Το παρόν άρθρο, με τίτλο Υπερλεξία: Συμπτωματολογία και αντιμετώπιση, θα παρουσιάσει τη συμπτωματολογία και την αντιμετώπισης της υπερλεξίας στα παιδιά.
Η υπερλεξία είναι μια διαταχή κατά την οποία το παιδί αρχίζει να διαβάζει αξιοσημείωτα νωρίτερα από το αναμενόμενο για την ηλικία του. Ενώ μπορεί να αποκωδικοποιήσει και να καταλάβει τα γράμματα και τις λέξεις, δεν μπορεί να κατανοήσει όσα διαβάζει. Η υπερλεξία συχνά συνδέεται με τη ΔΑΦ, αλλά δεν έχουν όλα τα παιδιά με ΔΑΦ, υπερλεξία, και το αντίστροφο.
Εάν το παιδί σας έχει υπερλεξία, μπορεί να είναι σε θέση να καταλάβει πώς να προφέρει ή να αποκωδικοποιήσει τις λέξεις πιο νωρίς από τον μέσο όρο, αλλά πιθανότατα δεν θα καταλάβει το μεγαλύτερο μέρος αυτού που διαβάζει.
Η υπερλεξία συνδέεται συχνά με τη ΔΑΦ. Περίπου το 84% των παιδιών που έχουν υπερλεξία βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού. Αλλά, μόνο το 6 έως 14% των παιδιών που έχουν αυτισμό έχουν επίσης υπερλεξία.
Οι ερευνητές έχουν εντοπίσει τρεις τύπους της υπερλεξίας:
- Υπερλεξία I. Αυτός ο τύπος εμφανίζεται όταν τα παιδιά με τυπική ανάπτυξη μαθαίνουν να διαβάζουν νωρίς και πολύ πάνω από το αναμενόμενο επίπεδό τους. Μερικοί ερευνητές δηλώνουν ότι αυτός ο τύπος πρώιμης ανάγνωσης δεν πρέπει να θεωρείται υπερλεξία. Οι περισσότεροι συμφωνούν ότι η υπερλεξία Ι δεν απαιτεί κανενός είδους θεραπεία.
- Υπερλεξία II. Αυτός ο τύπος υπερλεξίας σχετίζεται με παιδιά με ΔΑΦ. Τα παιδιά ενδιαφέρονται νωρίς για τα γράμματα και τους αριθμούς, προτιμώντας τα βιβλία έναντι άλλων ειδών παιχνιδιών. Εμφανίζουν επίσης και άλλα τυπικά σημάδια του αυτισμού. Οι θεραπευτές συχνά χρησιμοποιούν τις υπερλεξικές δεξιότητες του παιδιού ως εργαλείο για τη θεραπεία.
- Υπερλεξία III. Αυτός ο τύπος είναι παρόμοιος με την υπερλεξία II, αλλά τα συμπτώματα της διαταραχής μειώνονται με την πάροδο του χρόνου και εξαφανίζονται με την ηλικία. Τα παιδιά έχουν πολύ ανεπτυγμένες δεξιότητες ανάγνωσης, αλλά παρουσιάζουν καθυστερήσεις στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων κατανόησης του προφορικού λόγου. Τα παιδιά με υπερλεξία III εμφανίζουν ορισμένα σημάδια του αυτισμού, αλλά έχουν τυπικές δεξιότητες αναφορικά με την κοινωνική τους επικοινωνία.
Συμπτώματα και Αιτίες
Ποια είναι τα συμπτώματα της υπερλεξίας;
Τα πιο εμφανή συμπτώματα υπερλεξίας είναι οι ανώτερες δεξιότητες ανάγνωσης των λέξεων και το έντονο ενδιαφέρον για τα γράμματα και τους αριθμούς. Το παιδί μπορεί να φαίνεται ως εξαιρετικός αναγνώστης, αλλά πιθανότατα δεν μπορεί καταλάβει τι διαβάζει.
