Μια πρόσφατη μελέτη διερεύνησε τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα με ΔΕΠΥ περιγράφουν την εμπειρία τους με τη διαταραχή και υποδηλώνει ότι μπορεί να υπάρχουν εννέα βασικές κατηγορίες συμπτωμάτων αντί για των τριών παραδοσιακών (απροσεξία, υπερκινητικότητα και παρορμητισμός).
Κύρια Σημεία
- Τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ μπορούν να αναλυθούν σε εννέα κατηγορίες
- Ορισμένες κατηγορίες δεν αντιπροσωπεύονται πλήρως στα διαγνωστικά κριτήρια
- Άλλες κατηγορίες δεν αντιπροσωπεύονται καθόλου στα διαγνωστικά κριτήρια &
- Η διεύρυνση των διαγνωστικών κριτηρίων με τις εμπειρίες που βιώνουν οι ασθενείς θα μπορούσε να συμβάλει σε καλύτερη παρέμβαση.
Παράλληλα με τα γνωστά χαρακτηριστικά της ΔΕΠΥ , οι ερευνητές εντόπισαν έξι επιπλέον τομείς που συχνά υποαναγνωρίζονται στις διαγνωστικές οδηγίες:
1. Αποδιοργάνωση
Η αποδιοαργάνωση αφορά τη δυσκολία να γίνουν τα πράγματα με μια σειρά ή να διατηρηθούν τα πράγματα σε μια τάξη. Στα παιδιά, θα μπορούσε να εκδηλωθεί με το χάσιμο των εργασιών για το σπίτι ή τις κακοδιατηρημένες σημειώσεις. Στους ενήλικες, θα μπορούσε να αφορά μια δυσκολία στη διατήρηση ενός τακτοποιημένου σπιτιού, στην εύκολη απώλεια πραγμάτων ή στη δυσκολία με τον προγραμματισμό. Για τους ασθενείς, η αποδιοργάνωση συχνά συνοδεύεται από έντονα συναισθήματα υπερκόπωσης. Ενώ η αποδιοργάνωση αναφέρεται εν συντομία στο DSM, τα συμπτώματα και οι επιπτώσεις της δεν αντιπροσωπεύονται πλήρως στα διαγνωστικά κριτήρια.
2. Λήθη
Το DSM αναφέρεται στη λήθη στις καθημερινές δραστηριότητες (όπως η εκτέλεση των δουλειών του σπιτιού, η πληρωμή των λογαριασμών κ.λπ.). Στη ΔΕΠΥ, θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη δυσκολία στην παρακολούθηση ραντεβού, τη δυσκολία με την ανάκληση των πρόσφατων ή μακρινών γεγονότων, τη διατήρηση των πληροφοριών ή την ανάμνηση ονομάτων κατά τη διάρκεια μιας συνομιλίας. Μερικοί άνθρωποι χάνουν αντικείμενα επειδή δυσκολεύονταν να θυμηθούν πού τα έβαλαν.
3. Ενεργοποίηση
Τα άτομα με ΔΕΠΥ συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες με την ενεργοποίηση. Αφορά τη δυσκολία με την έναρξη και την ολοκλήρωση των εργασιών, ακόμη και των σημαντικών, ή αυτών που φαίνονται ενδιαφέρουσες. Το DSM περιγράφει την αποφυγή των δυσάρεστων εργασιών, όπως αυτές που είναι διανοητικά δύσκολες ή οι δουλειές του σπιτιού.
Αλλά, οι συμμετέχοντες στην έρευνα ανέφεραν ότι αισθάνονται κολλημένοι, σαν μια κατάσταση αδράνειας όπου το μόνο πράγμα που θα μπορούσε να τους παρακινήσει να ξεκινήσουν ή να ολοκληρώσουν μια εργασία ήταν ένα αίσθημα επείγοντος, κάποιες εξωτερικές πιέσεις ή κάποια εξωτερική βοήθεια.
Αυτή η δυσκολία με την εσωτερικά καθοδηγούμενη ενεργοποίηση βρίσκεται στον πυρήνα της ΔΕΠΥ, αλλά δεν αντιπροσωπεύεται ακόμη πλήρως από το DSM ή άλλα διαγνωστικά κριτήρια.
