Ο ανεξιχνίαστος θάνατος συνέβη στην Κοπεγχάγη το 1968. Ήταν δολοφονία ή αυτοκτονία όπως ισχυρίζεται η αστυνομία; Τι λένε, άλλοτε ανοιχτά και θαρραλέα, άλλοτε κρυφά και δισταχτικά, οι φίλοι και οι συναγωνιστές του νεαρού άντρα; Σε κάθε περίπτωση, ο θάνατος του Κ. ήταν μυστηριώδης, καθώς βρέθηκε πυροβολημένος, από ελάχιστη απόσταση, στον δεξί κρόταφο, ενώ ο ίδιος ήταν αριστερόχειρας. Ποιος λέει την αλήθεια; Υπάρχει τεκμηριωμένη και ακλόνητη απάντηση;
Πρόκειται για τη νουβέλα “Η δολοκτονία”, ένα από τα λιγότερο γνωστά έργα του Βασίλη Βασιλικού. Ο ανεξιχνίαστος θάνατος του Κ. βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα. Συγκεκριμένα, στο μυστηριώδη θάνατο του αντιχουντικού αγωνιστή Γιώργου Μαυρογένη, στην Κοπεγχάγη το 1968. Αν και η συγκεκριμένη πόλη του ευρωπαϊκού Βορρά δεν κατονομάζεται με το πραγματικό της όνομα, ωστόσο, μέσα στο έργο γίνεται αναφορά στις γειτονικές χώρες, όπως και σε πραγματικά ιστορικά πρόσωπα της περιόδου εκείνης.
Ο Κ. είναι σημαντικός παράγοντας στην κοινότητα των Ελλήνων της χώρας όπου διαμένει και γνωστός αγωνιστής του αντιδικτατορικού κινήματος. Αποτελεί την “ψυχή” της οργάνωσης που με διάφορους τρόπους, από τη συγγραφή και διανομή προκηρύξεων, μέχρι το σχεδιασμό ένοπλων πράξεων σαμποτάζ στην Ελλάδα, προσπαθεί να αντισταθεί σε εκείνο που ο ίδιος θεωρεί “μεγάλη ντροπή”, την ύπαρξη της Χούντας στην πατρίδα του. Ο ανεξιχνίαστος θάνατος του, τόσο απρόσμενος και αναπάντεχος, θα αναστατώσει σημαντικά την ελληνική κοινότητα, την αντιστασιακή οργάνωση, τους συνδέσμους της στην Ελλάδα. Θα “θορυβήσει” την κυβέρνηση της χώρας που φιλοξενούσε τον Κ., οποία δεν επιθυμεί φασαρίες και μπλεξίματα.
Πολλοί παράγοντες θα κινητοποιηθούν για να μάθουν την αλήθεια. Άνθρωποι που τον νοιάζονταν, φίλοι του, αλλά και άτομα που έπαιξαν περίεργο ρόλο τις τελευταίες μέρες της ζωής του. Ο χαρακτήρας του δεν δικαιολογεί την αυτοκτονία, αλλά ούτε υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ενδεχόμενη δολοφονία. Η απορία παραμένει, ενώ οι μαρτυρίες των φίλων δεν ρίχνουν φως στο περιστατικό. Ο ανεξιχνίαστος θάνατος παραμένει τέτοιος παρά τις προσπάθειες διαλεύκανσης του.
Ο Βασίλης Βασιλικός γράφει μία νουβέλα σε ντοκιμενταρίστικο στιλ, θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελούσε το σενάριο ταινίας, όπως το “Ζ”, το πιο γνωστό μυθιστόρημα του, το οποίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο. Με τη “Δολοκτονία” ο συγγραφέας αποτίει φόρο τιμής, όχι μονάχα στο Γιώργο Μαυρογένη, αλλά και σε όλους τους αγωνιστές εκείνης της δύσκολης και μαύρης περιόδου. Ωστόσο, δεν κατασκευάζει ήρωες, ούτε εξιδανικεύει τις κοινότητες των αντιστασιακών Ελλήνων του εξωτερικού. Απεναντίας, παρουσιάζει τους ήρωες του με ελαττώματα και αδυναμίες. Ο ανεξιχνίαστος θάνατος ρίχνει σκιές αμφιβολίας και ενδεχόμενης ενοχής σε αρκετούς από την παρέα του ήρωα.
Η μικρή, αστυνομική νουβέλα διαβάζεται ευχάριστα, τόσο από όσους έχουν αναμνήσεις από εκείνα τα δύσκολα χρόνια, όσο και από τους νεότερους που ελάχιστα γνωρίζουν για την περίοδο της δικτατορίας στην Ελλάδα.
