Η συστημική ψυχοθεραπεία βασίζεται στη γενική θεωρία των συστημάτων και αποτελεί την εφαρμογή της στον χώρο της ψυχικής υγείας. Η συστημική θεωρία διατυπώθηκε από τον Ludwig von Bertalanffy . Συνιστά ένα μοντέλο θεώρησης της πραγματικότητας που αναπτύχθηκε αρχικά στο χώρο της μηχανικής και μετέπειτα άρχισε να εφαρμόζεται σε όλο το φάσμα των επιστημών.
Πώς λειτουργεί η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία:
H συστημική ψυχοθεραπεία περιλαμβάνει πολλά είδη όπως η συστημική ατομική ψυχοθεραπεία, η ομαδική, η οικογενειακή και η συστημική ψυχοθεραπεία ζεύγους. Η συστημική προσέγγιση στα πλαίσια της ψυχοθεραπείας εστιάζει στην αντίληψη των ατόμων, ως μέλη ενός συστήματος, που αλληλεπιδρούν με άλλα μέλη του ίδιου συστήματος (π.χ. οικογένεια) ή άλλων συστημάτων στα οποία συμμετέχουν(π.χ. χώρος εργασίας). Ουσιαστικά, διερευνά τον τρόπο με τον οποίο σχετίζονται τα άτομα, την ποιότητα των σχέσεών τους, τους ρόλους που έχουν αναλάβει από το παρελθόν έως τώρα. Ειδικότερα, εξετάζει το ”πώς” δημιουργήθηκε μια δυσμενής κατάσταση χωρίς να αποβλέπει στην απόδοση αιτιών.
Καθώς λοιπόν το άτομο επηρεάζεται από τα συστήματα και το αντίστροφο, ο κύριος στόχος της συστημικής ψυχοθεραπείας είναι η βελτίωση των σχημάτων σχέσεων που οικοδομεί το άτομο. Απώτερος σκοπός η ατομική του ανάπτυξη. Συνεπώς, στη συστημική ψυχοθεραπεία η προσωπική εξέλιξη του ατόμου, οι αλλαγές και οι δυσκολίες στην ζωή του εξετάζονται σε συνάρτηση με τις εξελικτικές φάσεις των συστημάτων στα οποία ζει. Ωστόσο, αυτό που πρέπει να σημειωθεί είναι ότι αυτή η θέαση του ατόμου υπό αυτό το πρίσμα δεν αποβλέπει στην απενοχοποίηση και την θυματοποίηση του. Αντιθέτως το ωθεί να αντιληφθεί τα δυσλειτουργικά μοτίβα σχέσεων που αναπαράγει και να τα διακόψει.
Βασικές ιδέες της συστημικής ψυχοθεραπείας:
Το σύστημα και η επαγωγική σκέψη
Ως σύστημα ορίζεται ένα σύμπλεγμα στοιχείων που διακατέχονται από αλληλεξάρτηση και αλληλοεπηρεάζονται. Το σύστημα αποτελεί μια οργανική ενότητα και οποιαδήποτε αλλαγή σε κάποιο στοιχείο του μεταβάλλει ολόκληρο το σύστημα. Μια οικογένεια, οι μαθητές σε μια τάξη, οι εργαζόμενοι σε μια επιχείρηση αποτελούν ανθρώπινα συστήματα, τα οποία επηρεάζουμε και μας επηρεάζουν αντίστοιχα. Το άτομο λοιπόν στη συστημική προσέγγιση αναλύεται στο πλαίσιο (περιβάλλον) που ανήκει και μάλιστα κυριαρχεί η επαγωγική σκέψη, δηλαδή εξετάζεται το σύνολο και όχι τα μέρη. Ελέγχουμε λοιπόν τη συμπεριφορά σε ένα σύνολο κι αν δεν έχει αποτέλεσμα εξετάζουμε το μεγαλύτερο σύνολο στο οποίο ανήκει αυτό. Επομένως, όταν παρεμβαίνουμε σε ένα επίπεδο του συστήματος προκαλούμε αλλαγές και στα υπόλοιπα.
Η έμφαση στη δυναμική και στη δομή των σχέσεων
Τα προσωπικά προβλήματα του ατόμου, με βάση αυτή την οπτική δεν αποτελούν πλέον ατομική υπόθεση. Σχετίζονται άμεσα με τις αλληλεπιδράσεις και τις σχέσεις μέσα σε πολλά πλαίσια, οικογενειακά, σχολικά και περαιτέρω κοινωνικές επαφές και επιρροές. Τα συμπτώματα που εμφανίζει λοιπόν το άτομο μπορεί να αποτελούν εκφραστή της γενικότερης δυσλειτουργικής κατάστασης, που επικρατεί στα συστήματα στα οποία ανήκει. Τα συστήματα προκειμένου να διατηρηθούν ακέραια διαιρούνται σε υποσυστήματα που απαιτούν την κατάλληλη οριοθέτηση.Τα όρια, οι κανόνες, η δομή και η ιεραρχία ενός συστήματος καθορίζουν την υγεία και την ορθή λειτουργία του συστήματος και κατ’ επέκταση την υγεία του ατόμου.
Η ύπαρξη κυκλικής αιτιότητας και η διατήρηση της ομοιόστασης
Η εξέταση των συστημάτων και των αλλαγών που υφίστανται σε αυτά αποτελούν απόρροια των αλληλεπιδράσεων των ατόμων και των συστημάτων και για αυτό το λόγο κυριαρχεί η παράλληλη αιτιότητα. Κάθε αλλαγή σε ένα μέλος του συστήματος επηρεάζει όλα τα μέλη του συστήματος. Επίσης, λαμβάνεται υπόψη ότι τα συστήματα βρίσκονται σε διαρκή αναζήτηση της ομοιόστασης. Δηλαδή της ισορροπίας και της σταθερότητας και χρησιμοποιούν μηχανισμούς ανατροφοδότησης για να την επιτύχουν.
Η έμφαση στα μεταβατικά στάδια του συστήματος και τα προσωπικά βιώματα των μελών
Ο κύκλος ζωής ενός συστήματος και οι σταδιακές αλλαγές οι οποίες συντελούνται σε αυτό αποτελούν κομβικά σημεία για τη λειτουργία του και εξετάζονται στη συστημική προσέγγιση. Επιπλέον, οι προσωπικές εμπειρίες και η οπτική του κάθε μέλους είναι σημαντική, αν και δεν αποτελεί μια αντικειμενική άποψη. Συμβάλλει όμως στη δημιουργία μιας κοινής οπτικής μέσω της συναίνεσης των αλληλεπιδράσεων όλων των μελών
Πηγές:
https://mariakalea.gr/ti-ine-systimiki-psychotherapia/
https://www.aftognosia.gr/
https://www.iatronet.gr/ygeia/psyxiki-ygeia/article/7321/systimiki-psyxotherapeia.html
