Τα social media εχθροί της ανάγνωσης; Ή μήπως γινόμαστε απόλυτοι και υπερβολικοί; Ας αρχίσουμε από τα αναμφισβήτητα δεδομένα: Τα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης παίζουν σημαντικό ρόλο και καταναλώνουν πολύ από το χρόνο των ανθρώπων, τουλάχιστον στο δυτικό κόσμο. Πρωτίστως οι νέοι, αλλά όλο και περισσότεροι μεσήλικες, ηλικιωμένοι, άνθρωποι παλαιότερων γενεών αποκτούν πρόσβαση, ανοίγουν λογαριασμούς σε όλα τα γνωστά μέσα. Εκεί που δεν το περιμένεις, το Facebook σε ενημερώνει ότι η κυρία Φούλα από το χωριό, συνομήλικη της μητέρας σου, έχει αποκτήσει λογαριασμό και σε προτρέπει να της στείλεις αίτημα φιλίας! Δεδομένο δεύτερο είναι πως δεν μπορείς να ασχολείσαι με το “ανέβασμα” φωτογραφίας από τις διακοπές σου ή να σχολιάζεις την φωτογραφία κάποιου άλλου ή να “τουιτάρεις” και ταυτόχρονα, με το άλλο χέρι να διαβάζεις.
Τα social media εχθροί της ανάγνωσης; Εφόσον, καταναλώνουμε πολύ χρόνο μέσα σε αυτά, είναι αναπόφευκτο πως έχουμε αφήσει στην άκρη άλλες δραστηριότητες. Λειτουργούν ως υποκατάστατα, ως ένα βαθμό, πιο επιμορφωτικών και παραδοσιακών δραστηριοτήτων. Αντί να διαβάζουμε εφημερίδα ή ένα λογοτεχνικό βιβλίο, όταν ταξιδεύουμε με το τρένο, το λεωφορείο, το αεροπλάνο, κάνουμε scroll down στο Facebook. Η πρόθεση δεν είναι πάντοτε ανώφελη και άσκοπη. Μερικοί και μερικές, αναζητούμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την εναλλακτική ενημέρωση, πέρα από τις κραυγές της τηλεόρασης. Άλλοι, πάλι, απλά μαθαίνουμε τα νέα και για τις δραστηριότητες των φίλων μας. Υπάρχουν και εκείνοι που απλά “σκοτώνουν” την ώρα τους, πατάνε την οθόνη αφής στο κινητό τους από συνήθεια, δίχως προφανή σκοπό.
Βέβαια, από την άλλη, στο ερώτημα είναι τα social media εχθροί της ανάγνωσης, κάποιος θα μπορούσε να επιχειρηματολογήσει αρνητικά. Να μας πει ότι σε πολλά εξ αυτών βλέπουμε “διαφημίσεις” για νέα βιβλία που μόλις έχουν εκδοθεί, για παρουσιάσεις βιβλίων, για διαγωνισμούς λογοτεχνικής γραφής, για σεμινάρια λογοτεχνικού περιεχομένου, για πολλές δραστηριότητες που ενθαρρύνουν την ανάγνωση. Άρα, σύμφωνα με το παραπάνω σκεπτικό, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι παρά σύμμαχος της ανάγνωσης. Άλλωστε, σε ηλεκτρονική μορφή κυκλοφορούν πλέον όλες σχεδόν οι εφημερίδες ενώ πολλά λογοτεχνικά έργα υπάρχουν και σε ηλεκτρονική μορφή. Την ώρα που σερφάρεις χασομερώντας στο Facebook, κάποιος φίλος, γνωστός ή το ίδιο το μέσο, σου προτείνει να κάνεις κλικ στην ιστοσελίδα της τάδε εφημερίδας. Εσύ επιλέγεις αν θα απορρίψεις την πρόταση ή αν θα προτιμήσεις την ανάγνωση κάποιου άρθρου.
Τα social media εχθροί της ανάγνωσης; Κατά τη γνώμη μου, δεν είναι a priori αλλά μόνο αν και όταν εμείς κάνουμε κακή διαχείριση του χρόνου μας. Όταν αφεθούμε στη γοητεία τους και εγκαταλείψουμε πιο δημιουργικές και ευχάριστες ενασχολήσεις. Έχουμε τη δυνατότητα να αντισταθούμε και, για παράδειγμα, το βράδυ να μας βρει ο ύπνος με ένα βιβλίο αγκαλιά και όχι το κινητό μας στο χέρι.
