Είναι Αναγνωστική Διαταραχή ή Αναπτυξιακή Καθυστέρηση;

Το παρόν άρθρο, με τίτλο Είναι Αναγνωστική Διαταραχή ή Αναπτυξιακή Καθυστέρηση; αποτελεί μετάφραση και προσαρμογή του πρωτότυπου άρθρου το οποίο μπορεί να βρεθεί εδώ.

Πώς μπορούν να γνωρίζουν οι γονείς εάν η καθυστέρηση της ανάγνωσης του παιδιού τους είναι ένα πραγματικό πρόβλημα ή απλώς μια «αναπτυξιακή καθυστέρηση»; Πόσο καιρό πρέπει να περιμένουν οι γονείς πριν ζητήσουν βοήθεια εάν το παιδί τους δυσκολεύεται με την ανάγνωση; Η Susan Hall απαντά σε αυτές τις ερωτήσεις.

Καθώς ταξιδεύω σε όλη τη χώρα μιλώντας σε ομάδες γονέων για τις αναγνωστικές δυσκολίες, συχνά λέω «προσοχή στη δικαιολογία της αναπτυξιακής καθυστέρησης». Έχω αρκετούς λόγους για να το λέω αυτό.

Πρώτον, έχω ακούσει τον έναν γονέα μετά τον άλλον να μου λένε ότι ένιωθαν ότι υπήρχε πρόβλημα νωρίς, αλλά πείστηκαν να αγνοήσουν τη διαίσθησή τους και να περιμένουν να ζητήσουν βοήθεια για το παιδί τους. Αργότερα, όταν έμαθαν ότι ο χρόνος ήταν ουσιαστικός για την ανάπτυξη των αναγνωστικών δεξιοτήτων, οι γονείς μετάνιωσαν για τους χαμένους μήνες ή χρόνια.

Δεύτερον, η έρευνα δείχνει ότι το κρίσιμο παράθυρο ευκαιρίας για την παροχή βοήθειας είναι κατά τα πρώτα δύο χρόνια του σχολείου. Έτσι, εάν το παιδί σας δυσκολεύεται να μάθει να διαβάζει, η καλύτερη προσέγγιση είναι να αναλάβετε άμεση δράση. Το να γνωρίζετε πόσο σύντομα να δράσετε μπορεί να είναι εύκολο αν είστε ενημερωμένοι για σημαντικά συμπεράσματα από πρόσφατες έρευνες. Οι ερευνητές στο πεδίο της ανάγνωσης, μας λένε ότι το ιδανικό παράθυρο ευκαιρίας για την αντιμετώπιση των αναγνωστικών δυσκολιών είναι κατά τη διάρκεια του νηπιαγωγείου και της πρώτης Δημοτικού.

Τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας επισημαίνουν ότι το 95% των παιδιών με φτωχή ανάγνωση μπορούν να φτάσουν το επίπεδο της τάξης τους εάν λάβουν αποτελεσματική βοήθεια νωρίς. Ενώ είναι ακόμα δυνατό να βοηθήσετε ένα μεγαλύτερο παιδί με την ανάγνωση, εκείνα που έχουν περάσει την Τρίτη Δημοτικού, χρειάζονται πολύ πιο εντατική βοήθεια.

Όσο περισσότερο περιμένετε να λάβετε βοήθεια για ένα παιδί με αναγνωστικές δυσκολίες, τόσο πιο δύσκολο θα είναι για το παιδί να καλύψει τη διαφορά.

Τα τρία βασικά ερευνητικά συμπεράσματα που υποστηρίζουν την έγκαιρη αναζήτηση βοήθειας είναι:

  • Το 90% των παιδιών με αναγνωστικές δυσκολίες θα επιτύχουν το ίδιο επίπεδο στην ανάγνωση εάν λάβουν βοήθεια μέχρι την πρώτη τάξη.
  • Το 75% των παιδιών των οποίων η βοήθεια καθυστερεί μέχρι την ηλικία των εννέα ετών ή αργότερα συνεχίζουν να δυσκολεύονται καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής τους πορείας.
  • Εάν η βοήθεια δοθεί στην Τετάρτη τάξη, αντί στο τέλος του νηπιαγωγείου, χρειάζεται τέσσερις φορές περισσότερος χρόνος για να βελτιωθούν οι ίδιες δεξιότητες στον ίδιο βαθμό.