Τα περισσότερα παιδιά με υπερλεξία θα εμφανίσουν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
- Γρήγορη ικανότητα μάθησης. Τα παιδιά με υπερλεξία μαθαίνουν να διαβάζουν γρήγορα, με λίγες οδηγίες. Μερικές φορές μαθαίνουν μόνα τους πώς να διαβάζουν, επαναλαμβάνοντας λέξεις που ακούν και βλέπουν επανειλημμένα.
- Αγάπη για τα βιβλία. Τα παιδιά με υπερλεξία αγαπούν τα βιβλία και άλλα αναγνωστικά υλικά περισσότερο από άλλα είδη παιχνιδιών.
- Φτωχή κατανόηση. Τα παιδιά με υπερλεξία έχουν ανώτερες δεξιότητες ανάγνωσης, αλλά κατώτερες δεξιότητες κατανόησης σε σχέση με τον μέσο όρο. Μπορεί να δυσκολεύονται να κατανοήσουν πώς να παίξουν ένα παιχνίδι ή να κάνουν ένα παζλ.
Τι προκαλεί την υπερλεξία;
Οι ερευνητές δεν γνωρίζουν την ακριβή αιτία της υπερλεξίας. Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι η διαταραχή αναπτύσσεται λόγω ενός συνδυασμού γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων που μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου του παιδιού.
Πώς διαγιγνώσκεται η υπερλεξία;
Δεν υπάρχει συγκεκριμένη εξέταση για τη διάγνωση της υπερλεξίας. Το παιδί μπορεί να έχει άλλα μαθησιακά ή συμπεριφορικά προβλήματα (συννοσηρότητα). Επιπλέον, δεν υπάρχει σαφής ορισμός της υπερλεξίας στο Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders [DSM–5]; American Psychiatric Association, 2013). Η υπερλεξία αναφέρεται ως μέρος του αυτισμού στο DSM-5.
Εάν πιστεύετε ότι το παιδί σας μπορεί να έχει υπερλεξία, επικοινωνήστε με τον παιδίατρό του. Μπορεί να σας παραπέμψει σε έναν ειδικό, όπως παιδοψυχίατρο ή λογοθεραπευτή, για να διαγνώσουν τη διαταραχή.
Πώς μπορείτε να βοηθήσετε ένα παιδί με υπερλεξία;
Τα παιδιά με υπερλεξία τύπου Ι συνήθως δεν χρειάζονται καμία θεραπεία. Τα παιδιά με υπερλεξία τύπου II και υπερλεξία τύπου III μπορούν να επωφεληθούν από διάφορους τύπους θεραπείας, όπως:
- Η λογοθεραπεία. Αυτή η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση των γλωσσικών και κοινωνικών δεξιοτήτων του παιδιού. Ένας λογοθεραπευτής θα χρησιμοποιήσει τις ανώτερες ικανότητες ανάγνωσης του παιδιού για να το βοηθήσει να αναπτύξει και να βελτιώσει τις αδυναμίες του.
- Η εργοθεραπεία. Πρόκειται για έναν εξειδικευμένο τύπο θεραπείας που εστιάζει στις μοναδικές ανάγκες του παιδιού. Ο θεραπευτής του παιδιού μπορεί να εργαστεί σε πολλούς διαφορετικούς τομείς δυσκολίας. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει τους τομείς του ύπνου, της σίτισης, της αυτοφροντίδας, της γραφής και της συμμετοχής σε σχολικές και κοινωνικές δραστηριότητες.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ υπερλεξίας και δυσλεξίας;
Η δυσλεξία είναι το αντίθετο της υπερλεξίας. Ενώ τα παιδιά με υπερλεξία μαθαίνουν να διαβάζουν νωρίς, τα παιδιά με δυσλεξία έχουν προβλήματα με την ορθογραφία και την ανάγνωση.
Βιβλιογραφία
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5η έκδ.).
