αυτός ο «δίκαιος» κανόνας ζωής δεν εφαρμόστηκε, ωστόσο, και στην περίπτωση της Κινέζας δημοσιογράφου Zhang Zhan που εδώ και ενάμιση χρόνο βρίσκεται φυλακισμένη επειδή άσκησε το πιο απλό και πολύτιμο δικαίωμα της: την ελευθερία λόγου. Και δεν είναι η μόνη δημοσιογράφος, ακτιβίστρια, διαμαρτυρόμενη που καταδιώκεται γι’ αυτό το λόγο στη σύγχρονη πραγματικότητα. Ας δούμε, όμως, τι συνέβη από την αρχή.
Το χρονικό της φυλάκισης
Η πανδημία του Covid-19 έχει μόλις ξεσπάσει και ολόκληρη η Κίνα βρίσκεται σε κατάσταση συναγερμού. Πιο συγκεκριμένα, σε απόπειρα συγκάλυψης του γεγονότος ότι υπήρχε η πανδημία. Τον Φεβρουάριο του 2020, η πρώην δικηγόρος και νυν δημοσιογράφος Zhang Zhan καταφτάνει στην πόλη Ουχάν για να καλύψει σε άμεσο χρόνο την κατάσταση της πανδημίας στην περιοχή. Σύμφωνα με τις αναρτήσεις της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η κυβέρνηση δεν χειρίζεται το ξέσπασμα της πανδημίας. Το αντίθετο, μάλιστα. Αναφέρει περιστατικά όπου αστυνομικοί έχουν συλλάβει αθώους δημοσιογράφους επειδή τα ρεπορτάζ τους απεικονίζουν το τι πραγματικά συμβαίνει και όχι κάποια ωραιοποιημένη εικόνα της κατάστασης ενώ παράλληλα παρενοχλούν οικογένειες ασθενών με κορωνοϊό οι οποίοι δεν συμμορφώνονται με τα μέτρα. Όπως αναφέρει και η ίδια: «Δεν υπήρχε ψυχή στην πόλη. Ένιωσα λες και σκόνταψα σε σκηνικό ταινίας αφότου τελείωσε το γύρισμα και όλοι είχαν φύγει. Ήταν κάτι εξωπραγματικό.»
Η Zhang Zhan δηλώνεται αγνοούμενη τον Μάιο του 2020. Η σύλληψη της από τις κινέζικες αρχές, ωστόσο, βγαίνει στο φως πολύ αργότερα και δεν αποτελεί το μοναδικό παράδειγμα συγκάλυψης που έχει γίνει στην Κίνα. Η δημοσιογράφος καταδικάζεται σε τέσσερα χρόνια φυλάκισης. Τον Ιούνιο του 2020, η Zhang Zhan ξεκινά απεργία πείνας στις φυλακές και η υγεία της χειροτερεύει τόσο που παραβρέθηκε στην δίκη της με την υποστήριξη αναπηρικού αμαξιδίου. Πηγές αναφέρουν πως πριν τη δίκη της οι αρχές την τάισαν με το ζόρι και την εξαναγκάζουν να φορέσει χειροπέδες για 24 ώρες κάθε μέρα επί τρεις μήνες ως τιμωρία για την απεργία. Η μητέρα της οδύρεται σε κινέζικο ραδιοφωνικό σταθμό: «Δεν μπορεί να περπατήσει χωρίς βοήθεια…». Παρακαλεί και κλαίει δημόσια για την κόρη της, δίχως απτό αποτέλεσμα.
Η οδυνηρή πραγματικότητα
Η θλιβερή περίπτωση της Zhang Zhan δεν αποτελεί μοναδικό περιστατικό. Την τελευταία δεκαετία έχει παρατηρηθεί ένα ανησυχητικό μοτίβο θανάτων ή φυλακίσεων Κινέζων δημοσιογράφων και ακτιβιστών που προσπαθούν να παρουσιάσουν γεγονότα και συμβάντα που οι κινεζικές αρχές προτιμούν να μένουν θαμμένα. Το 2017, ο ακτιβιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων Liu Xiaobo πέθανε προφυλακισμένος γιατί του αρνήθηκαν ιατρική περίθαλψη για τον καρκίνο. Δύο χρόνια αργότερα, η Cao Shunli υπέκυψε στην φυλακή από ανεπάρκεια οργάνων για τον ίδιο λόγο. Παρόμοια περιστατικά έχουν θορυβήσει και την Διεθνή Αμνηστία η οποία στην καμπάνια της «Write for Rights» δηλαδή γράψε για τα δικαιώματα, επικαλείται την αποφυλάκιση της και την κατάργηση της άδικης ποινής της.
Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν γι’ αυτό το άρθρο:
Jailed Wuhan journalist Zhang Zhan nominated for RSF press freedom award, ανακτήθηκε από guardian.com. Τελευταία πρόσβαση στις 18/11/2021.
China: Release jailed Wuhan activist ‘close to death’ after hunger strike, ανακτήθηκε από amnesty.org. Τελευταία πρόσβαση στις 18/11/2021.
