Έλληνες Ζωγράφοι και ζωγραφική
Μια εκ των πολλών καλών τεχνών, η τέχνη της παραγωγής ή αναπαράστασης μιας πραγματικής ή φανταστικής εικόνας αποτελεί τρόπο έκφρασης και επικοινωνίας. Βασικές τεχνικές της είναι η νωπογραφία, η χαρακτική, η ελαιογραφία, η υδατογραφία, η κεραμική, η τέμπερα, η χαλκογραφία, η ξυλογραφία, η ζωγραφική με κάρβουνο. Η γέννησή της χρονολογείται περισσότερο από 30 χιλιετίες.
Πολλοί είναι εκείνοι που έχουν ξεχωρίσει σε αυτόν τον κλάδο. Με την πάροδο των χρόνων και καθώς ο κόσμος εξελισσόταν και οι συγκυρίες άλλαζαν δημιουργούνταν και διαφορετικά καλλιτεχνικά ρεύματα, τα οποία έβαλαν τη σφραγίδα τους στον «καλλιτεχνικό κόσμο». Μερικά από αυτά είναι: ο ρεαλισμός, ο υπερρεαλισμός και ο ιμπρεσιονισμός. Αξίζει να σημειωθεί πως η χώρα μας έχει υπάρξει αφετηρία καλλιτεχνών – σταθμών, τόσο για την εγχώρια όσο και για την παγκόσμια εξέλιξη της ζωγραφικής. Έξι Έλληνες ζωγράφοι που ξεχώρισαν στα προαναφερθέντα ρεύματα είναι οι: Λύτρας, Γύζης, Ντε Κίρικο, Εγγονόπουλος, Πανταζής και Παπαλουκάς.
Ρεαλισμός
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποτέλεσε το ισχυρότερο εικαστικό κίνημα στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, που διακατεχόταν από ακαδημαϊσμό και αυστηρότητα ως προς την ακρίβεια.
Νικηφόρος Λύτρας και Νικόλαος Γύζης οι κύριοι Έλληνες ζωγράφοι του ρεύματος
Ο Νικηφόρος Λύτρας (1832-1904) ήταν βαθιά επηρεασμένος από την ελληνική ιστορία και μυθολογία. Γιος λαϊκού μαρμαρογλύπτη, φεύγει από την Τήνο για την Αθήνα, σε ηλικία δεκαοκτώ ετών, για να παρακολουθήσει το, τότε, Σχολείο των Τεχνών. Μέντοράς του είναι ο Γερμανός διευθυντής της Σχολής, Λούντβιχ Τίερ. Ο Νικηφόρος Λύτρας λαμβάνει υποτροφία για να σπουδάσει στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου. Η μετέπειτα καλλιτεχνική του πορεία είναι τόσο εκτενής και πολυδιάστατη. Ιδιαίτερα ξεχωριστή, βέβαια, είναι και η ηθογραφία που μας έχει κληροδοτήσει. Μέσα από έργα του γινόμαστε μάρτυρες ενός πολιτισμού μέσα από την απλή, ανθρώπινή του καθημερινότητα. Έδωσε στα ανώνυμα και άσημα πρόσωπα δέος και σημασία. Γνωστά έργα του «Η Αντιγόνη εμπρός στον νεκρό Πολυνείκη» (1865) και «Τα κάλαντα» (1872).
Ο Νικόλαος Γύζης (1842-1900) ήταν ένα από τα έξι παιδιά του ξυλουργού Ονούφριου Γύζη και της Μαργαρίτας Γύζη που ζούσαν στο Σκλαβοχώρι της Τήνου. Το 1850, η οικογένειά του μετοίκησε στην Αθήνα και ο μικρός Νικόλαος άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα στην Σχολείο των Τεχνών. Με το τέλος των σπουδών του, γνωρίστηκε με τον πλούσιο φιλότεχνο Νικόλαο Νάζο, με την μεσολάβηση του οποίου, έλαβε υποτροφία προκειμένου να συνεχίσει τις σπουδές του στην Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου. Ο Γύζης, σπάνια καλλιτεχνική προσωπικότητα, κατέγραφε και εκείνος τα ήθη και έθιμα των ανθρώπων. Παράλληλα, είχε επηρεαστεί και από την ελληνική επανάσταση αλλά και τη θρησκεία, όντας και ο ίδιος θρησκευόμενος. Τέλος, στα έργα του σημαντική είναι η θέση της γυναίκας. Σημαντικά έργα του «Η Γιάντες» (1878) και «Ο κουρέας» (1880).
Υπερρεαλισμός (Σουρεαλισμός)
Ο υπερρεαλισμός (πάνω/πέρα από το πραγματικό) επιδίωξε πολλές ριζοσπαστικές αλλαγές στο χώρο της τέχνης αλλά και της σκέψης γενικότερα. Αποτέλεσε μία γενική αντίδραση του Δυτικού Κόσμου, των αξιών και της νοοτροπίας του. Πρότεινε μία ολοκληρωτική αναθεώρηση των καθιερωμένων σε όλους τους τομείς.
