Οι αλλαγές που θα χρειαστεί να κάνουμε καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας είναι πάρα πολλές. Είτε πρόκειται για αλλαγή επαγγελματικής πορείας ή σε επίπεδο συνηθειών υγείας κλπ., όλα αυτά ενέχουν κάποιες αποφάσεις που πρέπει να πάρουμε. Αυτό γίνεται για τη διευκόλυνση της ζωής μας ή και αυτής των κοντινών μας ανθρώπων, με αποτέλεσμα τη βελτίωση του βιοτικού μας επιπέδου. Η προσαρμοστικότητα είναι η ικανότητα να αλλάζουμε, ώστε να αντιμετωπίσουμε μία καινούρια κατάσταση. Αυτή η ικανότητα οφείλεται στην κλίση, στα κίνητρα και στη θέλησή μας για να την επιδιώξουμε. Για παράδειγμα, αν κάποιος δεν επιθυμεί να προσαρμοστεί σε μία κατάσταση, αυτό σημαίνει ότι δεν έχει ισχυρό κίνητρο για να το κάνει. Επομένως, δε μπορεί να έχει διαφορετικά αποτελέσματα, πέρα από τα αναμενόμενα. Η προσαρμοστικότητα περιλαμβάνει ένα συνδυασμό ψυχικών και νοητικών ικανοτήτων. Με αυτό τον τρόπο, μπορούμε να επανακάμπτουμε γρηγορότερα μετά από δύσκολες καταστάσεις και από τραυματικά γεγονότα.
Αξίζει, ακόμη, να αναφερθεί ότι το να προσαρμοζόμαστε με υπερβολική ευκολία, χωρίς να μένουμε σε κάποια ζώνη άνεσης, κάποιες φορές μπορεί να σημαίνει ότι υπάρχει έλλειψη προσαρμοστικότητας από μέρους μας. Συγκεκριμένα, αυτή η συμπεριφορά δείχνει ότι δε νιώθουμε αρκετά άνετα με μία κατάσταση και προσπαθούμε συνεχώς να δοκιμάσουμε το κάτι διαφορετικό. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η περισσότερη προσαρμογή είναι “επιγενετική”. Αυτή είναι μια αλληλεπίδραση μεταξύ του ποιοι είμαστε και του τί βιώνουμε. Η επιγενετική εξέλιξη μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη ικανότητα λειτουργίας στον κόσμο. Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο είναι η αναφορά του ψυχολόγου David J. Wallin. Αναφέρει ότι τα παιδιά είναι εξαιρετικά στο να προσαρμόζονται στις προσωπικότητες των γονιών τους. Με αυτό τον τρόπο μαθαίνουν, όπως επίσης, έτσι καταφέρνουμε να λειτουργούμε στον κόσμο ως ενήλικες.
Η σημασία της προσαρμοστικότητας:
Μελέτες δείχνουν ότι όσοι είναι πολύ προσαρμοστικοί δημιουργούν στενές σχέσεις, ουσιαστική αλληλεπίδραση και κάνουν πράγματα, στα οποία δεσμεύονται. Όταν πρόκειται για την αντιμετώπιση των αλλαγών, τα καλύτερα εφόδια τα έχουν οι άνθρωποι που διαθέτουν ένα ισχυρό υποστηρικτικό δίκτυο. Βέβαια, για του λόγου το αληθές η κάθε αλλαγή δεν είναι πάντα εύκολη. Είμαστε πλάσματα της συνήθειας και ο εγκέφαλός μας τείνει να απορρίπτει το διαφορετικό και να έλκεται με το οικείο.
Όμως, η προσαρμοστικότητα έχει να προσφέρει κάποιες πολύ χρήσιμες ικανότητες για τη ζωή. Μία από αυτές είναι η αντοχή. Χάρη σε αυτή, ανακάμπτουμε από τις αντιξοότητες και τις προκλήσεις της καθημερινότητας. Όταν όλα φαίνονται να μην πηγαίνουν καλά, η αντοχή μάς ωθεί στο να κάνουμε και άλλες προσπάθειες, ώστε να αντιμετωπίσουμε την οποιαδήποτε δυσμενή κατάσταση. Μία άλλη ικανότητα είναι η ευελιξία, όπου ακολουθούμε τη ροή των πραγμάτων. Η ευελιξία έχει μεγάλη αξία, γιατί δεν έχουμε πάντα τη δυνατότητα να εφαρμόσουμε το δικό μας τρόπο επίλυσης μιας κατάστασης. Οπότε, αναγκαζόμαστε να είμαστε πιο ευέλικτοι, βρίσκοντας εναλλακτικές λύσεις και προσεγγίσεις για το πρόβλημά μας. Ως εκ τούτου, αναπτύσσεται περισσότερο η ευστροφία και η δημιουργικότητά μας.
Πώς μπορεί να ενισχυθεί η προσαρμοστικότητά μας;
Παρόλο που σε κάποιους μπορεί να φαίνεται δύσκολο, ενώ σε άλλους όχι τόσο, υπάρχουν κάποιοι τρόποι που εξυπηρετούν την ενίσχυση της προσαρμοστικότητας. Καταρχάς, είναι σημαντικό να συγκεντρωνόμαστε σε ένα στόχο. Με τον όρο προσαρμοστικότητα δε νοείται η εναλλαγή διάφορων καταστάσεων. Αντιθέτως, συνδέεται με την αντοχή και με την επιμονή. Όσοι είναι ευπροσάρμοστοι διαθέτουν συγκέντρωση και πειθαρχία. Έτσι, συνεχίζουν όταν τα πράγματα δυσκολεύουν. Ένας άλλος -ίσως όχι τόσο προφανής, αλλά πολύ ωφέλιμος- τρόπος είναι συνεχώς να επιδιώκουμε τη μάθηση. Αυτή δεν αφορά απαραίτητα γνώσεις ακαδημαϊκού επιπέδου, αλλά χρήσιμες πρακτικές που μπορούν να μας βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε τα διάφορα εμπόδια που εμφανίζονται στο δρόμο μας.
Τελευταίο, αλλά εξίσου σημαντικό είναι το να έχουμε θάρρος όταν προκύπτει κάποιο πρόβλημα. Ίσως φαίνεται πιο εύκολο στα λόγια και δύσκολο στην πράξη. Όμως, με τη συνεχή τριβή με τα θέματα που έχουμε να αντιμετωπίσουμε, το θάρρος όλο και περισσότερο χτίζεται. Και αυτό, γιατί αρνούμαστε να “υιοθετήσουμε” τη νοοτροπία του θύματος, με αποτέλεσμα η προσαρμοστικότητά μας να κατακτά πραγματικά μεγάλα επίπεδα. Κατ’ εμέ, το πιο σημαντικό κομμάτι σε αυτό είναι ότι “νικούμε” τον εαυτό μας από τις δικαιολογίες που θα μας “έλεγε”, αναλαμβάνοντας την απαραίτητη δράση.
Πηγές:
- Προσαρμοστικότητα: μια πολύτιμη ανθρώπινη ικανότητα. Ανακτήθηκε από https://www.psychologynow.gr/ (τελευταία πρόσβαση 31/05/2021 στις 16:00)
- Η δύναμη της προσαρμοστικότητας. Ανακτήθηκε από https://www.therapia.gr/ (τελευταία πρόσβαση 31/05/2021 στις 16:00)
- How Well Adapted Are You? Ανακτήθηκε από https://www.psychologytoday.com/us (τελευταία πρόσβαση 31/05/2021 στις 16:00)
