“Σ’ αυτόν τον τόπο,
όσοι αγαπούνε,
τρώνε βρώμικο ψωμί,
κι οι πόθοι τους ακολουθούνε
υπόγεια διαδρομή…”
Έτσι είναι. Όπως τα τραγούδησε η αξέχαστη Σωτηρία Μπέλλου στο «ζεϊμπέκικο» του Σαββόπουλου. Όσοι αγάπησαν πραγματικά, ούτε άσπρη ημέρα είδαν, ούτε γλυκό ψωμί φάγανε ποτέ τους…
Είτε μεγάλωσες σ’ ένα χωριό της Ρούμελης, είτε σε μια παράγκα της Κοκκινιάς από το ’22, η πορεία ήταν η ίδια: πίκρα κι απώλεια. Μεγάλωνες, κι όσο αγαπούσες τόσο σου πότισαν την ψυχή και το σώμα με ρετσινόλαδο.
Κι όσο περνούσε ο καιρός, μόνο κάγκελα και χιόνια έβλεπες. Μα εσένα η αγάπη σου δε στέρευε. Τσακιζόσουν, μα στεκόσουν ξανά στα πόδια σου.
Μετά ήρθε η νύχτα. Το «ναι» έγινε «ja». Φόβος και φρίκη. Μα εσύ να αγαπάς ακόμη περισσότερο, να δίνεις και την ψυχή σου. Όχι, δε σε πάτησε ο φόβος, δε σε πάτησε η φρίκη. Εσύ ήσουν γεμάτος αγάπη και πόθο.
Νόμιζες ξημέρωσε. Η αγάπη σου μπορούσε να εκφραστεί ελεύθερα. Ούρλιαζες από χαρά. Σε πιάσανε απ’ το χέρι. Φιλικά στην αρχή και σιγά-σιγά σε σφίγγανε. Το χαμόγελό τους αγρίευε, σου λέγανε να παραδώσεις, κι εσύ μάθαινες καινούργιες γλώσσες. Μετά το «ναι» και το «ja», τώρα το “yes sir”. Αντέδρασες, παλέψατε, σε νικήσανε εκεί έξω, μα δε καταργήσανε την αγάπη από μέσα σου…
Χρόνια δύσκολα. Πικρό και βρώμικο ψωμί χόρταινε το στομάχι, αγριεμένη θάλασσα και ξερότοπο τα μάτια σου. Μια φάμπρικα μέσα σου να βράζει, κι εσύ να αγαπάς ακόμη περισσότερο. Να πλημμυρίζει η καρδιά σου με αυτήν, και να δένεται σαν τ’ ατσάλι.
Χέρια γύρω σου να σε ταρακουνάνε με αγριότητα. Να θέλουν να βγάλουν την αγάπη από μέσα σου, να σου βάλουνε την καρδιά στο γύψο. Άμμο και πέτρα σε τάιζαν για να σε πείσουν. Μα η αγάπη δε χανότανε. Δυνάμωνε…
Δε ξημέρωσε ποτέ για τα καλά. Το να αγαπάς πάντα το θεωρούνε άγραφο έγκλημα. Μα εσύ συνεχίζεις. Κι όταν σε ρωτάνε ποιον αγαπάς όλα αυτά τα χρόνια, εσύ απαντάς με στίχους του Nazim Hikmet.
“Κι ύστερα, δέκα χρόνια, γιατρέ,
που τίποτα δεν έχω μεσ’ στα χέρια μου
να δώσω στο φτωχό λαό μου,
τίποτα, πάρεξ ένα μήλο.
Ένα κόκκινο μήλο.
Την καρδιά μου…”
Κάποιοι σε καταλαβαίνουν, κάποιοι όχι. Εσύ δε παύεις να αγαπάς…
