Τον γύρο του διαδικτύου έκανε το βίντεο της Hana-Rawhiti Maipi-Clarke, μία από τις νεότερες εκλεχθείσες βουλευτές του Κοινοβουλίου της Νέας Ζήλανδιας. Στο εν λόγω βίντεο, η Maipi-Clarke φαίνεται να σκίζει το έγγραφο του νομοσχεδίου που προτάθηκε – ένα νομοσχέδιο εξαιρετικά αμφιλεγόμενο, καθώς θα ανέτρεπε μία από τις ιδρυτικές συνθήκες του κράτους με τον ιθαγενή λαό των Μαoρί. Στο Κοινοβούλιο ξεσπά χάος, καθώς η νεαρή βουλευτής ξεκινά μία ιεροτελεστία των Μαορί, το Χάκα, με άλλους βουλευτές να ακολουθούν το παράδειγμα της. Το νομοσχέδιο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε όλη τη χώρα, η πράξη ωστόσο των Μαορί βουλευτών, αποτέλεσε έναυσμα και πυροδότησε μία σειρά ειρηνικών κινητοποιήσεων, επιδεικνύοντας μία στάση που υποστηρίζει σθεναρά τον πολυπολιτισμικό χαρακτήρα της χώρας. Ποιος είναι όμως αυτός ο λαός και τι είναι το Χάκα που κατάφερε να ενώσει ένα κοινοβούλιο και κατά συνέπεια, ένα κράτος;
Η φυλή των Μαορί
Οι Μαορί είναι ο αυτόχθων πληθυσμός της Νέας Ζηλανδίας και αποτελούν έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς και αξιοσέβαστους πολιτισμούς της Ωκεανίας. Οι ρίζες τους εντοπίζονται στον 13ο αιώνα, όταν οι πρώτοι Μαορί κατοίκησαν τη Νέα Ζηλανδία, ορμώμενοι από την Πολυνησία. Φέρνοντας μαζί τους τις ναυτικές τους γνώσεις, μυθολογίες και παραδόσεις, δημιούργησαν μια κοινωνία βαθιά συνδεδεμένη με τον πολιτισμό τους, την οικογένεια και την ιερότητα της φύσης και της σχέσης του ανθρώπου με αυτήν.
Ο πολιτισμός των Μαορί χαρακτηρίζεται από τις πολύπλοκες φυλετικές δομές τους, τη βαθιά πνευματικότητα και τις παραδόσεις τους που περνούν από γενιά σε γενιά μέσω προφορικής παράδοσης. Για τον λόγο αυτό, η γλώσσα τους, η Τε Ρέο Μαορί, είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της ταυτότητάς τους. Παρότι η αποικιοκρατία έφερε προκλήσεις, όπως η απώλεια γης και δικαιωμάτων, οι Μαορί συνέχισαν να διεκδικούν την πολιτισμική τους κληρονομιά, έως και σήμερα, θεσπίζοντας τα δικαιώματα τους και διατηρώντας τις ρίζες τους με το παρελθόν τους. Σήμερα, έχουν σημαντική θέση στη Νέα Ζηλανδία, με πολιτιστική επιρροή σε τομείς όπως η τέχνη, η εκπαίδευση και η πολιτική.
Μαορί και Χάκα: και η πολισμική αξία του Χάκα
Το Χάκα είναι ίσως το πιο γνωστό πολιτιστικό στοιχείο των Μαορί παγκοσμίως. Πρόκειται για μια δυναμική – σχεδόν χορευτική – ιεροτελεστία, η οποία συνδυάζει έντονες κινήσεις του σώματος, ρυθμικά χτυπήματα, φωνές και εκφραστικές επιθετικές γκριμάτσες. Στον Χάκα, κάθε κίνηση έχει συγκεκριμένη σημασία, και η έντονη χρήση του σώματος αντιπροσωπεύει τη δύναμη και την αποφασιστικότητα. Οι κραυγές και οι εκφράσεις του προσώπου ενισχύουν το μήνυμα και την ενέργεια που εκπέμπει η ομάδα. Είναι μια υπενθύμιση της κοινής πορείας των Μαορί, καθώς οι συμμετέχοντες ενεργούν ως μία ενωμένη δύναμη. Παρόλο που σήμερα συνδέεται περισσότερο με την εθνική ομάδα ράγκμπι της Νέας Ζηλανδίας, τους All Blacks, η ιστορία του Χάκα έχει βαθιές πολιτισμικές και πνευματικές ρίζες.
Πολιτισμικά, το Χάκα χρησιμοποιούταν για πληθώρα ενεργειών. Χρησιμοποιούνταν πριν από μάχες για να εξυψώσει το ήθος των πολεμιστών και να τρομοκρατήσει τους αντιπάλους, αλλά και σε ειρηνικές περιστάσεις, όπως γιορτές και επιθανάτιες τελετές. Ο συμβολισμός του βασίζεται στην ενότητα, την έκφραση συναισθημάτων και τη σύνδεση με την ιερή πίστη τους. Το «Ka Mate», ένα από τα πιο διάσημα Χάκα, αφηγείται την ιστορία επιβίωσης του αρχηγού Te Rauparaha, που διέφυγε από τους εχθρούς του.
Σήμερα, το Χάκα αποτελεί κάτι παραπάνω από πολεμικός χαιρετισμός. Είναι ένα ενωτικό σύμβολο, ένα αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής ταυτότητας και υπερηφάνιας των Μαορί. Η ευρεία χρήση του Χάκα έχει προκαλέσει συζητήσεις γύρω από το σεβασμό και την πολιτιστική ιδιοποίηση, υπενθυμίζοντας την ανάγκη να εκτιμάται η ιστορία, γεγονός που αποδείχθηκε από τις αρνητικές αντιδράσεις στην ενέργεια της Hana-Rawhiti Maipi-Clarke και τον χαρακτηρισμό της ως «υπερβολική», «αντιεπαγγελματική» και πολλές φορές «παιδιάστικη». Παρά τις προκλήσεις όμως, η διατήρηση και προβολή του Χάκα είναι ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι Μαορί συνεχίζουν να τιμούν και να προβάλλουν τον πολιτισμό τους στον σύγχρονο κόσμο. Με τον συνδυασμό δύναμης, συναισθήματος και πνευματικότητας, το Χάκα παραμένει ένας ζωντανός θησαυρός του Μαορί πολιτισμού και πηγή έμπνευσης για την παγκόσμια κοινότητα, ενώ η στάση του Κοινοβουλίου αποτελεί αναίρετη απόδειξη του συλλογικού σθένους ενός λαού που πασχίζει να κρατήσει τον πολιτισμό του ζωντανό.
Πηγές
Armstrong K. (2024). Maori haka in NZ parliament to protest at bill to reinterpret founding treaty. BBC news. Τελευταία πρόσβαση: 06.12.2024
Κάκαρης Π. (2022). 10 πράγματα που πιθανόν να μην γνωρίζετε για τον πολιτισμό των Μαορί. geografikoi.gr. Τελευταία πρόσβαση: 06.12.2024
Βικιπαίδεια. Maori. enwikipedia.org. Τελευταία πρόσβαση: 06.12.2024
