Τα Πρότυπα και Πειραματικά Σχολεία αντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικές προσεγγίσεις στην εκπαίδευση, με διαφορετικούς στόχους και μεθόδους.
Τι είναι τα Πρότυπα Σχολεία
Τα Πρότυπα Σχολεία είναι Δημόσια Σχολεία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Αυτές οι σχολικές μονάδες ενσωματώνουν καινοτόμες δραστηριότητες και διαθέτουν επαρκή υλικοτεχνική υποδομή.
Όσον αφορά στα Γυμνάσια, η εισαγωγή των μαθητών στην πρώτη (Α’ ) τάξη γίνεται μέσω εξετάσεων που διενεργούνται κάθε έτος (Μάιος – Ιούνιος). Οι εξετάσεις διεξάγονται υπό την εποπτεία της Δ.Ε.Π.Π.Σ. (Διοικούσα Επιτροπή Πρότυπων & Πειραματικών Σχολείων). Η επιλογή των μαθητών και μαθητριών αφορά μόνο στην εισαγωγική σχολική τάξη (Α’ Γυμνασίου). Η δε σχολική πορεία των μαθητών και μαθητριών από το Γυμνάσιο στο Λύκειο υπόκειται μόνο στις ενδοσχολικές απολυτήριες εξετάσεις. Το ίδιο ισχύει και για την εισαγωγή στα Πρότυπα Λύκεια.
Η διαφοροποίηση των πρότυπων σχολείων έγκειται στο ότι μετά το πέρας των μαθημάτων προσφέρουν στον μαθητή τη δυνατότητα να τελειοποιήσει κάποια δεξιότητα, ή να δοκιμαστεί σε κάτι καινούργιο. Οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες, ενδοσχολικές και εξωσχολικές, κρίνονται ως εξαιρετικά υψηλού επιπέδου και με σημαντική συμμετοχή των μαθητών. Το δε εκπαιδευτικό προσωπικό διαθέτει αυξημένα τυπικά προσόντα, μεγάλη διδακτική εμπειρία και η επιλογή των εκπαιδευτικών έχει ακολουθήσει διαδικασίες αξιολόγησης. Στόχος των πρότυπων σχολείων είναι η απόκτηση περισσότερων γνώσεων, η πορεία των μαθητών στην πληρότητα και στην τελειοποίηση είτε στα μαθηματικά, είτε σε κάποια ανθρωπιστική επιστήμη, στο θέατρο κλπ. Στόχος, δηλαδή, είναι η «αριστεία», η βελτίωση του τρόπου που σκέφτονται οι μαθητές.
Τι είναι τα Πειραματικά Σχολεία
Τα Πειραματικά Σχολεία είναι Δημόσια Σχολεία όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης (Νηπιαγωγείο, Δημοτικό, Γυμνάσιο, Λύκειο). Όπως προδίδει ο χαρακτηρισμός «πειραματικό» σε αυτά τα σχολεία πραγματοποιούνται δοκιμές νέων διδακτικών μέσων και εργαλείων, διδακτικών μεθόδων, καινοτόμου εκπαιδευτικού υλικού αλλά και εκσυγχρονισμένων τρόπων διοίκησης και λειτουργίας των σχολικών αυτών μονάδων. Οι πιλοτικές αυτές εφαρμογές σχεδιάζονται από το Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων, μετά από γνώμη του Ι.Ε.Π., των Πανεπιστημίων ή των ερευνητικών κέντρων που σχετίζονται με την εκπαίδευση, καθώς και από τη Δ.Ε.Π.Π.Σ. (Διοικούσα Επιτροπή Πρότυπων & Πειραματικών Σχολείων) ή τις ίδιες τις σχολικές μονάδες. Στόχος είναι η συναγωγή συμπερασμάτων αξιοποιήσιμων για τη χάραξη εκπαιδευτικής πολιτικής.
Τα πειραματικά σχολεία εστιάζουν στην πρακτική εφαρμογή των μαθημάτων, στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και στην ανάπτυξη της δημιουργικότητας των μαθητών. Το εκπαιδευτικό προσωπικό διαθέτει μεγάλη διδακτική εμπειρία και κατάλληλη επιστημονική και παιδαγωγική κατάρτιση, ενώ η επιλογή γίνεται με αυστηρά κριτήρια. Στόχος των εκπαιδευτικών είναι η δοκιμή πιλοτικών εφαρμογών στην εκπαίδευση, η αποτίμηση των αποτελεσμάτων τους και ασφαλώς η ανατροφοδότηση για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού σχεδιασμού. Η εισαγωγή των μαθητών στα Πειραματικά Σχολεία γίνεται μέσω κλήρωσης, ώστε να εξασφαλίζονται οι βασικές προϋποθέσεις ενός κατά το δυνατόν τυχαίου δείγματος που είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων. Η κλήρωση των μαθητών πραγματοποιείται μόνο μία φορά, κατά την εισαγωγή τους στα πειραματικά σχολεία. Για τη μετάβασή τους στην επόμενη βαθμίδα δεν απαιτείται η ίδια διαδικασία. Διαδικασίες κλήρωσης μαθητών και μαθητριών διενεργούνται μετά την εισαγωγική σχολική τάξη, μόνο για τη συμπλήρωση τυχόν κενών θέσεων που ίσως προκύψουν στην επόμενη τάξη της ίδιας ή της επόμενης βαθμίδας, στην περίπτωση που το σχολείο είναι συνδεδεμένο με σχολείο επόμενης βαθμίδας.