Οι γονείς οι οποίοι κατανοούν αυτά τα ερευνητικά συμπεράσματα συνειδητοποιούν ότι δεν μπορούν να χάσουν πολύτιμο χρόνο προσπαθώντας να καταλάβουν αν υπάρχει όντως πρόβλημα ή περιμένοντας να λυθεί το πρόβλημα από μόνο του.

Αυτά τα ερευνητικά συμπεράσματα καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για τα σχολεία να εφαρμόσουν εργαλεία ελέγχου τα οποία δίνουν έμφαση στις δεξιότητες φωνημικής ενημερότητας. Το καλύτερο πλάνο είναι να ξεκινήσει ο έλεγχος των παιδιών στη μέση του νηπιαγωγείου και να συνεχιστεί ο έλεγχος τουλάχιστον τρεις φορές τον χρόνο μέχρι το τέλος της Δευτέρας Δημοτικού.

Advertising

Advertisements
Ad 14

Οι ερευνητές στο πεδίο της ανάγνωσης οι οποίοι σχεδίασαν αυτά τα εργαλεία ελέγχου συνιστούν τον εντοπισμό και την παροχή πρόσθετης βοήθειας στο χαμηλότερο 20% των παιδιών. Η λογική είναι ότι είναι καλύτερο να υπεραναγνωρίζεται ελαφρώς ο αριθμός των παιδιών που μπορεί να «διατρέχουν κίνδυνο» δυσκολίας στην ανάγνωση παρά να παραβλέπονται κάποια που μπορεί να χρειάζονται βοήθεια. Το χειρότερο αποτέλεσμα της υπερβολικής αναγνώρισης είναι ότι ένα παιδί που τελικά θα το είχε καταλάβει, λαμβάνει κάποια πρόσθετη βοήθεια.

Οι γονείς θα πρέπει να ακολουθήσουν αυτήν τη στρατηγική και να ενεργήσουν νωρίς, επειδή το χειρότερο που μπορεί να συμβεί είναι ότι το παιδί τους θα λάβει λίγη επιπλέον βοήθεια που πραγματικά δεν χρειαζόταν.

Ωστόσο, η αναγνώριση είναι μόνο η αρχή. Πρέπει να προσφερθεί άμεσα αποτελεσματική και συστηματική παρέμβαση. Οι μαθητές και οι μαθήτριες που υστερούν σε σχέση με τους συνομηλίκους τους πρέπει να λαμβάνουν επιπλέον βοήθεια, κατά προτίμηση σε ομάδες τριών ή λιγότερων μαθητών, από έναν καλά εκπαιδευμένο εκπαιδευτικό που γνωρίζει πώς να παρέχει αποτελεσματική διδασκαλία.

Τα πρώιμα σημάδια δυσκολίας δεν πρέπει να αποδίδονται στην ανωριμότητα. Όταν ένα παιδί στο νηπιαγωγείο μπερδεύει τα γράμματα, συνδέει τον λάθος ήχο με ένα γράμμα ή δεν μπορεί να διακρίνει μια ομοιοκαταληξία, συνήθως αυτά δεν έχουν καμία σχέση με την κοινωνική ωριμότητα.

Advertising

Αυτά τα προειδοποιητικά σημάδια δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι το παιδί έχει αναγνωστική δυσκολία. Αυτά τα σημάδια μπορεί να υποδηλώνουν ότι το παιδί είχε ανεπαρκή προετοιμασία στην προσχολική ηλικία. Εάν ένα παιδί δεν έχει εκτεθεί στα γράμματα και στους ήχους των γραμμάτων, συνήθως καταλαβαίνει τη σχέση μεταξύ τους γρήγορα μόλις εκτεθεί στα γράμματα και τους ήχους τους.

Μόνο αφού έχει παρασχεθεί αποτελεσματική διδασκαλία και το παιδί εξακολουθεί να δυσκολεύεται, μπορεί κανείς να συμπεράνει ότι μπορεί να υπάρχει ένα πιο σοβαρό πρόβλημα.

Γιατί οι γονείς περιμένουν πριν ζητήσουν βοήθεια;

Σε μια πρόσφατη δημοσκόπηση του Roper Starch, διερευνήθηκαν οι απόψεις των γονέων σχετικά με τα μαθησιακά προβλήματα του παιδιού τους και η γενική ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τις μαθησιακές δυσκολίες. Η δημοσκόπηση έδειξε ότι πολλοί γονείς περίμεναν πολύ καιρό για να ζητήσουν βοήθεια για το παιδί τους, επειδή ανησυχούσαν ότι το παιδί τους μπορεί να στιγματιστεί αν διαπιστωθεί ότι έχει μαθησιακό πρόβλημα.

