Σύμφωνα με το αγγλικό λεξικό της Οξφόρδης το συναίσθημα ορίζεται ως εξής: «Οποιαδήποτε αναταραχή ή αναστάτωση του νου, αίσθημα, πάθος. Οποιαδήποτε σφοδρή ή εξημμένη ψυχική κατάσταση». Παρά την κυριολεκτική απόδοση της έννοιας, φαίνεται πως τα πράγματα είναι περισσότερο περίπλοκα. Άλλωστε, ψυχολόγοι και φιλόσοφοι για παραπάνω από έναν αιώνα διαφωνούσαν ως προς την ακριβή σημασία και το περιεχόμενο που φέρει η λέξη ”συναίσθημα”.
Αισθήματα, παραστάσεις, εμπειρίες, βιώματα, σκέψεις, τάσεις, ορμές, αποφάσεις και επιθυμίες δεν αφήνουν απαθή την ανθρώπινη φύση. Όπως έλεγε και ο Ιπποκράτης, ενεργοποιούν το θυμικό ενώ σύμφωνα με τους σύγχρονους επιστήμονες επηρεάζουν το βαθύτερο μέρος της συνείδησής. Άλλα τον χαροποιούν, άλλα τον συγκινούν, άλλα πάλι τον στεναχωρούν. Η έκπληξη, η χαρά, ο θυμός, ο φόβος, η απέχθεια, η αποστροφή, η θλίψη και πλήθος άλλων χαρακτηρίζονται ως συναισθήματα.
Τι είναι όμως το συναίσθημα:
Πρόκειται για μια σύνθετη υποκειμενική συνειδητή εμπειρία. Ο συνδυασμός νοητικών καταστάσεων, ψυχοσωματικών εκφράσεων και βιολογικών αντιδράσεων του σώματος. Είναι αποτέλεσμα περίπλοκων ορμονικών επιδράσεων και του ασυνείδητου νου. Τα συναισθήματα είναι πολύ δύσκολο να ελέγχονται, με συνειδητή προσπάθεια. Αυτό συμβαίνει διότι, προκαλούν την αλλαγή συμπεριφοράς στον άνθρωπο ενώ πολλές φορές γίνονται αιτία να μη μπορεί να ζει κανείς με λογικά αποδεκτό τρόπο.
Τα συναισθήματα βιώνονται πάντοτε μαζί με γνωστικά ή βουλητικά γεγονότα. Είναι αδύνατο, λοιπόν, να αισθανθούμε οργή ή απογοήτευση χωρίς να έχουμε θυμηθεί, φαντασθεί, αντιληφθεί, διανοηθεί ή χωρίς να έχουμε αποφασίσει να πράξουμε κάτι. Για αυτό το λόγο δεν θα πρέπει να θεωρούμε πως το συναίσθημα είναι μια παθητική κατάσταση. Αντιθέτως, πρόκειται για μια δυναμική στιγμή αφού αρκετές φορές τα συναισθήματα μπορεί να αποτελέσουν κίνητρα ενεργειών σε πολλές λειτουργίες της συνείδησης. Με αυτό τον τρόπο αποδεικνύεται, παράλληλα πως η συνείδηση είναι ενιαία και πάντοτε παρούσα τόσο στα ενεργήματα όσο και στα παθήματά της.
Πώς κατηγοριοποιούμε τα συναισθήματα:
Είναι βέβαιο πως υπάρχουν εκατοντάδες συναισθήματα. Συμπεριλαμβάνουμε σε αυτά τις διαφορετικές αποχρώσεις τους καθώς και τους συνδυασμούς τους που μας κεντρίζουν το ενδιαφέρον. Για παράδειγμα, η χαρμολύπη ή ο τραγέλαφος. Με αυτό το απλό παράδειγμα μπορούμε να αντιληφθούμε πως υπάρχουν πολλά παραπάνω συναισθήματα από όσα η ίδια η γλώσσα μπορεί να εκφράσει. Παρόλα αυτά, οι ερευνητές σε μια προσπάθεια να μελετήσουν καλύτερα τα ανθρώπινα συναισθήματα κατέληξαν σε διάφορες κατηγοριοποιήσεις. Ωστόσο , παρουσιάζουν διαφορετικές απόψεις ως προς το ποια ακριβώς συναισθήματα οφείλουν να θεωρηθούν πρωταρχικά. Στις μέρες μας, οι επιστήμονες εφαρμόζουν κάποιους διαχωρισμούς ανάλογα με την ένταση του συναισθήματος (ήπιο ή έντονο) καθώς και με το αν είναι θετικό, όπως η ευφορία ή αρνητικό όπως η θλίψη.
- Πηγές:
Βιβλίο του Daniel Goleman με τίτλο Η συναισθηματική νοημοσύνη από τις εκδόσεις Πεδίο
https://www.psychologynow.gr/
Πηγή εικόνας : https://uxdesign.cc/
