Η Μπάρα ήταν γεμάτη με πορνεία και την επισκέπτονταν χιλιάδες στρατιώτες. | Πηγή εικόνας: από τη σελίδα του facebook “Θεσσαλονίκη χαμένη πόλη”
Η Μπάρα ήταν η κατεξοχήν συνοικία πορνείας της Θεσσαλονίκης. Η αντίστοιχη Τρούμπα του Πειραιά, που αν και όχι τόσο γνωστή σε πολλούς, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου ήταν η μεγαλύτερη πιάτσα στην Ευρώπη, με περισσότερες από 1.500 πόρνες.
Η «ίδρυση» της Μπάρας
Η συνοικία φαίνεται να διαμορφώνεται σταδιακά από τα τέλη του 19ου αιώνα. Η Μπάρα ήταν φτωχή και κακόφημη περιοχή της Θεσσαλονίκης και λόγω της γειτνίασής της με το λιμάνι, τον σιδηροδρομικό σταθμό και βασικούς οδικούς άξονες της πόλης ήταν και το κατάλληλο σημείο για να αναπτυχθεί η πορνεία. Την μεγαλύτερη ακμή τη γνώρισε κατά την περίοδο της Στρατιάς της Ανατολής το 1916. Μέσα σε τρία χρόνια υπολογίζεται ότι η Θεσσαλονίκη φιλοξένησε 900.000 στρατιώτες από όλα τα μέρη του κόσμου. Γι’ αυτό το λόγο αυξήθηκε η ζήτηση των υπηρεσιών πορνείας και η περιοχή μετατράπηκε σε ερωτική συνοικία.
Κορίτσια από Ιταλία, Γαλλία, Ουγγαρία, Πολωνία και Ελλάδα δούλευαν στη Μπάρα. | Πηγή εικόνας: parallaximag.gr
Τα χρόνια της ακμής
Η Μπάρα, που πήρε το όνομά της από ένα μικρό έλος της Χαλάστρας, απλωνόταν στην περιοχή του σημερινού Βαρδάρη και εκτός από πορνεία στέγαζε και χαρτοπαικτικές λέσχες και καφενεία που εμπορεύονταν χασίσι. Τα μαγαζιά ανήκαν στους προαγωγούς και προστάτες των ιερόδουλων, ενώ συχνά διακινούνταν παράνομα όπλα. Τα μικρά σπίτια των «κοριτσιών» είχαν πόρτα χωρισμένη στη μέση με το πάνω μέρος πάντα ανοιχτό, για να μπορούν να τις βλέπουν οι πελάτες και να διαλέγουν.
«Η πόρνη, για να ανταπεξέλθει στο κρύο (μην ξεχνάτε πως ήταν σχεδόν γυμνή), καθόταν σε μια καρέκλα, καβάλα στο μαγκάλι, με ανοικτά τα σκέλια, ρίχνοντας μια πατατούκα στη ράχη της… Αυτός ο τρόπος θέρμανσης είχε ένα δυσάρεστο επακόλουθο. Τα μπούτια της καψαλίζονταν – μέσα μεριά – αποκτώντας μια σιχαμερή μαβιά όψη. Ο πελάτης όμως δεν σταμάταγε μπροστά σε τέτοιες λεπτομέρειες».
-Ηλίας Πετρόπουλος
Κορίτσια από Ιταλία, Γαλλία, Ουγγαρία, Πολωνία και Ελλάδα δούλευαν αλλά και κατοικούσαν στη Μπάρα, ενώ μεγάλη ζήτηση είχαν οι Βολιώτισσες και οι Σμυρνιές. Η Ρωσική Επανάσταση και η Μικρασιατική καταστροφή ανατροφοδότησαν τα πορνεία της περιοχής με πολλές από τις προσφυγοπούλες.
«Κανένα άλλο είδος εξευτελιστικού επαγγέλματος δεν ήταν τόσο κοντά στην απώλεια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας όσο η δουλειά των γυναικών της Μπάρας. Τις έβλεπες να έχουν την αγωνία της επιβίωσης χαραγμένη στα μαραμένα και παστωμένα με μπογιές και πατσουλιά πρόσωπά τους»
Τα μικρά σπίτια των «κοριτσιών» είχαν πόρτα χωρισμένη στη μέση με το πάνω μέρος πάντα ανοιχτό, για να μπορούν να τις βλέπουν οι πελάτες και να διαλέγουν. | Πηγή εικόνας: mixanitouxronou.gr
Η άδεια άσκησης επαγγέλματος
Το 1834 εκδόθηκε στην Ελλάδα η πρώτη εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών «περί δημοσίων γυναικών και των οίκων πορνείας». Οι γυναίκες έπρεπε να έχουν άδεια άσκησης επαγγέλματος, εφόσον συμπλήρωναν το 18ο έτος της ηλικίας τους και δεν νοσούσαν από κάποιο αφροδίσιο νόσημα. Η εγκύκλιος προέβλεπε και την ίδρυση ειδικού νοσοκομείου αφροδίσιων νοσημάτων. Κάθε εκδιδόμενη όφειλε να παρουσιάζεται μια φορά τον μήνα στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής της και να υποβάλλεται σε υποχρεωτική υγειονομική εξέταση. Αν νοσούσε από κάτι και το έκρυβε, κινδύνευε να χάσει την άδειά της και να κλειστεί σε αναμορφωτήριο. Επίσης, υποχρεωτικά κάποιος αξιωματικός της αστυνομίας επιθεωρούσε υγειονομικά τους οίκους ανοχής, μαζί με έναν γιατρό που εξέταζε τα κορίτσια του σπιτιού.