Τα Πρότυπα και Πειραματικά Σχολεία είναι σχολεία πολλών ταχυτήτων;
Υπάρχει μια διάσταση απόψεων σχετικά με τις δύο αυτές κατηγορίες σχολείων. Η άποψη που υποστηρίζουν αρκετοί είναι ότι τα Πρότυπα και Πειραματικά Σχολεία είναι ένας πετυχημένος και επωφελής θεσμός για την παιδεία μας. Ταυτόχρονα, όμως, όσοι πρεσβεύουν την αντίθετη άποψη, υποστηρίζουν ότι η ύπαρξη αυτών των σχολείων συνδέεται με έννοιες όπως: «πολυκατηγοριοποίηση» «διαφοροποίηση των μαθητών» και «δημιουργία σχολείων πολλών ταχυτήτων».
Σχολεία Πολλών Ταχυτήτων: Τα Πρότυπα και τα Πειραματικά Σχολεία συχνά παρέχουν περισσότερες επιλογές και ευκαιρίες για τους μαθητές. Αυτό μπορεί να συμπεριλαμβάνει επιπλέον μαθήματα, εξωσχολικές δραστηριότητες, προγράμματα εμπλουτισμού και άλλες εκπαιδευτικές εμπειρίες. Αυτές οι δυνατότητες επιτρέπουν στους μαθητές να προχωρούν στον ρυθμό τους και να επιλέγουν δραστηριότητες που προσιδιάζουν καλύτερα στα ενδιαφέροντά τους και ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους.
Διαφοροποίηση των Μαθητών: Τα Πρότυπα και τα Πειραματικά Σχολεία συχνά υιοθετούν μεθόδους διδασκαλίας και προγράμματα που επιτρέπουν τη διαφοροποίηση της εκπαίδευσης για τους μαθητές. Αυτό σημαίνει ότι οι εκπαιδευτικοί προσπαθούν να προσαρμόσουν τη διδασκαλία και το υλικό μάθησης στις ατομικές ανάγκες και τις διαφορετικές δυνατότητες εμπέδωσης των μαθητών. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει ομαδοποίηση των μαθητών ανά επίπεδο δεξιοτήτων, παροχή επιπρόσθετης υποστήριξης για τους μαθητές που την χρειάζονται και προηγμένες εκπαιδευτικές προκλήσεις για τους πιο ικανούς μαθητές.
Τα πρότυπα και Πειραματικά Σχολεία, λοιπόν, χωρίς αμφιβολία προσφέρουν μια πιο εξατομικευμένη εκπαίδευση η οποία ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες και τις διαφορετικές ταχύτητες μάθησης των μαθητών.
Η εκπαιδευτική διαδικασία πρέπει να στοχεύει στην αριστεία;
Αναντίρρητα, η εκπαιδευτική διαδικασία δεν θα πρέπει να στοχεύει στην εκπαίδευση των λίγων και άριστων μαθητών, αλλά στην βελτίωση και ανύψωση του μορφωτικού επιπέδου όλων ανεξαιρέτως των παιδιών, από όλα τα κοινωνικά, πολιτιστικά, οικονομικά, θρησκευτικά περιβάλλοντα στα οποία ανήκουν. Το σχολείο οφείλει να «προκαλεί» κάθε εκπαιδευτικό και κάθε μαθητή, να στηρίζει και να παρέχει αρωγή σε όλα τα επίπεδα. Στόχος δεν πρέπει να είναι η βαθμοθηρία, η διαρκής αξιολόγηση και το άγχος του καλού βαθμού στις εξετάσεις αλλά η ολόπλευρη μόρφωση. Αρχικά, στόχος πρέπει να είναι η γνώση τού πώς πρέπει να μαθαίνουν τα παιδιά, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα και το γνωστικό στυλ του κάθε μαθητή και αντίστοιχα η προσαρμογή του μαθησιακού πλαισίου. Επίσης, η ανάπτυξη της φαντασίας, η παροχή κινήτρων, όπως η καλή επικοινωνία με τους καθηγητές, η σωστή αλληλεπίδραση με τους συμμαθητές, η υγιής ανατροφοδότηση, η ομαλή κοινωνικοποίηση, η ομαδική συνεργασία, η προσπάθεια να ενστερνιστούν τα παιδιά αξίες όπως ο διάλογος, η ισότητα, ο σεβασμός, η δικαιοσύνη, η κοινωνική μέριμνα, είναι κάποια βασικά χαρακτηριστικά της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Σαφώς, λοιπόν, και πρέπει το σχολείο να προάγει τη γνώση και να αναπτύσσει δεξιότητες. Όμως, η εκπαιδευτική διαδικασία για να θεωρείται αποτελεσματική πρέπει να επικεντρώνεται στη διαδικασία της μάθησης και όχι στο προϊόν. Πρέπει, δηλαδή, να αξιοποιεί σύγχρονες στρατηγικές, όπως βιωματική μάθηση, τεχνολογία, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία κλπ. Πρέπει, τέλος, να αναπτύσσει ολόπλευρα την προσωπικότητα των παιδιών στοχεύοντας και στις συναισθηματικές και στις κοινωνικές δεξιότητες.
Πηγές:
https://protypa.arnos.gr (τελευταία πρόσβαση στις 24/4/2024)
«Πρότυπα – Πειραματικά σχολεία»: «Δημιουργία σχολείων πολλών ταχυτήτων» Ανακτήθηκε από: https://www.alfavita.gr (τελευταία πρόσβαση στις 24/4/2024)
