Από καταβολάς κόσμου γεννήθηκαν ποικίλα ειδών ερωτήματα τόσο για τον ίδιο τον άνθρωπο όσο και για τον κόσμο του, την ανθρωπότητα, τους πιθανούς τρόπους βελτίωσής της και την πιθανή φυσιολογική συμβίωση των όντων της. Ταυτόχρονα, από ειδικούς και μη, αναρωτήθηκε η φύση του ανθρώπου, αν δηλαδή είναι καλός ή κακός εκ γενετής, αν είναι τυχερός ή απλά κυνικός, αν είναι μια μορφή αφεντικού του κόσμου του ή αν είναι ένας στοργικός προστάτης. Με την πάροδο του χρόνου και την εξέλιξη της τεχνολογίας στην επιστήμη σε κάθε επίπεδο, ο άνθρωπος έχει πλέον τη δυνατότητα να μελετάει τον… άνθρωπο, να μελετάει τον εαυτό του και τους περαστικούς του, να πιθανολογεί ενέργειες ανάλογα με το ποιόν του πλησίον του, και εν γένει να προσπαθεί να απαντήσει στα παραπάνω προαναφερθέντα ερωτήματα. Τελικά, η φύση του ανθρώπου είναι υπεύθυνη την εξέλιξή του;
Το 1960, στο φημισμένο Stanford της Καλιφόρνιας των ΗΠΑ, έλαβε χώρα μια αναβίωση ενός πειράματος με ρίζες στην Αφρική, ενός πειράματος που είχε ως πρωταρχικό του στόχο να αναδείξει τη διαφορετικότητα στις αποφάσεις των ατόμων καθώς και τις επιπτώσεις των αποφάσεων αυτών στην μετέπειτα ζωή τους. Ο καλύτερος και συνάμα ευκολότερος στόχος, λοιπόν, δεν ήταν άλλος από τα παιδιά…
Το πείραμα που έμεινε στην ιστορία ως το «Τεστ Μαρσμελόους» διεξήχθη από τους καθηγητές του πανεπιστημίου Walter Mischel και Ebbe B. Ebbesen, με τους συνεργάτες τους να ακούνε στο όνομα: μπισκότα, μαρσμελόους και πρέτσελ. Στο πείραμα συμμετείχαν περίπου 600 παιδιά, 3- 6 ετών, χωρίς να υπάρχει περιορισμός στο φύλο τους. Όλα ήταν πλέον έτοιμα για την κύρια φάση του πειράματος.
Αρχικά, κάθε παιδί ξεχωριστά, έμπαινε στην αίθουσα την οποία είχαν διαμορφώσει κατάλληλα για την εφαρμογή του εγχειρήματος οι καθηγητές Mischel και Ebbesen και το επιτελείο τους. Μπροστά από τα παιδιά υπήρχε ένα μεγάλο τραπέζι με ένα πιάτο στη μέση του. Το πιάτο αυτό θα περιείχε είτε κάποιο μπισκότο, είτε κάποιο μαρσμελόου, είτε κάποιο πρέτσελ. Αφού συζητούσαν φιλικά με τα συμμετέχοντες για λίγη ώρα, οι καθηγητές τους πρότειναν να πάρουν το αντικείμενο του πιάτου. Ωστόσο, αμέσως τους πληροφόρησαν πως αν περιμένουν για ακόμα δεκαπέντε λεπτά χωρίς να αγγίξουν το πιάτο, θα έπαιρναν ως ανταμοιβή ακόμα ένα ίδιο προϊόν.
Η αλήθεια είναι πως η αθωότητα των παιδιών τα συνέβαλε να διαλέξουν την εκδοχή των περισσότερων σνακ, καθώς ελάχιστα ήταν αυτά που προτίμησαν τον εύκολο και γρήγορο δρόμο του ενός. Βέβαια, δεν ήταν μια εύκολη διαδικασία από τη στιγμή που το μεγαλύτερο κέρδος ήταν ταυτόχρονα και γνωστό αλλά και ορατό. Σύμφωνα με τον Mischel, πολλά ήταν τα παιδιά που δεν άντεξαν στη θέα του σνακ, και γύρισαν την πλάτη και την… κοιλιά τους σε αυτό, ενώ κάποια άλλα προτίμησαν να γυρίσουν το δωμάτιο περπατώντας, ρίχνοντας φυσικά ματιές στο τρόπαιό τους.
Η ώρα περνούσε αργά και το δεύτερο σνακ δεν φαινόταν κοντινός στόχος. Μόλις το 1/3 όσων είχαν επιλέξει να αντέξουν ακόμα ένα τέταρτο προκειμένου να αποκτήσουν ακόμα ένα προϊόν, τήρησαν την υπόσχεσή τους, ενώ οι υπόλοιποι δεν άντεξαν στη θέα του σνακ. Παιδιά…
Οι συνθήκες του πειράματος ήταν άρτια διαμορφωμένες για τα παιδιά και την ηλικία τους. Αξίζει να σημειωθεί πως οι καθηγητές και οι συνεργάτες τους δεν ήταν σε κανένα σημείο απαιτητικοί απέναντί τους, καθώς φρόντισαν τόσο για την καλύτερη διεξαγωγή του εγχειρήματος όσο και για την σχετική διασκέδαση των νεαρών. Όσον αφορά το πείραμα και τους στόχους του, αυτοί ήταν πετυχημένοι αν αναλογιστεί κανείς το ρίσκο των συμμετεχόντων και της ηλικίας τους, αφού δεν είχε διαμορφωθεί ακόμα το αίσθημα της λογικής και της εγκράτειας πλήρως. Βέβαια, σε ακόλουθες μελέτες που πάτησαν στα χνάρια του εν λόγω πειράματος, διαπιστώθηκε πως όσοι επέλεγαν και το δεύτερο σνακ και τηρούσαν την υπόσχεσή τους αυτή, είχαν θετικότερη έκβαση στη ζωή τους, τόσο σε μορφωτικό όσο και σε υγιεινό επίπεδο. Παιδιά…
Τελικά, η φύση του ανθρώπου είναι υπεύθυνη για την εξέλιξή του; Σύμφωνα με τους Mischel και Ebbesen, η εξέλιξή μας βασίζεται στις πρότερες επιλογές και αποφάσεις μας.
Παιδιά;
