Είναι αρκετά συνηθισμένο να μας συμβαίνει μία συγκεκριμένη κατάσταση. Επιθυμούμε πολύ ένα υλικό αγαθό (π.χ. αυτοκίνητο) και ανυπομονούμε για να το αποκτήσουμε. Όταν τελικά το καταφέρουμε, σταδιακά ο αρχικός ενθουσιασμός μας αρχίζει και μειώνεται. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα κάποια στιγμή να επιστρέψουμε στην προηγούμενη συναισθηματική μας κατάσταση, πριν αγοράσουμε το αυτοκίνητο. Αυτή η κατάσταση είναι γνωστή ως ηδονική προσαρμογή.
Η ηδονική προσαρμογή ή ηδονικός διάδρομος (hedonic treadmill) είναι το φαινόμενο, όπου τα επίπεδα ευτυχίας κάποιου, σε συνάρτηση με ένα γεγονός, τείνουν τελικά να επιστρέφουν στο σημείο που βρίσκονταν, πριν από αυτό το γεγονός. Αυτό δεν ισχύει μόνο για θετικά γεγονότα, όπως το προαναφερθέν. Η ίδια αρχή ισχύει και για αρνητικά συμβάντα. Συνήθως, όταν βιώνει κανείς μία απώλεια ή μία οπισθοδρόμηση, τα συναισθήματα που την συνοδεύουν μειώνονται σε σοβαρότητα με την πάροδο του χρόνου. Το βασικό επίπεδο ευεξίας κάποιου δεν είναι συναισθηματικά ουδέτερο. Πιθανότατα για τους περισσότερους είναι θετικό.
Έχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι το κάθε άτομο έχει ένα καθορισμένο σημείο ευτυχίας. Αυτό αναφέρεται στη γενετικά καθορισμένη προδιάθεσή του για ευτυχία. Αυτό το σημείο είναι υπεύθυνο για περίπου το 50% των διαφορών στην ευτυχία από άτομο σε άτομο. Ωστόσο, υπάρχει αρκετό περιθώριο για βελτίωση. Συγκεκριμένα, οι πράξεις μας και οι σκέψεις μας αποτελούν περίπου το 40% της ευτυχίας μας. Το τελικό 10% καθορίζεται από τις εξωτερικές συνθήκες.
Για ποιο λόγο συμβαίνει η ηδονική προσαρμογή;
Η ηδονική προσαρμογή μπορεί να έχει αναπτυχθεί, ώστε να εξυπηρετήσει προσαρμοστικές λειτουργίες. Όπως αναφέρεται από ερευνητές, οι λειτουργίες αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν τον περιορισμό των σωματικών επιπτώσεων που θα προέκυπταν από έντονα συναισθήματα, όπως το άγχος. Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος βιώνει μία απαιτητική κατάσταση στην εργασία του. Χάρη στην ηδονική προσαρμογή, αντί να συνεχίσει να υπάρχει το έντονο άγχος, σταδιακά μειώνεται όλο και πιο πολύ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα κάποια στιγμή να εξαλειφθεί. Έτσι, παύουν τα πρότερα έντονα αρνητικά συναισθήματά του και επανέρχεται προοδευτικά στην προηγούμενη συναισθηματική του κατάσταση.
Πώς μπορούμε να βιώσουμε περισσότερη ευτυχία;
Δε μπορούμε να ελέγξουμε τα γεγονότα που θα προκύψουν στη ζωή μας. Οι αρνητικές και δύσκολες εμπειρίες είναι στο “παιχνίδι” και κάθε φορά θα καλούμαστε να τις αντιμετωπίσουμε. Ωστόσο, καθώς το 40% της ευτυχίας μας επαφίεται εξ ολοκλήρου στις δικές μας ενέργειες, μπορούμε να ακολουθήσουμε πολλά αξιοσημείωτα βήματα ώστε να την αυξήσουμε. Καταρχάς, είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό να ασχοληθούμε με την προσωπική μας ανάπτυξη. Αυτή είναι κάτι που προάγει την ευημερία. Η έρευνα δείχνει ότι μπορούμε να δημιουργήσουμε μια πιο διαρκή αίσθηση ικανοποίησης όταν επιδιώκουμε σκόπιμα τους προσωπικούς μας στόχους.
Ακόμη, έχει μεγάλη αξία να εκφράζουμε ευγνωμοσύνη για τις θετικές εμπειρίες που βιώνουμε. Αυτή η απλή πράξη συνδέεται με μια διευρημένη ικανότητα να αισθανθούμε ευτυχία. Τέλος, μιας και είμαστε κοινωνικά πλάσματα, είναι αρκετά ωφέλιμο να “επενδύσουμε” στις κοινωνικές μας σχέσεις. Η επαφή και η συνδιαλλαγή με αγαπημένα πρόσωπα μπορεί να ασκήσει μεγάλη επίδραση στον συναισθηματικό μας κόσμο. Είναι πολύτιμοι για εμάς και είμαστε πολύτιμοι για αυτούς.
Πηγές:
- Hedonic Treadmill. Ανακτήθηκε από https://www.psychologytoday.com/us (τελευταία πρόσβαση 15/02/2022 στις 21:00)
- What to Know About the Hedonic Treadmill and Your Happiness. Ανακτήθηκε από https://www.healthline.com/ (τελευταία πρόσβαση 15/02/2022 στις 21:00)
- The Hedonic Treadmill – Are We Forever Chasing Rainbows? Ανακτήθηκε από https://positivepsychology.com/ (τελευταία πρόσβαση 15/02/2022 στις 21:00)
