Το ένστικτο θα μπορούσε να περιγραφεί ως η εγγενής τάση ή ορμή ενός ζωντανού οργανισμού προς την κατεύθυνση συγκεκριμένων συμπεριφορών ή αντιδράσεων, υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Αυτή η τάση όμως προϋπάρχει της μνήμης που προκύπτει από τη μάθηση. Για αυτό το εν λόγω χαρακτηριστικό παραμένει αναλλοίωτο. Με βάση τον παραπάνω ορισμό διαμορφώνεται η θεωρία των ενστίκτων, που τονίζει το βιολογικά καθορισμένο θεμέλιο της συμπεριφοράς ενός οργανισμού απέναντι σε συγκεκριμένα στοιχεία του περιβάλλοντός του.
Η θεωρία των ενστίκτων & ο Sigmund Freud :
Η ψυχανάλυση ασχολείται με την κατάργηση ή τροποποίηση ερεθισμάτων που διεγείρουν συγκεκριμένες παρορμήσεις. Ο Freud φανερά επηρεασμένος από την θεωρία του Δαρβίνου, ενστερνίστηκε μεταξύ άλλων την ιδέα της συνέχειας. Το άτομο, ερχόμενο στον κόσμο, εκτός από την εσωτερική παρόρμηση που αισθάνεται, ενεργεί από έμφυτη γνώση με τρόπο αρκετά περίπλοκο και σοφά οργανωμένο, τυπικό για το ζωολογικό του είδος. Για να ικανοποιηθεί αυτή η έντονη ροπή του, η Φύση έχει εφοδιάσει τον άνθρωπο όχι απλώς με ορμή προς αυτήν την συγκεκριμένη πράξη αλλά με ένστικτο. Αυτό εξωτερικεύεται με μια σειρά σκόπιμων κινήσεων, με τις οποίες όλα τα άτομα του ίδιου είδους, χωρίς να έχουν διδαχθεί τον τρόπο από την ατομική τους πείρα, ικανοποιούν τις ζωτικές τους ανάγκες.
Παρόλο λοιπόν που το άτομο ως έλλογο ον θα περιμέναμε να δρα μόνο με βάση τα ορθολογικά του κριτήρια,τα γεγονότα μας διαψεύδουν. Το άτομο φαίνεται πως λαμβάνει υπόψιν και το ένστικτό του. Εξάλλου, το ένστικτο αποτελεί κομμάτι της προσωπικότητάς του. Ενώ όπως αποδεικνύεται σχετίζεται με λειτουργίες στο ασυνείδητο μέρος του εγκεφάλου του.
Ποια η σχέση ανάμεσα στην ηλικία μας και το ένστικτό μας;
Η σημασία του ενστίκτου είναι καθοριστική κατά την παιδική ηλικία,. Σε αυτή τη φάση, ο άνθρωπος δεν έχει ακόμη φτάσει στην πλήρη σωματική και πνευματική του ολοκλήρωση. Η ανάπτυξη και η διαμόρφωση της προσωπικότητας του είναι εν εξελίξει για αυτό και χρειάζεται την καθοδήγηση της Μητέρας-Φύσης. Ύστερα από την προσωπική ταυτότητα που υιοθετεί το άτομο, ωριμάζοντας εξακολουθεί να επηρεάζεται από τα ένστικτά του. Όμως, σε μεγαλύτερη ηλικία έχει την δυνατότητα και τα πνευματικά εφόδια προκειμένου να ανακαλύψει τους τρόπους συμπεριφοράς που θα τον οδηγήσουν στο επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Με αυτό τον τρόπο, καταφέρνει να προσαρμόζεται με αποτελεσματικό τρόπο στις επικρατούσες συνθήκες. Αποκτά ευελιξία κινήσεων, οξυμένη κριτική καθώς και αντιληπτική ικανότητα και διάνοια. Όλα τα παραπάνω εν μέρει αντικαθιστούν το ένστικτο και οδηγούν το άτομο να ενστερνιστεί έναν πιο ορθολογικό τρόπο ζωής.
Επομένως, όπως γίνεται αντιληπτό, η πεποίθηση πως το ένστικτο μένει ανεπηρέαστο από την εξέλιξη του είδους, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Όταν αλλάζουν οι όροι της ζωής για μια σειρά γενεών, τα ένστικτα τροποποιούνται. Και αυτό συμβαίνει διότι πρέπει να ευθυγραμμιστούν με τις απαιτήσεις του ατόμου. Εν προκειμένω, το ένστικτο διαφοροποιείται ανάλογα με την ηλικία στην οποία βρίσκεται το άτομο. Ακόμη και βαθμιαία, η έμφυτη αυτή ορμή επηρεάζεται σημαντικά από όλα όσα συμβαίνουν γύρω μας.
- Πηγή:
https://www.psychologynow.gr/
