Ως θέληση ορίζεται η ψυχική ενέργεια που επιτρέπει στο άτομο να θέτει στόχους και να αποφασίζει να τους πραγματοποιεί. Αποτελεί ένα χαρακτηριστικό διαρκώς εξελισσόμενο, το οποίο ο καθένας διαθέτει σε διαφορετικό βαθμό. Εκτός όμως από τη δύναμη της θέλησης, μια φράση που ακούμε αρκετά συχνά στην καθημερινότητα μας, πολλοί από εμάς αδυνατούμε να υλοποιήσουμε όσα επιθυμούμε. Οι αδυναμίες αυτές μπορεί να οφείλονται σε εξωγενείς ή ενδογενείς παράγοντες, ή ακόμη και στον συγκερασμό των δύο προαναφερθέντων. Το βέβαιο είναι πως οι εν λόγω αδυναμίες της θέλησης όταν υπερβαίνουν τα όρια μπορούν να αποτελέσουν την αφορμή για φαινόμενα αναβλητικότητας, κοινωνικής αποστασιοποίησης και παθητικότητας.
Η δυνατή θέληση λειτουργεί όπως λειτουργεί το μυϊκό σύστημα. Αν της προσθέσουμε υπερβολικό φορτίο με μια φορά, εξαντλείται, ενώ αν επιμερίσουμε το φορτίο, ενδυναμώνεται.
Ιδεώδης περίπτωση θεωρείται ο αποφασιστικός άνθρωπος. Οπλισμένος με θέληση, ενέργεια και υπομονή καταφέρνει να οριοθετήσει τον στόχο του και να κατευθύνει τις πράξεις τους προς τα εκεί. Παρά τις δυσκολίες και τα εμπόδια που συναντά στον δρόμο του δεν αποκλίνει από τον αρχικό του σχεδιασμό. Ενδεχομένως, να αναθεωρεί ορισμένα πράγματα και να επαναπροσδιορίζει την κατάσταση.
Στην ίδια κατεύθυνση με τον άνθρωπο γεμάτο αποφασιστικότητα, εντοπίζουμε και τον άνθρωπο των αξιών. Ο τελευταίος με γνώμονα υψηλές αξίες και ιδανικά αποφασίζει και πράττει βάσει αυτών. Η πειθαρχία του, σχεδόν στρατιωτική, στον ηθικό κώδικα που έχει υιοθετήσει πιθανώς όμως να θεωρηθεί και ως μειονέκτημα. Και αυτό διότι δεν έχει την ικανότητα να εκτιμήσει με αντικειμενικότητα τα γεγονότα και να έρθει αντιμέτωπος με δύσκολες καταστάσεις. Ακολουθεί απαρεγκλίτως τις πεποιθήσεις του και δεν παρεκκλίνει από αυτές. Στοιχείο που ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά τη λήψη αποφάσεων ή ακόμη και τη θέληση του για την πραγμάτωση αυτών.
«Οι πιο ένδοξες στιγμές της ζωής μας δεν είναι οι λεγόμενες μέρες επιτυχίας, αλλά περισσότερο οι μέρες εκείνες, που μετά από απόρριψη και απελπισία, αισθάνεσαι να μεγαλώνει μέσα σου η θέληση για ζωή και η υπόσχεση για μελλοντικά επιτεύγματα» Gustave Flaubert
Οι δύο προαναφερθέντες κατηγορίες ανθρώπων φαίνεται ότι διαθέτουν σε διαφορετικό βαθμό τη λεγόμενη ”δύναμη της θέλησης”. Τι συμβαίνει όμως με εκείνους που αντιμετωπίζουν άβουλα όσα εκτυλίσσονται γύρω τους ;
-Αρχικά, οι άνθρωποι που εμφανίζουν αδυναμίες στη λήψη αποφάσεων γίνονται έρμαια των τάσεων που επικρατούν στην κοινωνία και των συνηθειών που ακολουθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ως εκ τούτου, δε διαθέτουν τα ψυχικά αποθέματα για να κατακτήσουν την εσωτερική τους ελευθερία και να ”λύσουν τα δεσμά τους”.
-Μια άλλη κατηγορία αδυναμιών σχετίζεται με εκείνους που λαμβάνουν εύκολα αποφάσεις σχεδόν ”ελαφρά τη καρδία”. Αποφασίζουν χωρίς να έχουν επεξεργαστεί πλήρως τα δεδομένα με ορθολογικά κριτήρια. Απαλλαγμένοι από δισταγμούς και εσωτερικές ανησυχίες οτιδήποτε επιθυμούν προσπαθούν να το πραγματώσουν. Αν όμως δεν επιτύχουν, τότε εγκαταλείπουν την προσπάθεια και καταφεύγουν σε άλλη κατεύθυνση.
-Επίσης, δε θα πρέπει να ξεχνάμε και εκείνους που δεν ”ξέρουν τι θέλουν”. Εκείνοι που θα μπορούσαν να αντικατοπτρίζονται στις δημοσκοπήσεις ως το ποσοστό που αντιστοιχεί στο γνωστό ΔΞ/ΔΑ. Οι άνθρωποι αυτοί, αμφιταλαντεύονται και για αυτό δεν μπορούν να δουν ξεκάθαρα τους σκοπούς τους. Ανάμεσα σε ποικίλες και πολλές επιδιώξεις επιθυμούν να βρουν τις ισορροπίες και να καθορίσουν τον δρόμο τους. Η ουδέτερη στάση τους σε πληθώρα ζητημάτων δεν ευνοεί τη λήψη αποφάσεων, καθώς τους στερεί πολύ χρόνο.
-Τέλος, υπάρχουν και εκείνοι που αποτελούν δέσμιοι της αναβλητικότητας τους. Μπορεί να έχουν καθορίσει τους στόχους τους και να έχουν αποφασίσει τι είναι αυτό που επιθυμούν, όμως τελευταία στιγμή το ματαιώνουν. Διστάζουν να φτάσουν στο τελικό βήμα και εγκαταλείπουν τις προσπάθειές τους.
Πηγές:
- https://www.psychologynow.gr/
- Ε.Π. Παπανούτσου ”Ψυχολογία” (σελ. 165-166) Εκδόσεις: Δωδώνη
