Η ένταξη των παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, είτε αυτές αφορούν αισθητηριακές και κινητικές αναπηρίες, είτε νοητική καθυστέρηση και άλλα σύνδρομα, στο συνηθισμένο σχολείο δεν είναι μια εύκολη διαδικασία. Η φοίτηση των παιδιών αυτών στο σχολείο δεν έχει στόχο να αλλάξει το παιδί, καθώς η αναπηρία δεν θα πάψει να υπάρχει. Αντιθέτως, η επιτυχημένη ένταξη έγκειται στο να βοηθήσει το παιδί να ενταχθεί στην κοινωνία, να μάθει να ζει με τους κανόνες της και να γίνεται αποδεκτό από αυτή. Πολύ συχνά τα παιδιά προχωρούν τάξεις, όμως αδυνατούν να παρακολουθήσουν το σχολικό πρόγραμμα. Σε αυτή την περίπτωση, πέρα από την απόκτηση γνώσεων μέσω εξατομικευμένου εκπαιδευτικού προγράμματος, έμφαση δίνεται στην απόκτηση κοινωνικών και επικοινωνιακών δεξιοτήτων, τις οποίες το παιδί δύναται να αποκτήσει μέσω της αλληλεπίδρασής του με τα άλλα παιδιά στο διάλειμμα, στις εκδηλώσεις του σχολείου και μέσω της συνεργατικής διδασκαλίας.
Βασικοί λειτουργικοί παράγοντες μιας επιτυχημένης ένταξης:
- Συνεργατική μάθηση: Η συνεργατική μάθηση βοηθά τους μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες να νιώσουν μέλη της ομάδας, να κοινωνικοποιηθούν και να αποκτήσουν δεξιότητες επικοινωνίας και συνεργασίας.
- Ατομικός ρυθμός: Κάθε εκπαιδευτικό πρόγραμμα που σχεδιάζεται για τον εκάστοτε μαθητή οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις ατομικές του δυσκολίες και να προσαρμόζεται στον ατομικό του ρυθμό μάθησης.
- Εμπιστοσύνη στις ικανότητες: Οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να έχουν εμπιστοσύνη στις ικανότητες των παιδιών και να θέτουν υψηλούς, αλλά ταυτόχρονα ρεαλιστικούς, στόχους.
- Συμμετοχή στη μαθησιακή διαδικασία: Ακόμη και αν τα παιδιά δεν είναι σε θέση να παρακολουθήσουν το μάθημα πρέπει να συμμετέχουν στη μαθησιακή διαδικασία για να νιώθουν ότι ανήκουν στην ομάδα.
- Κοινωνικοποίηση: Η κοινωνικοποίηση αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες ένταξης. Οι εκπαιδευτικοί, αλλά και οι διευθυντές των σχολείων οφείλουν μέσω της στάσης και των δράσεων τους να ευαισθητοποιούν τους μαθητές, ώστε να δείχνουν σεβασμό και ενσυναίσθηση στους μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες.
- Συμμόρφωση στους κοινωνικούς κανόνες: Είναι σημαντικό τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες και αναπηρία να μάθουν να συμμορφώνονται στους κανόνες του σχολείου και αργότερα της ευρύτερης κοινωνίας. Η ύπαρξη κανόνων βοηθά και τα ίδια τα παιδιά να νιώθουν ασφάλεια, να γνωρίζουν τα όρια τους και να κινούνται μέσα σε επιτρεπτά πλαίσια.
- Υποκίνηση μαθητών: Οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να υποκινούν τους μαθητές, να τους παρέχουν κίνητρα και να επιβραβεύουν κάθε τους προσπάθεια.
Εξατομικευμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα:
Τα εξατομικευμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης που θα ακολουθήσει ένα παιδί οφείλει να είναι σύμφωνο με τις δυνατότητες και τις αδυναμίες του και να περιλαμβάνει τους πέντε βασικούς τομείς ανάπτυξης:
- γνωστική ανάπτυξη
- επικοινωνιακές δεξιότητες (λεκτική και μη λεκτική επικοινωνία)
- κινητικές δεξιότητες (αδρή και λεπτή κινητικότητα)
- συναισθηματική ανάπτυξη
- αυτοαντίληψη και αυτοσυναίσθημα
“Επιτυχημένη ένταξη σημαίνει προσβάσιμο εκπαιδευτικό περιβάλλον.”
Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για το άρθρο:
Πανταζοπούλου, Μ. (2010). Υποστηρικτικές υπηρεσίες: Ο ρόλο τους στη σύγχρονη εκπαιδευτική διαδικασία. Στο: Ε. Α. Κολιάδης (Επιμ.). Συμπεριφορά στο σχολείο. Αξιοποιούμε δυνατότητες. Αντιμετωπίζουμε προβλήματα. Αθήνα: Εκδόσεις Γρηγόρη.
