Πολλές φορές το πένθος δεν είναι μια άνευ όρων παράδοση της καρδιάς. Χωρά και σ’ αυτό αντίσταση. Γίνεται πόλεμος με τα πιο επίμονα σκοτάδια μας. Κι οι ποιητές κρατούν το δικό τους, ιδιαίτερο μπαϊράκι σ’ αυτή τη μάχη. Τα λάφυρά τους πάντα πικρά και πάντα πολύτιμα – σαν εκείνα του Παντελή Μπουκάλα.
Το να θάβει ο γονιός το παιδί του είναι βάρβαρο. Το να παλεύει με το θηρίο του πόνου, αγώνας αδυσώπητος. Αλλά το να μετουσιώσει όλα τούτα σε κάτι δημιουργικό είναι μια υπέρβαση – απευκταία μεν στη πηγή της, αλλά υπέρβαση. Όταν ο συγγραφέας και ποιητής Παντελής Μπουκάλας έχανε τον εικοσάχρονο γιο του, δεν μπορούσε να ξέρει πως το πένθος του θα κάρπιζε, μ’ έναν καρπό δηλητηριώδη μα τόσο συγκινητικά ωραίο. Δεκαπέντε χρόνια αμάχης με το τέρας γέννησαν το Είκοσι*, έναν μικρό κύκλο 20+5 ποιημάτων, την ολοδική του αναφορά απ’ την αλμυρή έρημο των δακρύων.
Λάφυρα όμορφα μα καταραμένα που κανονικά κανείς δεν θα ‘θελε, λάφυρα ακριβά κι όμως μόνο ελάχιστα απομεινάρια σε σχέση με την πιο πολλή μαυρίλα που δε θα εκφραστεί ποτέ. Το Είκοσι είναι ένα βιβλίο ίσως αναγκαίο σαν έκφραση, αλλά το θέμα του μένει πάντα αγκάθι στη σάρκα. Ένας ποιητής είναι απλά άνθρωπος, κι ο σταυρός του, όπως του καθενός, είναι καταρχήν κάτι ανέκφραστα προσωπικό. Εδώ η ποίηση είναι μόνο τα χνάρια αυτού του σταυρού που σέρνεται στη γη της ψυχής. Η γραφή του Μπουκάλα, ιδανικά απλή και ιδανικά ζωντανή, θέλει να μιλήσει ακριβώς γι’ αυτά – για ό,τι μπορεί να κρατηθεί από έναν αγαπημένο που κατάπιε η νύχτα του θανάτου.
Μέσα σ’ όλα, οι στίχοι του δεν θα μπορούσαν να αυτοαπομονωθούν. Διαλέγονται με το δημοτικό τραγούδι, το μοιρολόι και την πιο πρόσφατη ελληνική ποίηση. Παραλληλισμοί με τον Τάφο του Παλαμά ή τα Σονέτα προς τον Ορφέα του Ρίλκε, είναι νόμιμοι και γόνιμοι. Γιατί εντέλει το Είκοσι δεν είναι μόνο μια καθηλωτική στιγμή ποιητικού λόγου – ανήκει στο πολυσύμπαν των αιώνιων αποπειρών μας να σώσουν οι λέξεις όσα μπορούν απ’ ό,τι αγαπημένο θάβει η σκόνη της λήθης, η κοινή ανθρώπινη μοίρα.
*Η ποιητική συλλογή Είκοσι του Παντελή Μπουκάλα κυκλοφορείται από τις εκδόσεις Άγρα.
