Δεν είναι λίγες οι φορές που στην ζωή μας ερχόμαστε αντιμέτωποι με το αίσθημα της απόγνωσης: που βρίσκομαι, τι κάνω, τι θέλω να πετύχω στο μέλλον, και αν όλα αυτά δεν είναι για μένα. Βομβαρδίζουμε τους εαυτούς μας με αμφιβολίες και σκέψεις που εύκολα φτάνουν σε σημείο να μας κατακλύσουν συναισθηματικά και πνευματικά με αποτέλεσμα να εμφανίζουμε burn out, ίσως και κατάθλιψη.
Τελικά όμως, ποιο είναι αυτό που μας βασανίζει περισσότερο, το μέλλον που απλώνεται άγνωστο μπροστά μας ή το παρόν που θα μας οδηγήσει σε αυτό μέσα από τις επιλογές μας;
Το αίσθημα του ανικανοποίητου
Σε αυτό το ερώτημα και σε όλα όσα είναι άμεσα συνδεμένα μαζί του, μπορούμε να απαντήσουμε μόνο αν έρθουμε σε ουσιαστική επαφή με τις βαθύτερες επιθυμίες μας. Πολύ συχνά στην καθημερινότητα μας βιώνουμε καταστάσεις που μας φτάνουν στα όρια μας και μας βάζουν στην διαδικασία να αναθεωρήσουμε αξίες και αρχές που μέχρι την εκάστοτε στιγμή είχαμε.
Το πρόβλημα που προκύπτει ύστερα από αυτή την αναθεώρηση είναι ότι μαζί με την νοοτροπία μας που αλλάζει, είναι πιθανόν να αλλάξουν και οι επιλογές που έχουμε κάνει στην ζωή μας, οι οποίες στηρίζονται σε αυτήν. Ένας απλός τρόπος για να ανακαλύψουμε τι είναι αυτό που μας λείπει και θέλουμε είναι να προβούμε σε μια κατηγοριοποίηση των αναγκών μας που αν καλυφθούν σε ικανοποιητικό βαθμό μας οδηγούν στην ευτυχία.
Η ιεράρχηση των αναγκών
Συμφωνά με τον Γιώργο Πιντέρη, γνωστό και καταξιωμένο ψυχολόγο, οι ανάγκες μας μπορούν να χωριστούν σε μια πρώτη φάση σε 5 βασικές κατηγορίες. Έχουμε τις εξής: ανάγκες συναισθηματικής ασφάλειας, ανάγκες δύναμης, ανάγκες ελευθερίας, ανάγκες αυτοπραγμάτωσης και ανάγκες ψυχαγωγίας. Δεν θα προχωρήσουμε σε περαιτέρω ανάλυση, καθώς στο βιβλίο του, «Δεν ξέρω τι θέλω» ο συγγραφέας περιγράφει αναλυτικά και κατανοητά όλες αυτές τις ανάγκες και πως μπορούν να ικανοποιηθούν.
Το εντυπωσιακό κομμάτι και αυτό στο οποίο θα εστιάσουμε είναι ότι αν το καλοσκεφτούμε όλες οι αποφάσεις ζωής που παίρνουμε και όλες οι κρίσεις ύπαρξης που περνάμε κατά διαστήματα δεν οφείλονται στις κατεξοχήν αποφάσεις μας αλλά στο γεγονός ότι κάποια από αυτές τις ανάγκες δεν καλύπτεται όπως θα θέλαμε.
Η διαχείριση της νέας πραγματικότητας
Αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ουσιαστικά δεν χανόμαστε ποτέ, απλά χάνουμε την επαφή με κάποια από τα πράγματα που χρειαζόμαστε για να νιώσουμε ευτυχισμένοι. Αν από ένα μωρό πάρουμε το γλειφιτζούρι ξαφνικά και χωρίς να το αντικαταστήσουμε, το πρώτο ένστικτο του είναι να παραπονεθεί και να κλάψει για αυτό που άδικα του κάναμε. Έτσι και στην ζωή, αν μας πάρουν κάτι που μας έφερνε χαρά ή νομίζαμε ότι μας φέρνει, είναι λογικό να νιώσουμε απελπισία κι απόγνωση.
Για αυτό τον λόγο, οποιαδήποτε αλλαγή στην καθορισμένη πορεία της καθημερινότητας ανάλογα με το μέγεθος της μπορεί εύκολα να μας κλονίσει, ιδιαίτερα αν πρόκειται για κάποια αποτυχία ή απώλεια. Μέσα όμως από αυτό, καλούμαστε να αναλογιστούμε αν οι επιλογές που κάναμε στο παρελθόν είναι ακόμα σύμφωνες με τις επιθυμίες που έχουμε στο παρόν και με αυτά που θέλουμε να πετύχουμε στο μέλλον. Όπως όταν αρρωσταίνουμε, ο οργανισμός μας ενεργοποιεί μηχανισμούς για να αμυνθεί και να αντιμετωπίσει την αρρώστια, με τον ίδιο τρόπο και όταν αλλάζουν τα δεδομένα, ενεργοποιείται ο μηχανισμός της απόγνωσης για να μας ωθήσει να αντιμετωπίσουμε την καινούρια πραγματικότητα.
Το σταυροδρόμι της ζωής
Σε κάθε περίπτωση, σε κανέναν μας δεν αρέσει να βρίσκεται απέναντι σε αδιέξοδα ή σταυροδρόμια με αποφάσεις που μπορεί να καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία της ζωής μας. Όσο πιο μεγάλη απόφαση, τόσο πιο μεγάλο το βάρος και σαν συνέπεια τόσο πιο δυνατή η φωνή της απόγνωσης μέσα στο κεφάλι μας. Όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με αναποδιές που ανατρέπουν τα δεδομένα που είχαμε στα χέρια και καλούμαστε να προσαρμοστούν σε νέα, είναι λογικό να παγώνουμε και να νιώθουμε «χαμένοι».
Το σημαντικό σε τέτοιες περιπτώσεις είναι να υπενθυμίζουμε στο εαυτό μας τον λόγο που φτάσαμε ως το σταυροδρόμι αυτό και να εξετάζουμε με ηρεμία και την συμβουλή ενός καλού φίλου αν στο σήμερα ικανοποιείται ακόμη η ανάγκη που μας οδήγησε σε αυτό. Και ποιος ξέρει; Ίσως τελικά να πρέπει να χαθούμε για να οδηγηθούμε στο σωστό δρόμο…
