Η Ναουάλ Ελ Σααντάουι (27 Οκτωβρίου 1931 – 21 Μαρτίου 2021) ήταν Αιγύπτια ιατρός, συγγραφέας και φεμινίστρια η οποία έγραψε πολλά βιβλία σχετικά με τη θέση των γυναικών στον μουσουλμανικό κόσμο, μέσω των οποίων κατήγγειλε την πρακτική της κλειτοριδεκτομής (που υπέστη και η ίδια σε μικρή ηλικία) και είναι διαδεδομένη σε διάφορες χώρες της Αφρικής και της Ασίας. Υπήρξε μία από τους ιδρυτές της «Αραβικής Ένωσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα» (Arab Association for Human Rights) και ίδρυσε την «Ένωση Αλληλεγγύης για τις Γυναίκες στον Αραβικό κόσμο» (Arab Women’s Solidarity Association), την «Ένωση για την Αγωγή Υγείας» (Health Education Association) και την «Ένωση Αιγυπτίων γυναικών συγγραφέων» (Egyptian Women Writer’s Association). Στο βιβλίο της με τίτλο «Φιρντάους» που κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 2019 από τις εκδόσεις Δώμα, σε μετάφραση Ελένης Καπετανάκη, η Σααντάουι φέρνει στο φως την σπαρακτική ιστορία ζωής μιας γυναίκας καταδικασμένης σε θάνατο, εξαιτίας ενός εγκλήματος που έχει διαπράξει με θύμα έναν άνδρα. Η συγγραφέας επισκέφθηκε την φυλακισμένη δέκα μέρες πριν την επικείμενη εκτέλεση της Φιρντάους και, μετά από αλλεπάλληλες προσπάθειες, κατάφερε να επικοινωνήσει μαζί της και να συνθέσει αυτό το βιβλίο, το οποίο αποτελεί την συγκλονιστική εξομολόγηση μιας ετοιμοθάνατης.
Το «Φιρντάους» της Ναουάλ Ελ Σααντάουι, είναι ουσιαστικά η πρωτοπρόσωπη αφήγηση της κρατούμενης, μια σπαραξικάρδια κατάθεση ψυχής. Η Φιρντάους ξεκινά την εξιστόρησή της από τα παιδικά της χρόνια, μιλώντας για τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης, την σεξουαλική παρενόχληση που υπέστη από συγγενικό της πρόσωπο, τον θάνατο και τις αρρώστιες με τις οποίες ήρθε αντιμέτωπη αλλά και τον διακαή της πόθο να σπουδάσει και να μορφωθεί. Στο Κάιρο, ζώντας πλέον στο πλευρό του θείου της, η Φιρντάους θα πάει για πρώτη φορά στο σχολείο, θα μπει εσώκλειστη σε οικοτροφείο και θα καταφέρει να αποφοιτήσει με έπαινο, κάτι που, ωστόσο, δεν θα της φανεί ιδιαίτερα χρήσιμο, αφού στις αραβικές χώρες οι γυναίκες δεν έχουν λόγο να μορφωθούν. Μοναδικός σκοπός της ύπαρξής τους είναι να παντρευτούν και να αποτελούν «κτήμα» του άνδρα που θα πληρώσει τους συγγενείς της ως αντίτιμο για τον γάμο αυτό. Η Φιρντάους το σκάει για να γλιτώσει το πρώτο προξενιό, όμως καταλήγει παντρεμένη με έναν αποκρουστικό άνδρα, σαράντα χρόνια μεγαλύτερό της, ο οποίος την κακομεταχειρίζεται και την κακοποιεί νυχθημερόν, αφού για την κοινωνία μέσα στην οποία ζουν, ο ξυλοδαρμός της γυναίκας είναι αποδεκτός. Η Φιρντάους καταλήγει στην πορνεία, γίνεται για λίγο κύρια του εαυτού της, ορίζει και κοστολογεί το κορμί της όσο εκείνη θεωρεί ότι αξίζει, όμως και πάλι νιώθει εγκλωβισμένη, αφού μπορεί να έχει καταφέρει να γίνει πλούσια, όχι όμως κι ευυπόληπτη. Η Φιρντάους ερωτεύεται και προδίδεται, μετατρέπεται σε μια «εξαπατημένη αγία», μια γυναίκα που έχει ζήσει ολόκληρη τη ζωή της υποδουλωμένη, μια γυναίκα που διψά για ελευθερία και είναι έτοιμη να πληρώσει κάθε τίμημα για να την αποκτήσει.
Το βιβλίο της Ναουάλ Ελ Σααντάουι, γραμμένο το μακρινό 1975, μοιάζει δυστυχώς πιο επίκαιρο από ποτέ, καθώς στρέφει την προσοχή ξανά στην έμφυλη βία, στις καταπιεσμένες ζωές των γυναικών σε κράτη της Ανατολής, στις ανδροκρατούμενες κοινωνίες που καταπατούν όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα όταν το άτομο που τα διεκδικεί είναι γυναίκα. Το «Φιρντάους» δεν είναι ένα σημαντικό βιβλίο μόνο εξαιτίας της φεμινιστικής του χροιάς, αφού υπερτονίζει τη σημασία του να υποστηρίζουμε η μία την άλλη, αλλά κυρίως επειδή μέσα από την πλήρως συνειδητοποιημένη αφήγηση της κύριας πρωταγωνίστριάς του, αναδεικνύεται η ανάγκη να αγαπάμε τον εαυτό μας και να παλεύουμε γι’αυτόν μέχρι τελικής πτώσης.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Δώμα. Βρείτε το εδώ.
