Το καλοκαίρι ήρθε, τα σχολεία έκλεισαν και τα παιδάκια μας έχουν άπλετο ελεύθερο χρόνο. Έτσι λοιπόν τα παιδικά βιβλία πάνε και έρχονται. Με αφορμή λοιπόν το τελευταίο που διαβάσαμε και την ιδιαίτερη εικονογράφηση του, σκέφτηκα να δούμε τι είναι η παιδική εικονογράφηση και ποια η σημασία της.
Στην Ελλάδα όταν μιλάμε για εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο συνήθως εννοούμε δυο διαφορετικές κατηγορίες, τα εικονοβιβλία (picture books) και τα βιβλία με εικόνες (illustrated books). Το κύριο χαρακτηριστικό που διαφοροποιεί τις δυο αυτές κατηγορίες ότι είναι τo εικονοβιβλίο έχει τη λογική ότι η εικονική αφήγηση δεν πρέπει κατ’ ανάγκη να ακολουθεί πιστά το κείμενο σε αντίθεση με το βιβλίο με εικόνες που συνήθως
επεξηγεί και ενισχύει αυτό που λέει το κείμενο ή απλώς αρκείται στο να το διακοσμεί.
Υπάρχουν στην αγορά πραγματικά χιλιάδες εικονογραφημένα βιβλία. Αυτό από μόνο του μας δίνει μια πρώτη εικόνα για την σημασία που έχει το συγκεκριμένο είδος. Όλοι όσοι ασχολούνται με τις εκδόσεις φαίνεται να συμφωνούν στο γεγονός ότι όσο πιο μικρός σε ηλικία είναι ο αναγνώστης, τόσο μεγαλύτερη και η σημασία της εικόνας. Σύμφωνα με τον βραβευμένο εικονογράφο Σβετλίν Βασίλεφν “Στις μικρές ηλικίες η εικονογράφηση παίζει «πρωταγωνιστικό» ρόλο, ενώ, όσο μεγαλώνει ο αναγνώστης, η εικονογράφηση απελευθερώνει τον χώρο στο κείμενο. Στους ενήλικες, πια, η ύπαρξη εικόνας είναι απλώς μια εικαστική έκφραση. Τη σημασία της δεν θα μπορούσα να την κρίνω – είναι τόσο μεγάλη όσο κάθε άλλης τέχνης. Πιθανότατα, μάλιστα, ο ρόλος της να μην είναι να μεταφέρει τα νοήματα του κειμένου αλλά να συνδημιουργήσει το αδιαίρετο σύνολο που λέγεται βιβλίο.”
Στην εικονογράφηση ενός παιδικού βιβλίου ορισμένοι παράγοντες παίζουν πρωταρχικό ρόλο. Αρχικά το ύφος της εικονογράφησης θα πρέπει να συμφωνεί με το ύφος του κείμενου. Γι΄αυτό τον λόγο και η συνεργασία του συγγραφέα με τον εικονογράφο θα πρέπει να είναι άρτια και στενή. Θα πρέπει να υπάρχει ισορροπία μεταξύ κειμένου και εικόνας. Και η εικόνα να είναι κοντά στο κείμενο που αναφέρεται. Αυτό δε, βοηθάει τα παιδιά ειδικά της προσχολικής ηλικίας. Οι χαρακτήρες της ιστορίας θα πρέπει να είναι μοναδικοί και αναγνωρίσιμοι και να μην συγχέονται με χαρακτήρες άλλων ιστοριών. Τέλος μεγάλη προσοχή πρέπει να δίνει ο εικονογράφος στην ηλικιακό κοινό στο οποίο απευθύνεται. Άλλες οι γνωστικές δεξιότητες ενός παιδιού προσχολικής ηλικίας και άλλες σε μια μεγαλύτερη ηλικία. Επιπλέον η εικονογράφηση σε βιβλία για παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας θα πρέπει να είναι διακριτική καθώς έχουν την τάση να απορρίπτουν βιβλία με έντονες εικόνες.
Ένα καλό εικονογραφημένο βιβλίο έχει πολλαπλά οφέλη για τα παιδιά μας. Αποτελεί την πρώτη επαφή του με τον μαγικό κόσμο του βιβλίου. Επειδή είναι μικρά, απλά και εύκολα, τα παιδιά τα επεξεργάζονται με μεγαλύτερη ευκολία. Δίνουν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για συζητήσεις. Θέματα όπως ο θυμός, η ζήλια, η πάνα, η φιλία συζητούνται μέσω των εικόνων πολύ πιο εύκολα. Εκτός από τον μαγικό κόσμο των βιβλίων τα παιδιά έρχονται σε επαφή και με τον κόσμο της ζωγραφικής. Μαθαίνουν, ακούγοντας την ιστορία να παρατηρούν τις μικρές λεπτομέρειες που μπορεί να μην λέει με λόγια η ιστορία. Παράλληλα με τον τρόπο αυτό καλλιεργούν και την φαντασία τους . Τέλος επειδή αποτελούν ένα αναπόσπαστο κομμάτι της παιδικής τους ηλικίας, έχουν και μεγάλη συναισθηματική αξία για τα παιδιά. Μεγαλώνοντας θα επιστρέφουν σε αυτά θέλοντας να αναβιώσουν τα συναισθήματα εκείνης της ηλικίας.
Ένα καλό βιβλίο, εικονογραφημένο ή όχι μας δίνει την τέλεια ευκαιρία να έρθουμε πιο κοντά με τα παιδιά μας. Να περάσουμε πραγματικά ποιοτικό χρόνο μαζί τους, να τους μάθουμε πράγματα αλλά και να μάθουμε πολλά από αυτά. Και θα πρέπει να αξιοποιούμε τέτοιες ευκαιρίες στο έπακρο.
Πηγές: www.anelada.gr
www.lifo.gr