Οι νταβατζήδες και οι τσατσάδες
Καθώς η περιοχή άκμαζε, τον έλεγχο των σπιτιών είχαν οι νταβατζήδες. Τα κορίτσια έπρεπε να συνεργάζονται και να υπακούν στα θέλω τους και με την σειρά τους αυτοί συνεννοούνταν με τις τσατσάδες της Μπάρας για την τιμή τους ή και την καμιά φορά ιδιωτική επίσκεψη σε σπίτια αριστοκρατών. Ο «βασιλιάς της Μπάρας» ήταν ο Άλκης Πετσάς, εγγυητής για την ασφάλεια στην περιοχή. Το στέκι του ήταν το καφενείο στην οδό Αφροδίτης. Από εκεί παρακολουθούσε ό,τι γινόταν στην περιοχή και «τιμωρούσε» τους ανυπάκουους ενώ συχνά βοηθούσε κόσμο που δεν ήταν καλά οικονομικά. Το 1932 η Μπάρα χωρίστηκε σε δύο στρατόπεδα, όταν έφτασαν από την Αθήνα δύο Σμυρναίοι, οι αδελφοί Αυγουλάδες και διεκδίκησαν μερίδιο από την πίτα. Η κόντρα αυτή τελείωσε με τον σκοτωμό του Πετσά από τα αδέρφια, ως εκδίκηση αφού πρώτα ένας συνεργάτης του, είχε τραυματίσει τον ένα Σμυρνιό. Στην κηδεία του Πετσά έδωσε το παρόν όλος ο υπόκοσμος της συμπρωτεύουσας και όλες οι πόρνες, ενώ κανένα σπίτι δεν άνοιξε εκείνη τη μέρα ως ένδειξη πένθους. Η Μαντάμ Κλεοπάτρα, η Ζιζέλ η Εβραία και η Αμαλία ήταν οι πιο θρυλικές τσατσάδες της Μπάρας που «πρόσεχαν» τα κορίτσια και έβαζαν στη θέση τους αθυρόστομους πελάτες.
Η πλατεία Βαρδάρη τη δεκαετία του ’60. | Πηγή εικόνας: mythessaloniki.wordpress.com
Η παρακμή
Η «λάμψη» της Μπάρας άρχισε να φθίνει σιγά σιγά, κυρίως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο ΟΗΕ, η Εκκλησία και το υπουργείο Δημόσιας Τάξης επεδίωξαν να κλείσει η περιοχή, χαρακτηρίζοντάς την ως «ντροπή της Θεσσαλονίκης». Λίγο πριν το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου και συγκεκριμένα τον Μάρτη του 1949, το υπουργείο Δημόσιας Τάξης ζήτησε να μειωθούν δραστικά όλα τα «σπίτια» της πόλης. Στην επιστολή αυτή ήταν ξεκάθαρη η προτεραιότητα του κλεισίματος των κακόφημων σπιτιών της Μπάρας και μάλιστα δόθηκε δίμηνη προθεσμία για να σφραγιστούν οι εγκαταστάσεις που κρίθηκαν υγιεινομικά ακατάλληλες. Σταδιακά η περιοχή γέμισε με μεγάλα ξενοδοχεία και νεόδμητες πολυκατοικίες. Σινεμά, βιοτεχνίες και μπαρ άλλαξαν την εικόνα του Βαρδάρη που δεν θύμιζε σε τίποτα την «πιάτσα» της Μπάρας.
Ζαφείρης Χ. (2016). Μπάρα, η διαβόητη χαμένη συνοικία του αγοραίου έρωτα. Ανακτήθηκε από thessmemory.wordpress.com. (τελευταία πρόσβαση 04/02/2026)
Τα πορνεία της Θεσσαλονίκης στην περίφημη Μπάρα. Οι τσατσάδες και οι εργάτριες του σεξ, από τη Σμύρνη, το Βόλο, την Ουγγαρία και την Πολωνία. Ανακτήθηκε από mixanitouxronou.gr. (τελευταία πρόσβαση 04/02/2026)
Η ιστορία της απαγορευμένης ερωτικής Θεσσαλονίκης. Ανακτήθηκε από thessalonikiartsandculture.gr. (τελευταία πρόσβαση 04/02/2026)
Τσιτιρίδης Γ. (2015). Η αμαρτωλή ιστορία της πόλης. Ανακτήθηκε από parallaximag.gr. (τελευταία πρόσβαση 04/02/2026)
Αντωνόπουλος Θοδωρής (2022). Η σεξεργασία τότε και τώρα: Από τη Γαβριέλα, την Τρούμπα και τον Βαρδάρη ως τη σύγχρονη εποχή. Ανακτήθηκε από lifo.gr. (τελευταία πρόσβαση 04/02/2026)
Δημητριάδου Χριστίνα (2022). Διπλωματική εργασία: Η πορνεία στη μεσοπολεμική και μεταπολεμική Θεσσαλονίκη: κοινωνικές διαστάσεις και κρατικές πολιτικές ελέγχου. Ανακτήθηκε από openarchives.gr. (τελευταία πρόσβαση 04/02/2026)