Τζόρτζιο ντε Κίρικο και Νίκος Εγγονόπουλος οι κύριοι Έλληνες ζωγράφοι του ρεύματος
Ο Τζόρτζιο ντε Κίρικο, ο μεταφυσικός πρόδρομος του σουρεαλισμού (1888-1978) μεγάλωσε στο Βόλο από Ιταλούς γονείς και το ελληνικό περιβάλλον και ο ελληνικός πολιτισμός, υπήρξε πηγή έμπνευσης για εκείνον. Παρά την αρχική εμπλοκή του με τη σχολή του Μονάχου, ήρθε σε επαφή με το έργο του Νίτσε, το οποίο επέδρασε καταλυτικά στην εξέλιξή του και στη διαμόρφωση της τεχνοτροπίας του. Από νωρίς, ενσωμάτωσε στους πίνακές του μυθολογικά στοιχεία, άρρηκτα συνδεδεμένα με αυτοβιογραφικές αναφορές. Σημαντικά έργα του: «Ερωτικό τραγούδι» (1914), «Έκτορας και Ανδρομάχη» (1966).
Ο Νίκος Εγγονόπουλος, ανήσυχο πνεύμα, (1907-1985) αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα. Επίσης υπήρξε σκηνογράφος και ποιητής. Είχε σχεδιάσει κτίρια αλλά και κοστούμια, εκτός από σκηνικά, ενώ δίδασκε και στο Ε.Μ.Π. Το έτος 2007 ανακηρύχθηκε από τον καλλιτεχνικό κόσμο της χώρας ως «Έτος Ν. Εγγονόπουλου». Στη ζωγραφική, τα αγαπημένα του ήταν τα 3 βασικά: το κόκκινο, το κίτρινο και το μπλε όπως και τα παράγωγα τους. Χρησιμοποιούσε λάδια αλλά και αυγοτέμπερα. Τέλος, ήταν βαθιά εμπνευσμένος από την ελληνική μυθολογία. Δημοφιλή έργα του είναι ο «Ποιητής και Μούσα» (1938) και «Το πνεύμα της μοναξιάς» (1939).
Ιμπρεσιονισμός
Κύριο χαρακτηριστικό του στη ζωγραφική είναι τα ζωντανά χρώματα και η έμφαση στην αναπαράσταση του φωτός. Σκοπός των ιμπρεσιονιστών ζωγράφων, η θέληση να αποτυπώσουν την άμεση εντύπωση (impression) που προκαλεί ένα αντικείμενο ή μια καθημερινή εικόνα.
Περικλής Πανταζής και Σπύρος Παπαλουκάς οι Έλληνες ζωγράφοι του ρεύματος
Ο Περικλής Πανταζής (1849-1884), υπήρξε από τους πρώτους που ξέφυγαν από τη συντηρητική σχολή του Μονάχου. Θεωρείται από τους θεμελιωτές του βελγικού ιμπρεσιονισμού, μιας και για χρόνια ζούσε στις Βρυξέλλες. Το έργο του χαρακτηρίζεται ως πολύμορφο. Ασχολήθηκε, κυρίως, με την τοπιογραφία (με τα βελγικά τοπία να αποτελούν σημαντική πηγή έμπνευσης), τις προσωπογραφίες και σε μικρότερο βαθμό με την νεκρή φύση και την ηθογραφία. Μερικά γνωστά έργα του είναι ο «Μάγκας που τρώει καρπούζι» (1880) και ο «Απρίλης» (1880).
Ο Παπαλουκάς (1892-1957) γνώριζε όλα τα ρεύματα. Αφετηρία του ήταν η βυζαντινή μανιέρα και οι αγιογραφίες. Συνδυάζει τον ιμπρεσιονισμό και τη βυζαντινή πνευματικότητα στα έργα του, τα οποία, κυρίως, είναι προσωπογραφίες και τοπία. Η διαμονή του στο Άγιο Όρος υπήρξε καταλυτική πηγή έμπνευσης για μία νέα μορφή μοντερνισμού. Γνωστά έργα του είναι το «Αγόρι με τιράντες» (1925), η «Προδοσία».
Πηγές:
Νικηφόρος Λύτρας: Ο «γενάρχης» της νεοελληνικής ζωγραφικής. Ανακτήθηκε από https://tvxs.gr/news/πρόσωπα/νικηφόρος-λύτρας-ο-«γενάρχης»-της-νεοελληνικής-ζωγραφικής (Τελευταία πρόσβαση 5/05/2019)
Νικόλας Γύζης. Ανακτήθηκε από el.wikipedia.org (Τελευταία πρόσβαση 5/05/2019)
Τζόρτζιο ντε Κίρικο: Ο μεταφυσικός πρόδρομος του σουρεαλισμού. Ανακτήθηκε από https://tvxs.gr/news/σαν-σήμερα/τζόρτζιο-ντε-κίρικο-ο-μεταφυσικός-πρόδρομος-του-σουρεαλισμού (Τελευταία πρόσβαση 5/05/2019 )
Ν.Εγγονόπουλος. Ανακτήθηκε από engonopoulos.gr (Τελευταία πρόσβαση 5/05/2019)
Περικλής Πανταζής -Ένας σπουδαίος Έλληνας καλλιτέχνης θεμελιωτής του βελγικού ιμπρεσιονισμού. Ανακτήθηκε από https://olympia.gr/2019/01/25/περικλής-πανταζής-ένας-σπουδαίος-έλλ/ (Τελευταία πρόσβαση 5/05/2019)
Σπύρος Παπαλουκάς. Ανακτήθηκε από el.wikipedia.org (Τελευταία πρόσβαση 5/05/2019)
6 Έλληνες ζωγράφοι που ξεχώρισαν σε τρία ρεύματα. Ανακτήθηκε από https://frapress.gr/2018/10/6-ellines-zografoi-poy-xechorisan-se-tria-reymata/ (Τελευταία πρόσβαση 5/05/2019)
