«Τέλεψα το χρέος και φεύγω»
5 Νοεμβρίου 1957 ημέρα που η Κρήτη αποχωρίστηκε για πάντα ένα από τα παιδιά της. Ο Νίκος Καζαντζάκης κηδεύτηκε στον προμαχώνα του Μαρτινέγκο στο Ενετικό κάστρο Ηρακλείου. Η κοσμοσυρροή μεγάλη και η θλίψη ακόμα μεγαλύτερη. Πλήθος ανθρώπων της τέχνης και της διανόησης ακολούθησαν τον Έλληνα λογοτέχνη στην τελευταία του κατοικία.
Η Δημοτική μπάντα του Ηρακλείου προηγήθηκε της πομπής παίζοντας τον Κρητικό ύμνο. Τη σωρό συνόδευσαν βρακοφόροι και νέες του Λυκείου κρατώντας στέφανα. Ακολουθούσαν η χήρα του νεκρού Ελένη Καζαντζάκη, συγγενείς και Έλληνες επίσημοι.
Η αλήθεια και ο μύθος
Ο πρώτος μύθος για τον συγγραφέα:
Ο πολύς κόσμος γνωρίζει πως ο επαναστάτης Νίκος Καζαντζάκης αφορίστηκε από την ελληνική εκκλησία εξαιτίας των λόγων και των συγγραφικών του έργων. Η αλήθεια όμως είναι άλλη. Ο Νίκος Καζαντζάκης ποτέ δεν αφορίστηκε. Η Ιερά Συνοδός τον καταράστηκε, τον αφόρισε και ζήτησε από τον Πατριάρχη Αθηναγόρα να επικυρώσει την απόφασή της. Ο Πατριάρχης πέταξε την αίτηση και ποτέ δεν προχώρησε στον αφορισμό.
Ο δεύτερος μύθος:
Την νεκρώσιμη τελετή την τέλεσε κατά τον λαό κάποιος ανώτερος κληρικός, κατά πολλούς ο Μητροπολίτης Ευγένιος παρουσία του πρωτοσύγκελου αρχιμανδρίτη Φιλόθεου Βουζουνεράκη. Στην πραγματικότητα όμως ο κληρικός ήταν ένας στρατιωτικός ιερέας. Είχε φύγει κρυφά από το στρατόπεδο παίρνοντας μαζί του τα ράσα του και βρέθηκε στα μνήματα για να τελέσει το μυστήριο. Ο λόγος; Γιατί θεωρούσε άδικο να μην ταφεί χριστιανικά ένας βαπτισμένος άνθρωπος, ανεξάρτητα από την ταυτότητά του. Για την πράξη του αυτή μάλιστα πέρασε στρατιωτικό δικαστήριο και φυλακίστηκε έξι μήνες.
Λίγα λόγια για τη ζωή του
Ο Νίκος Καζαντζάκης γεννημένος το 1883 στο Ηράκλειο Κρήτης ήταν ένας ολοκληρωμένος δημιουργός. Ποιητής, συγγραφέας, δημοσιογράφος, πολιτικός, μουσικός, φιλόσοφος και μεταφραστής. Είχε τελειώσει την νομική και μιλούσε άπταιστα Ιταλικά και Γαλλικά. Στο πτυχίο του μάλιστα φαίνεται και η υπογραφή του Κωστή Παλαμά, ο οποίος ήταν γραμματέας στο πανεπιστήμιο. Παντρεύτηκε δυο φορές. Η πρώτη του σύζυγος ήταν η ποιήτρια, μεταφράστρια Γαλάτεια Αλεξίου και η δεύτερη η Ελένη Σαμίου.
Ο συγγραφέας
Πολυγραφότατος από τους πλέον αναγνωρίσιμους Έλληνες λογοτέχνες στο εξωτερικό. Έργα του είχαν μεταφερθεί στην τηλεόραση και στον κινηματογράφο. Ο Χριστός ξανασταυρώνεται, Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά, ο τελευταίος πειρασμός. Είχε γράψει δοκίμια, θεατρικά έργα, ποιήματα, μυθιστορήματα, μελέτες. Ταξίδεψε πολύ στη ζωή του και συνέδεσε το όνομά του με σπουδαίους ανθρώπους.
Οι γνωριμίες του
Στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο που είχε καταταγεί εθελοντικά γνώρισε τον Ελ. Βενιζέλο καθώς τοποθετήθηκε στο πρωθυπουργικό γραφείο του. Αυτός αργότερα διόρισε τον Καζαντζάκη Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου περιθάλψεως. Φίλος του Άγγελου Σικελιανού, του Ρουμάνου συγγραφέα Παναίτ Ισράτι και του εκδότη λογοτέχνη Δ. Γληνού.
Έργα του
Δημιουργήματά του η Ασκητική, ο βραχόκηπος, σπασμένες ψυχές, καπετάν Μιχάλης, αναφορά στον Γκρέκο κ.α. Ο Νίκος Καζαντζάκης έγραψε ένα γαλλοελληνικό λεξικό, μετέφρασε τη Θεία κωμωδία, σύνταξε ωδές, τις Τερτσίνες. Άπειρα ταξιδιωτικά, θεατρικά, ποιήματα, φιλοσοφικές μελέτες. Ανταποκριτής των εφημερίδων Ακρόπολις, Ελεύθερος Λόγος, Καθημερινή. Είχε πάρει συνέντευξη από δικτάτορα Πρίμο ντε Ριβέρα και τον Μπ. Μουσολίνι.
Ο τρόπος σκέψης του
Ο Νίκος Καζαντζάκης ήταν ένας αλληγορικός συγγραφέας, ένα ανήσυχο και ανικανοποίητο πνεύμα που αποζητούσε τη γνώση. Ριζοσπάστης και πολλές φορές αφοριστικός, πιστός στα πιστεύω του σαν εξοργισμένος έφηβος. Ιδεαλιστής και ρομαντικός.
Ένας ολοκληρωμένος δημιουργός πρωτοπόρος για την εποχή του, έγινε πολύ συχνά στόχος όσων δεν μπορούσαν απλά να ταχθούν στο πλευρό του μόνο και μόνο γιατί διαφωνούσαν με τα πολιτικά πιστεύω του.
Η αποδοχή
Για τους Κρήτες όμως εξακολουθεί να είναι ο δικός τους Ζορμπάς. Ο καθάριος σαν την θάλασσα και ο απέραντος σαν τον ορίζοντα.
Αυτός που δεν « Δεν φοβάται τίποτα. Δεν ελπίζει τίποτα. Είναι λέφτερος »
Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν στο άρθρο αυτό:
Η ελευθερία του ανθρώπου ως ζητούμενο στο έργο του, ανακτήθηκε από: www.efsyn.gr
“Τέλεψα το χρέος και φεύγω. Έχετε γειά!”, ανακτήθηκε από: www.cretalive.gr
