O αυτισμός είναι μια από τις συχνότερες διαταραχές που εντοπίζουμε στην παιδική ηλικία. Τα νεότερα δεδομένα δείχνουν πως ένα στα 150 παιδιά μπορεί να παρουσιάσει αυτισμό. Όλοι τον γνωρίζουμε ως έννοια, όμως, πόσο καλά ενημερωμένοι είμαστε για το τι ακριβώς είναι ο αυτισμός; Σχεδόν καθόλου, μιας που οι περισσότεροι στο άκουσμα της λέξης και μόνο, φανταζόμαστε παιδιά «προβληματικά», με πλήρη αδυναμία επικοινωνίας και μειωμένη νοητική ικανότητα.
Η αλήθεια είναι πολύ διαφορετική. Ο αυτισμός υπάρχει σε διάφορες μορφές και έχει ένα ευρύ φάσμα διαταραχών, ενώ αποτελείται από ένα σύνολο συμπτωμάτων, που αναλόγως του τρόπου και του βαθμού εμφάνισής τους αλλάζουν τη διάγνωση και την εξέλιξη του ατόμου. Ένα είναι σίγουρο: η πρώιμη διάγνωση και η σωστή, έγκαιρη αντιμετώπιση του, μπορεί να αλλάξει εξολοκλήρου τη ζωή του παιδιού που βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού.
Ο γονέας μπορεί να εντοπίσει τα πρώιμα σημάδια του αυτισμού και για αυτό είναι σημαντικό να είναι σωστά ενημερωμένος για τα συμπτώματα. Μια πρώιμη διάγνωση μπορεί να γίνει απ’ο 8 μηνών, αλλά συνήθως επίσημη διάγνωση δίνεται στην προνηπιακή και νηπιακή ηλικία, συνηθέστερα στα 5 έτη. Ας δούμε, λοιπόν, πιο αναλυτικά κάποια πρώιμα σημάδια του αυτισμού:
- αδυναμία ανάπτυξης σχέσεων με συνομηλίκους , αδιαφορία για ομαδικό παιχνίδι.
- έλλειψη διάδρασης, μετάδοσης και ανταπόδοσης συναισθημάτων, πχ δεν ανταποδίδει χαμόγελα, δεν ανταποκρίνεται σε χάδια, δεν ενδιαφέρεται για αγκαλιά κλπ.
- δεν ακούει στο όνομά του, δεν ανταποκρίνεται σε ήχους.
- αδυναμία παρακολούθησης ενός αντικειμένου οπτικά.
- έλλειψη βλεμματικής επαφής, και γενικότερη αδυναμία μη λεκτικών συμπεριφορών, όπως οι χειρονομίες, η στάση, η εκφραστικότητα του προσώπου, οι γκριμάτσες.
- προβλήματα ομιλίας: καθυστερημένη έναρξη γλώσσας ή ακόμη και πλήρης απουσία λόγου/ανικανότητα συζήτησης/ επαναληπτική, ιδιοσυγκρασιακή χρήση γλώσσας.
- προσκόλληση σε συγκεκριμένο τελετουργικό και αδυναμία προσαρμογής σε εναλλακτικές περιστάσεις εκτός ρουτίνας
- έλλειψη φαντασίας, παιχνιδιού ρόλων ή μίμησης εκφράσεων, κινήσεων, συμπεριφορών
- επίμονη ενασχόληση με τμήματα αντικειμένων ή με την τάξη των παιχνιδιών
Όταν ο γονέας αντιληφθεί κάποια από τα παραπάνω συμπτώματα, καλό είναι να επικοινωνήσει τις ανησυχίες του αρχικά στον παιδίατρο, ώστε να παραπεμφθεί στον κατάλληλο επαγγελματία υγείας για περαιτέρω διερεύνηση.
Σε κάθε περίπτωση, ο γονέας πρέπει να θυμάται πως το παιδί με αυτισμό είναι απλώς ένα παιδί που επικοινωνεί με διαφορετικό τρόπο από τα υπόλοιπα παιδιά. Τα παιδιά με αυτισμό έχουν ανάγκη την πλήρη ενσυναίσθηση του γονέα, περισσότερο από άλλα παιδιά. Είναι στο χέρι του να μεταβεί στη θέση του παιδιού, να δει μέσα από τα μάτια του τον κόσμο και να εγκαταστήσουν τον προσωπικό τους κώδικα επικοινωνίας. Έπειτα, να βοηθήσει το παιδί να αντιληφθεί την πραγματικότητα και να μπορέσει να συνυπάρξει. Η πρώιμη παρέμβαση έχει ακριβώς αυτόν τον σκοπό.