  • Σχεδόν οι μισοί (48%) από τους γονείς θεώρησαν ότι το να χαρακτηρίζουν το παιδί τους ως παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» ήταν πιο επιβλαβές από το να παλεύει μόνο του με ένα άγνωστο πρόβλημα.
  • Από τους γονείς οι οποίοι εξέφρασαν κάποιες ανησυχίες ότι το παιδί τους μπορεί να αντιμετωπίζει προβλήματα, το 44% δήλωσε ότι περίμενε έναν χρόνο ή περισσότερο πριν ζητήσει βοήθεια.
  • Οι γονείς οι οποίοι κατανοούν τους κινδύνους της καθυστέρησης στην αναζήτηση βοήθειας για τα προβλήματα ανάγνωσης του παιδιού τους, έχουν κίνητρο να μην περιμένουν.

Τα παιδιά μπορούν να φτάσουν το επίπεδο της τάξης τους πολύ πιο επιτυχημένα και με λιγότερη προσπάθεια εάν τους προσφερθεί αποτελεσματική παρέμβαση νωρίς. Μόλις οι γονείς κατανοήσουν τους κινδύνους της αναμονής, ελπίζουμε ότι θα είναι πιο εύκολο να ξεπεράσουν τις ανησυχίες τους και να λάβουν βοήθεια αμέσως. 

Το παρόν άρθρο, με τίτλο Είναι Αναγνωστική Διαταραχή ή Αναπτυξιακή Καθυστέρηση; αποτελεί μετάφραση και προσαρμογή του πρωτότυπου άρθρου το οποίο μπορεί να βρεθεί εδώ.

Σπούδασα Ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης (2008) και ολοκλήρωσα μεταπτυχιακό πρόγραμμα ειδίκευσης στην Ανάπτυξη του Παιδιού στο Τμήμα Ψυχολογίας και Ανθρώπινης Ανάπτυξης του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου του Λονδίνου (2012). Το 2014, ξεκίνησα διδακτορικές σπουδές στο Πανεπιστημιακό Κολλέγιο του Λονδίνου. Τον Δεκέμβριο του 2018, υπερασπίστηκα επιτυχώς τη διατριβή μου με τίτλο (στην ελληνική γλώσσα): Η διερεύνηση της οργάνωσης του λεξιλογίου σε παιδιά που μιλούν Ελληνικά με δυσκολίες στη γλώσσα και τον αλφαβητισμό. Η διδακτορική διατριβή μπορεί να βρεθεί εδώ: https://discovery-pp.ucl.ac.uk/id/eprint/10077333/

Περισσότερα από τη στήλη: Ειδική Αγωγή

Ειδική Αγωγή

Δυσλεξία: Μύθοι και Παρανοήσεις

Στόχος του παρόντος άρθρου, με τίτλο Δυσλεξία: Μύθοι και Παρανοήσεις, είναι να αποδομήσει τους πιο…

Ειδική Αγωγή

Σημάδια της δυσλεξίας στην ηλικία του Δημοτικού

Πηγή εικόνας: Σημάδια της δυσλεξίας στην ηλικία του Δημοτικού Το παρόν άρθρο, με τίτλο Σημάδια…

Ειδική Αγωγή

Δυσλεξία και Συνοδές Διαταραχές

Το παρόν άρθρο, με τίτλο Δυσλεξία και Συνοδές Διαταραχές, θα παρουσιάσει κάποιες από τις διαταραχές…

Ειδική Αγωγή

Δυσλεξία: Από το Παρελθόν στο Παρόν

Η δυσλεξία αποτελεί μία από τις πιο μελετημένες μαθησιακές δυσκολίες, επηρεάζοντας την ικανότητα του ατόμου…

Ειδική Αγωγή

Αρχές για Χαρισματικά Παιδιά

Σε αυτό το άρθρο παρουσιάζονται κάποιες από τις βασικές αρχές για τα χαρισματικά παιδιά, με…

Ειδική Αγωγή

Η Αξία της Συνεκπαίδευσης

Η αξία της συνεκπαίδευσης Η εκπαίδευση αποτελεί τον θεμέλιο λίθο μιας κοινωνίας η οποία θέλει…

Ειδική Αγωγή

ΔΕΠΥ: Η αίσθηση του χρόνου

Η ΔΕΠΥ είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή με κύρια συμπτώματα τη δυσκολία συγκέντρωσης, την παρορμητικότητα και…