Έχει παρατηρηθεί ότι οι άνθρωποι έχουν την τάση να μιμούνται τους γύρω τους. Παρακολουθούν τις κινήσεις ή τις πράξεις των συνανθρώπων τους και πράττουν το ίδιο. Παραδείγματος χάρη, πραγματοποιείται μια θεατρική παράσταση σε κοντινή περιοχή της πόλης σας και επιθυμείτε να την παρακολουθήσετε. Πηγαίνοντας εκεί, δίχως να γνωρίζετε τη σωστή διαδρομή για να φτάσετε στον προορισμός σας, παρατηρείτε ότι υπάρχουν πολλά αυτοκίνητα. Τότε αποφασίζετε να ακολουθήσετε τη μάζα και κατευθύνεστε στο ίδιο δρόμο. Αντίστοιχα και όταν φτάσετε ακολουθείτε το πλήθος για να βρεθείτε στο χώρο όπου θα διεξαχθεί η παράσταση. Κατά τη διάρκεια της παράστασης βλέπετε τον κόσμο να χειροκροτεί. Το ίδιο ακριβώς θα κάνετε και εσείς. Στο τέλος, παρακολουθείτε το πλήθος των θεατών να ζητωκραυγάζουν όρθιοι τους ηθοποιούς και το ίδιο κάνετε και εσείς. Αυτή η συμπεριφορά ονομάζεται κοινωνική απόδειξη.
Τι είναι κοινωνική απόδειξη:
Η κοινωνική απόδειξη είναι ένα ψυχολογικό και κοινωνικό φαινόμενο που βασίζεται στη μίμηση των ανθρώπων για να γίνουν κοινωνικά αποδεκτοί μια δεδομένη κατάσταση. Με την κοινωνική απόδειξη ο άνθρωπος επιδιώκει να ενταχθεί μαζί με το πλήθος και να γίνει αρεστός από τους υπολοίπους. Παράλληλα, όσο παρατηρεί αισθάνεται ότι αυτό που κάνουν οι πολλοί είναι και το σωστό, συνεπώς πρέπει να το κάνει και ο ίδιος. Στο παραπάνω παράδειγμα, ακολουθεί το πλήθος διότι αισθάνεται ότι για να πηγαίνουν όλοι εκεί, άρα είναι και το σωστό. Αντίστοιχα ισχύει και για τα χειροκροτήματα.
Ωστόσο, η συμπεριφορά πολλών ανθρώπων πολλές φορές πιθανόν να είναι λανθασμένη. Λόγου χάρη, η θεατρική παράσταση ήταν μέτρια. Ο κόσμος θα δυσανασχετούσε, αλλά εσάς να σας είχε αρέσει. Βλέποντας τον υπόλοιπο κόσμο να είναι απογοητευμένος, θα εκφράζατε και εσείς αρνητικά συναισθήματα για την παράσταση. Αυτή η συμπεριφορά οφείλεται στη συμμόρφωση ή αλλιώς είδος κομφορμισμού που παρουσιάζει η κοινωνική απόδειξη. Αυτή η συμπεριφορά συμβαίνει όταν ο άνθρωπος δεν είναι σίγουρος για το πως να εκφραστεί κάποια συγκεκριμένη περίσταση και μιμείται τους υπολοίπους. Εκτός από κομφορμισμός, το φαινόμενο ονομάζεται και ως συμπεριφορά αγέλης, διότι έτσι κάνουν οι αγέλες και τα κοπάδια ζώων.
Solomon Asch και το πείραμα της κοινωνικής συμμόρφωσης:
Πρωτοπόρος αυτού του φαινομένου, όπως και αυτός που έκανε το πρώτο πείραμα είναι ο Solomon Asch το 1950. Στόχος του πειράματος είναι να αποδείξει ότι η γνώμη ενός ανθρώπου μπορεί να διαστρεβλώσει μέσω της κοινωνικής πίεσης που θα δεχθεί. Το πείραμα διεξήχθη με έναν εθελοντή. Ο εθελοντής έπρεπε να έλεγε στον επιστήμονα κάθε φορά αν μια γραμμή ήταν μακρύτερη, κοντύτερη ή ίση με την γραμμή αναφοράς. Όσο ο εθελοντής βρισκόταν μόνος του στην αίθουσα απαντούσε με ευκολία και σωστά στα ζητήματα της άσκησης. Έπειτα μαζί με τον εθελοντή συμμετέχουν και άλλοι εφτά άνθρωποι, οι οποίοι όμως είναι ηθοποιοί, αλλά ο εθελοντής δεν το γνωρίζει αυτό. Στη συνέχεια του πειράματος, οι εφτά δίνουν λανθασμένες απαντήσεις για τις γραμμές. Λόγου χάρη, ότι η γραμμή είναι κοντή, ενώ ήταν μακριά. Όταν ερχόταν η σειρά του εθελοντή, ο οποίος πλέον επηρεασμένος από την κρίση των υπολοίπων απαντάει λάθος κατά 30%. Αυτό οφείλεται στην κοινωνική απόδειξη και ότι ο εθελοντής είχε την ανάγκη να αισθάνεται αποδεκτός.
Στη σημερινή εποχή, η κοινωνική απόδειξη παρατηρείται πάρα πολύ στο χώρο της διαφήμισης. Προϊόντα που πιθανόν να μην χρειάζεται κάποιο άτομο, μέσω της διαφήμισης όμως θα τον ωθήσει να το αποκτήσει. Η φράση-κλειδί σε αυτές τις διαφημίσεις είναι “όπως εσείς έτσι και εγώ”, δίνοντας την αίσθηση ότι όλοι το έχουν, άρα πρέπει να το έχουμε και εμείς. Μέσω αυτού παρατηρούμε ότι είναι πρώτα σε πωλήσεις αντικείμενα που δεν είναι και τόσο δημοφιλή και χρήσιμα, αλλά μέσω της κοινωνικής απόδειξης να έχουν εκτοξευθεί στις πωλήσεις.
Πηγές:
- Η κοινωνική απόδειξη (executive coaching), ανακτήθηκε από www.lifecoachartist.gr (τελευταία ενημέρωση 8 Μαρτίου 2019)
- Μια ανοησία, δεν είναι περισσότερο αληθή αν την υποστηρίζουν χιλιάδες, ανακτήθηκε από www.zimzamphysics.gr (τελευταία ενημέρωση 8 Μαρτίου 2019)
