H κάνναβη χρησιμοποιείται από τα αρχαία χρόνια. Επί χιλιάδες έτη οι άνθρωποι αξιοποιούσαν τις ίνες της για να φτιάξουν χρήσιμα αντικείμενα της καθημερινότητας, όπως ρούχα, σκοινιά, χαρτί. Συναντάται σε ποικίλα εδάφη και υψόμετρα, καθώς διακρίνεται από μεγάλη προσαρμοστικότητα. Η κάνναβη συχνά αναφέρεται και ως χασίς. Το όνομα χασίς προέρχεται από την αραβική γλώσσα, στην οποία σημαίνει χόρτο.
Αναφορά της κάνναβης στην Ελλάδα συναντούμε στις περιγραφές του Ηροδότου. Η κάνναβη χρησιμοποιούταν στην Ελλάδα τόσο για την κατασκευή υφασμάτων όσο και για πρόκληση εφορίας στις θρησκευτικές τελετές. Χρήση της κάνναβης για θεραπευτικούς σκοπούς συναντούμε ήδη από το 2.000 π.Χ., κυρίως στην Κίνα και την Ινδία.
Ενώ η κάνναβη καλλιεργούταν ελεύθερα από τον 13ο ως το 19ο αιώνα, στις αρχές του 20ου συναντάμε την απαγόρευση της χρήσης και της καλλιέργειάς της στην Ευρώπη και την Αμερική. Στην Ελλάδα, συγκεκριμένα, η χρήση κάνναβης απαγορεύτηκε το 1920. Σήμερα, η απαγόρευση αυτή εξακολουθεί να ισχύει για τις περισσότερες χώρες.
Χρήση της κάνναβης για θεραπευτικούς σκοπούς
Η Δ-9-τετραϋδροκανναβινόλη (THC), το γνωστό δραστικό στοιχείο της κάνναβης, ανακουφίζει από τα συμπτώματα που εμφανίζουν οι καρκινοπαθείς μετά τη χημειοθεραπεία και τα συμπτώματα από ορισμένες διαταραχές κίνησης. Είναι δυνατόν να ελέγξει τις επιληπτικές κρίσεις σε άτομα με επιληψία και να μειώσει την ενδοφθάλμια πίεση σε ασθενείς με γλαύκωμα (ασθένεια του οφθαλμού), ενώ έχει χρησιμοποιηθεί και ως διεγερτικό της όρεξης σε ασθενείς με AIDS.
Χρήση της κάνναβης για ψυχαγωγικούς σκοπούς
Η κάνναβη χρησιμοποιείται ευρέως και για ψυχαγωγικούς σκοπούς. Ο συνηθέστερος τρόπος χρήσης της είναι με το κάπνισμα, είτε σκέτη είτε αναμειγμένη με καπνό. Μπορεί όμως να ανακατευθεί και με το φαγητό -συνήθως με κάποιο γλυκό- ή να καταναλωθεί με τη μορφή ροφήματος. Η TCH της κάνναβης σε μικρές δόσεις έχει κατασταλτικές-υπνωτικές δράσεις στο άτομο, ενώ σε μεγάλες δόσεις προκαλεί ευφορία ή και ψευδαισθήσεις.
Η ΤCH έχει δικό της υποδοχέα στον εγκέφαλο. Η κάνναβη μπορεί να μιμείται μια φυσική ουσία του εγκεφάλου, που ονομάζεται ανανδαμίδιο. Tο ανανδαμίδιο είναι ένα ενδοκανναβινοειδές και παράγεται φυσικά, π.χ. μέσα από την σωματική άσκηση. Προκαλεί εφορία και λειτουργεί ως αναλγητικό.
Κάνναβη και ψύχωση
Διάφορες έρευνες υποστηρίζουν μια αυξημένη συσχέτιση ανάμεσα στη χρόνια χρήση κάνναβης και την εκδήλωση ψύχωσης ή ψυχωτικών επεισοδίων (Kolb & Whishaw, 2011. Pinel, 2009). Η μαριχουάνα περιέχει πάνω από 400 ουσίες και πολλές από αυτές μοιάζουν με την TCH στη δομή τους. Επομένως, δεν έχει διαλευκανθεί αν η εμφάνιση ψύχωσης σχετίζεται με την TCH ή κάποια άλλη ουσία της κάνναβης. Η αλήθεια είναι ότι οποιαδήποτε ουσία της, πέρα από την TCH, θα μπορούσε να προκαλέσει ψυχωτικά συμπτώματα.
Πρέπει, όμως, να είμαστε προσεκτικοί με την ερμηνεία των ερευνητικών αποτελεσμάτων. Η συσχέτιση της χρήσης κάνναβης και της ψύχωσης δεν πρέπει να παρερμηνεύεται ως σχέση αιτίας, δηλαδή ότι η κάνναβη προκαλεί ψύχωση. Ο μεγάλος αριθμός περιπτώσεων ψυχώσεων από άτομα που έκαναν χρήση κάνναβης εγείρει υποψίες για μια σχέση ανάμεσά τους, η οποία φυσικά χρήζει περαιτέρω διερεύνησης.
Αυτό που φαίνεται πιο πιθανό είναι πως ο κίνδυνος αυξάνεται για τους χρήστες εκείνους που έχουν ήδη προδιάθεση για ψύχωση. Με άλλα λόγια, οι ουσίες της κάνναβης λειτουργούν ως πυροδότες για την εκδήλωση ψυχωτικών φαινομένων σε όσους έχουν τη γενετική προδιάθεση για κάτι τέτοιο.
Ποιες είναι οι συνήθεις επιπτώσεις της χρήσης κάνναβης; Προκαλεί εξάρτηση η κάνναβη; Είναι επικίνδυνη; Περισσότερες πληροφορίες στο επόμενο άρθρο.
Βιβλιογραφία:
Pinel, J.P.J. (2009). ΒΙΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Αθήνα: Ίων/εκδόσεις έλλην, 2011.
Kolb, B., & Whishaw., I. Q. (2011). Εγκέφαλος και συμπεριφορά. Αθήνα: Πασχαλίδης.
Στοιχεία για τις εξαρτησιογόνες ουσίες (2003). Αθήνα: Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής – Ο.ΚΑ.ΝΑ. *
*Το υλικό “Στοιχεία για τις εξαρτησιογόνες ουσίες” διατίθεται δωρεάν στο διαδίκτυο:
