Ποια είναι η αλήθεια που κρύβεται πίσω από την έννοια της αμφιθυμίας; Σε εποχές που το «δεν μπορώ» το μεθερμηνεύουμε σε «δεν θέλω» όταν πρέπει να πάρουμε κάποια απόφαση, ή σε στιγμές που αμφιβάλλουμε για την ύπαρξη διττών αισθημάτων για ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, πως εκδηλώνεται η αμφιθυμία ενός ατόμου στην καθημερινότητα ;
‘‘Η δοκιμασία για μιας πρώτης τάξεως ευφυΐα είναι η ικανότητα να συγκρατείς δύο αντίθετες ιδέες στο μυαλό, ταυτόχρονα (F.Fitzgerald)’’
Η ερμηνεία της αμφιθυμίας (ambivalence) ως η ταυτόχρονη ύπαρξη αντίθετων ή αντικρουόμενων τάσεων, συμπεριφορών και συναισθημάτων απέναντι σε ένα πρόσωπο ή αντικείμενο, μας εισάγει κατευθείαν στην σημασία του διχασμού της. Τι αποκαλύπτει, ωστόσο η αμφιθυμία σε συναισθηματικό επίπεδο;
Αγάπη ≠ Μίσος: Η αμφιθυμία ενέχει μέσα της τον συνδυασμό δύο αντίθετων κατ’ ουσίας συναισθημάτων. Σε πρώτο επίπεδο, η αγάπη ως επιθυμία εκφράζεται μέσω της έλξης. Βέβαια η διάκρισή της σε «λογική» αγάπη και «τρελή» αγάπη καθορίζει και τον δυαδικό της χαρακτήρα. Από τη μία, η λογική αγάπη που αισθάνεται κανείς εκδηλώνεται με ηρεμία, κατανόηση σε ένα κλίμα που το εμπνέουν η ασφάλεια και η σιγουριά. Από την άλλη, η τρελή ή αλλιώς η τοξική αγάπη που χαρακτηρίζεται από την αίσθηση ανασφάλειας, ζήλιας και φόβου και αναπτύσσεται σε σχέσεις πάθους όπου κυριαρχεί η επιθυμία για κτητικότητα. Σε περιπτώσεις όπου το μίσος κάνει την εμφάνισή του πάλι μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει σύνδεση με την αγάπη. Με άλλα λόγια η ανάγκη για αγάπη απουσιάζει και έτσι το άτομο επιλέγει να εκδηλώσει με αυτό τον τρόπο αυτού του είδους τη στέρηση. Και στις δύο καταστάσεις που το άτομο αναπτύσσει τα συναισθήματα της αγάπης και του μίσους εναλλασσόμενα, μπορούμε να πούμε ότι αδυνατεί να επιλέξει μια σαφή θέση απέναντι σε κάποιον ενώ τα μηνύματα που μεταφέρει είναι συνήθως αντιφατικά.
- Αποδοχή ≠ Απόρριψη: Είναι γνωστή η εναλλαγή των συναισθημάτων όταν το άτομο νιώθει πως γίνονται αποδεκτές οι ανάγκες του και αντιθέτως όταν βιώνει την απόρριψη ως δυσαρέσκεια και αδιαφορία από το περιβάλλον του. Η αμφιθυμία πολλές φορές μπορεί να γίνει αντιληπτή όταν το άτομο βρίσκεται σε σύγχυση. Η συμπεριφορά του δείχνει ότι αμφιταλαντεύεται στο να προσδιορίσει τα συναισθήματα του απέναντι σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Όταν ικανοποιούνται τα αιτήματά του εξιδανικεύει ως ένα μεγάλο βαθμό το άλλο άτομο ενώ όταν αυτά ματαιώνονται φανερώνει μία έντονη απογοήτευση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα εκδήλωσης αμφιθυμικής στάσης παρατηρείται στα βρέφη που λόγω μη αναπτυγμένης αντίληψης δεν μπορούν να αναγνωρίσουν ότι η μητέρα που καλύπτει ή ματαιώνει τις ανάγκες του είναι το ίδιο πρόσωπο.
- Νοσταλγία ≠ Απώλεια: Η αμφιθυμία μπορεί να εκδηλωθεί σε περίπτωση ανάκλησης στιγμών του παρελθόντος. Το άτομο βιώνει νοσταλγία στην ανάμνηση θετικών γεγονότων και καταστάσεων και την ίδια στιγμή περιβάλλεται από το αίσθημα απώλειας στην θύμησή τους. Διχάζεται ανάμεσα στην μελαγχολία και το πένθος. Η επιθυμία για αναβίωση ευχάριστων στιγμών δημιουργεί το κενό της απώλειας. Το άτομο πέφτει στην παγίδα να εξωραΐσει μία περασμένη εμπειρία καθώς η έκβασή της είναι γνωστή ενισχύοντας έτσι το αίσθημα ασφάλειας. Η ψευδαίσθηση αυτή προκαλεί το συναίσθημα θλίψης και προκαλεί πόνο στο άτομο καθώς συγκρούονται μέσα του η χαρά που συνδέεται με την ανάμνηση και η λύπη που καθιστά αδύνατη την αναπαραγωγή της ίδιας κατάστασης στο παρόν.
Εν κατακλείδι, ο ρόλος της αμφιθυμίας στις σχέσεις είναι σημαντικός. Μοιάζει με τεντωμένο σχοινί όπου τα δύο άκρα παλεύουν να έρθουν σε ισορροπία. Το άτομο με αμφιθυμική συμπεριφορά μπορεί να καλείται να ζυγίσει τα αντικρουόμενα συναισθήματα και να αποδεσμευτεί από το βάρος του διλήμματος αλλά μέσω της γνωστικής ερμηνείας των συναισθημάτων γίνεται δυνατή η απεμπλοκή του από αντιφατικές συμπεριφορές.
Πηγές:
- https://kerchtt.ru/el/ambivalentnyi-primery-upotrebleniya-ambivalentnost-lichnosti-patologiya-ili/
- http://healthnews.reporter.com.cy/psychology/article/3467/scheseis-kai-amfithymia
- https://www.allaboutparents.gr/psychologia/ti-einai-i-amfithymia-kai-pos-mporei-ena/