4. Συναισθηματική Δυσλειτουργία
Οι δυσκολίες με τη συναισθηματική ρύθμιση υπάρχουν ευρέως στην επιστημονική βιβλιογραφία, αλλά δεν αναφέρονται ούτε αντιπροσωπεύονται στα διαγνωστικά κριτήρια. Οι άνθρωποι συχνά αναφέρουν δυσκολίες με την ένταση των συναισθημάτων τους. Πολλοί μάλιστα αναφέρουν ότι αισθάνονται εξαντλημένοι μετά από τα έντονα θετικά συναισθήματα. Άλλοι αναφέρουν διακυμάνσεις έντονων συναισθημάτων, κάτι που είναι από μόνο του κουραστικό, και πολλοί αναφέρουν τον θυμό ως το πιο δύσκολο στη διαχείριση ή τα έντονα συναισθήματα που σχετίζονται με την απόρριψη.
5. Αντίληψη του Χρόνου
Πολλοί συμμετέχοντες αναφέρουν ότι η ΔΕΠΥ επηρεάζει την αντίληψή τους για τον χρόνο. Αυτό συμφωνεί με προηγούμενες αναφορές στη βιβλιογραφία που δείχνουν ότι τα άτομα με ΔΕΠΥ έχουν μεγαλύτερες δυσκολίες να εκτιμήσουν πόσο χρόνο θα διαρκέσει μια εργασία ή ακόμα και να εκτιμήσουν το πέρασμα του χρόνου. Οι άνθρωποι μπορεί να αισθάνονται ότι ο χρόνος γλιστράει όταν δεν δίνουν συνειδητή προσοχή σε αυτήν, ειδικά εάν βρίσκονται σε κατάσταση υπερεστίασης.
Οι δυσκολίες με την εκτίμηση του χρόνου μπορούν επίσης να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα με ΔΕΠΥ βλέπουν τις εργασίες. Mπορεί να υπερεκτιμούν πόσο χρόνο θα τους πάρει μια εργασία που θεωρείται βαρετή για να την ολοκληρώσουν, ενισχύοντας την αποφυγή που σχετίζεται με αυτή ή να υποτιμούν πόσο χρόνο χρειάζεται μια σημαντική εργασία, δημιουργώντας δυσκολίες με την τήρηση των προθεσμιών, για παράδειγμα.
6. Ύπνος
Πολλά άτομα με ΔΕΠΥ αναφέρουν ότι αντιμετωπίζουν δυσκολίες με τον ύπνο. Γνωρίζουμε από προηγούμενες μελέτες ότι τα άτομα με ΔΕΠΥ είναι πιο πιθανό να έχουν καθυστερημένο κιρκάδιο ρυθμό, και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε κόπωση κατά τη διάρκεια της ημέρας, υπνηλία ή αυξημένη ευερεθιστότητα. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα ανέφεραν ότι αντιμετώπισαν επίσης δυσκολίες στον ύπνο λόγω των γρήγορων σκέψεων και της ψυχικής τους υπερδραστηριότητας. Ενώ εξακολουθεί να είναι δύσκολο να κατανοήσουμε εάν τα προβλήματα ύπνου αποτελούν συννοσηρότητα της ΔΕΠΥ ή άμεσο σύμπτωμά της, η αναφορά τους εξακολουθεί να είναι σημαντική κατά τη διάρκεια μιας διαγνωστικής διαδικασίας.
Ενώ η έρευνα για τη ΔΕΠΥ βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, οι ποιοτικές μελέτες που επικεντρώνονται στην εμπειρία του ασθενούς είναι απαραίτητες. Πολλά διαγνωστικά κριτήρια δημιουργήθηκαν με βάση την εξωτερική παρατήρηση, αλλά η έρευνα υπογραμμίζει ότι πολλές εμπειρίες στον πυρήνα της ΔΕΠΥ δεν μπορούν πάντα να παρατηρηθούν, αλλά αντίθετα μπορούν να αναφερθούν. Αυτές οι μελέτες δείχνουν ότι η εμπειρία της ΔΕΠΥ είναι ευρύτερη και πιο περίπλοκη από ό,τι δείχνουν τα διαγνωστικά κριτήρια.
Δεδομένου ότι οι μελέτες δείχνουν ότι η ΔΕΠΥ εξακολουθεί να υποδιαγιγνώσκεται, η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των κριτηρίων του DSM θα μπορούσε να είναι ένα καλό πρώτο βήμα για να δοθεί σε περισσότερους ανθρώπους η βοήθεια που χρειάζονται.
Συμπερασματικά, η μελέτη υπογραμμίζει ότι η ΔΕΠΥ είναι πιο περίπλοκη και ευρεία από τις παραδοσιακές κατηγορίες συμπτωμάτων και ότι η συμπερίληψη των βιωμάτων μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της κατανόησης, της αναγνώρισης και της υποστήριξης των ατόμων.
