Όταν ακούμε τη λέξη “εθισμός”, το μυαλό μας κατακλύζουν αρνητικά συναισθήματα καθώς η ίδια η έννοια είναι συνυφασμένη με κάτι το “κακό”. Τα είδη του εθισμού μπορεί να είναι πολλά, γιατί πολλών ειδών είναι και οι ουσίες και οι καταστάσεις με τις οποίες μπορεί ένα άτομο να εθιστεί. Δύο μεγάλες κατηγορίες εθισμού αποτελούν ο εθισμός σε ουσίες οι οποίες προκαλούν μεταβολές στον οργανισμό με τρόπο που εθίζουν το άτομο στη χρήση (πχ. ναρκωτικές ουσίες, κάπνισμα) αλλά και ο εθισμός σε “καταστάσεις” που προκαλούν ευχαρίστηση (πχ. τζόγος, φαγητό, σερφάρισμα στο ίντερνετ) .
Το προφίλ του εθισμένου ατόμου
Σε γενικές γραμμές, ο εθισμός έχει να κάνει με την ανάγκη του ανθρώπου για επιβίωση καθώς αυτή η αίσθηση ευχαρίστησης που αποκομίζουμε από κάποιες πράξεις διεγείρει τον εγκέφαλο και καλύπτει βασικές ανάγκες μας. Συνηθίζουμε αυτή την αίσθηση και τείνουμε να την επαναλάβουμε. Όμως, υπάρχει μία διαφορά ανάμεσα στη συνήθεια και στην εξάρτηση. Αυτή η διαφορά έγκειται στην επιρρέπεια του ατόμου στο να εθιστεί. Έρευνες έχουν δείξει πως από βιολογικής άποψης άλλοι είναι περισσότερο και άλλοι λιγότερο πιθανόν να εθιστούν σε κάτι. Επίσης, σημαντικό ρόλο παίζει η κληρονομικότητα αλλά και η έμφυτη τάση των παιδιών να μιμούνται τους γονείς τους αλλά και τις συναναστροφές τους.
Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε τον εθισμό;
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των εθισμών είναι ότι η αντιμετώπιση τους καθ’εαυτή δεν αποτελεί τη λύση του προβλήματος. Κανείς δεν επιθυμεί να εθιστεί σε κάτι και αυτό είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό. Εάν πρόκειται για ένα αγαπημένο μας άτομο, πρέπει το θέμα να αντιμετωπιστεί με ψυχραιμία αλλά και να δημιουργηθεί μία σχέση εμπιστοσύνης. Βασική προϋπόθεση αποτελεί να επιθυμεί και το άτομο να συνεργαστεί καθώς η διαχείριση ενός εθισμένου ατόμου προκαλεί συναισθηματική εξάντληση και ξεσπάσματα.
Είναι αναγκαία η εμβάθυνση στο πρόβλημα με τη βοήθεια ενός ειδικού ο οποίος μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το είδος του εθισμού. Ο ίδιος θα προσπαθήσει να εντοπίσει πώς ο εθισμός λειτουργεί στο άτομο αλλά και ποια η έλλειψη που οδηγεί αυτό στο να αναζητά τρόπους να αποκτήσει ευχαρίστηση μέσω υποκατάστατων. Αυτή συνήθως είναι η δουλειά του ψυχοθεραπευτή. Σε πιο επείγουσες και επικίνδυνες καταστάσεις όπως ο εθισμός σε αλκοόλ και ουσίες, οπότε και η υγεία τίθεται σε τεράστιο κίνδυνο, τα ηνία αναλαμβάνουν εξειδικευμένα κέντρα απεξάρτησης τα οποία με τη βοήθεια πάλι ψυχοθεραπείας αλλά και άλλων πρακτικών βοηθούν το εθισμένο άτομο να επανέλθει σταδιακά.
