Η ενεργητική ακρόαση αποτελεί μια δεξιότητα επικοινωνίας που στηρίζεται στην ενσυναίσθηση. Θα μπορούσε να περιγραφεί ως ένας τρόπος με τον οποίο κατανοούμε και αποδεχόμαστε το συνομιλητή μας σεβόμενοι τις απόψεις του. Πρόκειται, λοιπόν, για μια διαδικασία που απαιτεί βαθιά ενδοσκόπηση και συγκέντρωση.
Πώς μπορεί να παρερμηνευθεί η ενεργητική ακρόαση:
Κατά καιρούς, πολλοί είναι αυτοί που δίνουν λανθασμένη ερμηνεία στην έννοια της ενεργητικής ακρόασης. Σε καμία περίπτωση, η ικανότητα αυτή δεν απαιτεί από τον συνομιλητή να επαναλαμβάνει τα λόγια του άλλου χωρίς να εκφράζει την γνώμη του. Αν αυτό συνέβαινε δεν υπήρχε ουσιαστικό νόημα ώστε να εξελιχθεί η συζήτηση μεταξύ των ανθρώπων. Η ενεργητική ακρόαση αφορά την επικοινωνιακή δεξιότητα που ορισμένα άτομα αναπτύσσουν ούτως ώστε να μπορούν να ακούν πραγματικά τι θέλει να πει ο διπλανός τους. Όπως εύστοχα έχει σημειώσει ο Carl Rogers «Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ακούν με την πρόθεση να καταλάβουν. Ακούν με την πρόθεση να απαντήσουν». Το εν λόγω επικοινωνιακό σφάλμα έρχεται να ”διορθώσει” η ενεργητική ακρόαση. Ακούγοντας τον άλλον, αφουγκραζόμαστε τους προβληματισμούς του, μοιραζόμαστε τις αγωνίες του και τους φόβους και εν τέλει μπορούμε να βοηθήσουμε να ξεπεραστούν τα εμπόδια που ορθώνονται μπροστά του.
« Η αδυναμία του ανθρώπου να επικοινωνήσει είναι το αποτέλεσμα της αποτυχίας του να ακούσει αποτελεσματικά» Rogers
Πώς θα μπορούσαμε να καλλιεργήσουμε την ενσυναίσθηση μας:
Ο ψυχολόγος Willard Harley εντόπισε τις 10 πιο κοινές συναισθηματικές ανάγκες των ατόμων σε σχέσεις εταίρων (Harley, 2001). Μεταξύ αυτών των κορυφαίων 10 ήταν η ανάγκη για «οικεία συνομιλία». Περιέγραψε αυτήν την ανάγκη να ικανοποιείται με συζητήσεις για την ενημέρωση ή την υποβολή ερωτήσεων, συζητώντας θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος και την προθυμία να ακούσουν ο ένας τον άλλον. Πιο συγκεκριμένα, η οικεία συνομιλία απαιτούσε την παροχή και λήψη ξεχωριστής προσοχής. Επομένως, ένας τρόπος για να καλλιεργήσουμε αποτελεσματικά την ενσυναίσθηση μας είναι να γίνουν ενεργοί ακροατές. Εδώ, λοιπόν μπορείτε να βρείτε μερικές συμβουλές για το πώς μπορεί αυτό να επιτευχθεί.
Η θεωρία Gestalt και η ενεργητική ακρόαση
Είναι κοινή παραδοχή πως οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν έμφυτη τη τάση να ακούν αυτό που επιθυμούν. Κάτι το οποίο διατύπωσε και ο Fritz Perls, ο εισηγητής της θεωρίας Gestalt. Η διαδικασία κατά την οποία τα εξωτερικά ερεθίσματα γίνονται κτήμα μας, είναι εκλεκτική. Εναπόκειται, εν ολίγος, στην διακριτική ευχέρεια του καθένα από εμάς να κρίνει και να επιλέξει συνειδητά τι θέλει να δει, να ακούσει, να ενστερνιστεί.
Σε αυτό εδώ το σημείο, η ενεργητική ακρόαση αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο. Το άτομο δεν αναλώνεται σε θεωρίες και υποθετικά σενάρια. Αντ’ αυτού έχει τη δυνατότητα να λάβει το μήνυμα από τον συνομιλητή του και να το ερμηνεύσει όπως ο ίδιος θέλει. Ουσιαστικά, ο πομπός και ο δέκτης θέτουν τα θεμέλια για μια συζήτηση η οποία θα οδηγήσει γρηγορότερα στην Αλήθεια. Ο δέκτης, εναποθέτοντας όλη του την προσοχή και το ενδιαφέρον του στον πομπό, ελαχιστοποιεί την πιθανότητα να προκύψει ”επικοινωνιακό κενό”. Αντιλαμβάνεται με σαφήνεια και ακρίβεια το μήνυμα , ενώ στην περίπτωση παρεξήγησης μπορεί ευκολότερα να αποκαταστήσει τα λεγόμενα του διπλανού του.
Όπως γίνεται αντιληπτό, η ενεργητική ακρόαση συνιστά ένα πολύτιμο μέσο ώστε να διεξαχθεί με επιτυχία μια συζήτηση. Πομπός και δέκτης συνυπάρχουν αρμονικά χωρίς ο ένας να προσπαθεί να καλύψει τον άλλον. Ως εκ τούτου, η ενεργητική ακρόαση μας δείχνει τον δρόμο προς την καλλιέργεια ή την ενδυνάμωση της ενσυναίσθησής μας. Μιας κρυφής δύναμης που αποδεικνύεται ιδιαιτέρως χρήσιμη στην καθημερινή μας ζωή.
Πηγές:
- Active Listening: The Art of Empathetic Conversation από https://positivepsychology.com/active-listening (Ανακτήθηκε στις 13/09/2020, 13:02)
- What’s the Difference Between Hearing and Listening? από https://www.healthline.com/health/hearing-vs-listening (Ανακτήθηκε στις 13/09/2020, 13:02)
- Active listening skills from Dianne Grande, Ph.D. από https://www.psychologytoday.com/us/blog/in-it-together/202006/active-listening-skills (Ανακτήθηκε στις 13/09/2020, 13:02)
- Η τέχνη της ενεργητικής ακρόασης από την Ανθούσα Παπαευθυμίου από https://www.psychologynow.gr/arthra-psyxologias/sxeseis/epikoinonia/8838-i-texni-tis-energitikis-akroasis.html (Ανακτήθηκε στις 13/09/2020, 13:10)
