Η ψυχολογία του παιδιού και η σχολική του απόδοση
Η σχολική απόδοση δεν εξαρτάται μόνο από τις γνωστικές ικανότητες του παιδιού, αλλά σε μεγάλο βαθμό και από την ψυχολογία του. Το συναισθηματικό κλίμα μέσα στο οποίο μεγαλώνει, η αυτοεκτίμηση, οι σχέσεις με την οικογένεια και τους συνομηλίκους, καθώς και η ψυχική του ανθεκτικότητα αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες που επηρεάζουν την απόδοσή του στο σχολείο.
Ένα παιδί με θετική ψυχολογία, το οποίο νιώθει αποδεκτό και ασφαλές, είναι πιο πρόθυμο να εμπλακεί ενεργά στη μαθησιακή διαδικασία. Η αίσθηση ότι μπορεί να τα καταφέρει, καλλιεργεί το κίνητρο, την επιμονή και τη διάθεση για προσπάθεια. Αντίθετα, το άγχος, η ανασφάλεια ή η χαμηλή αυτοεκτίμηση ενδέχεται να οδηγήσουν στην αποφυγή, την έλλειψη συγκέντρωσης και τη μειωμένη απόδοση.
Η σχολική εμπειρία επηρεάζεται επίσης από τις σχέσεις με τους εκπαιδευτικούς και τους συμμαθητές. Ένα παιδί το οποίο δέχεται την αποδοχή και την ενθάρρυνση έχει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, ενώ η απόρριψη ή ο σχολικός εκφοβισμός μπορεί να δημιουργήσουν έντονη ψυχολογική πίεση, η οποία συχνά εκδηλώνεται με πτώση στις επιδόσεις.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η οικογένεια. Ένα σταθερό και υποστηρικτικό περιβάλλον, όπου οι γονείς δείχνουν κατανόηση αντί της υπερβολικής πίεσης, ενισχύει την ψυχική ισορροπία και τη διάθεση για μάθηση. Η ενθάρρυνση της προσπάθειας, ακόμη κι όταν το αποτέλεσμα δεν είναι το αναμενόμενο, βοηθά το παιδί να αναπτύξει εσωτερικό κίνητρο. Αντίθετα, η συνεχής κριτική και οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες συχνά προκαλούν άγχος αποτυχίας και χαμηλή σχολική επίδοση.
Τέλος, η ψυχολογική κατάσταση του παιδιού αντανακλάται και στη συμπεριφορά του στην τάξη. Η καλή διάθεση συνδέεται με τη συνεργασία, τη δημιουργικότητα και τη συμμετοχή, ενώ η απογοήτευση, η θλίψη ή η ένταση οδηγούν σε απόσυρση, αδιαφορία ή αντιδραστικότητα.
Συμπεράσματα
Συμπερασματικά, η ψυχολογία του παιδιού αποτελεί θεμέλιο λίθο της μαθησιακής διαδικασίας. Η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης, η καλλιέργεια θετικών σχέσεων με τους ενήλικες και τους συνομηλίκους, καθώς και η δημιουργία ενός περιβάλλοντος αποδοχής και στήριξης, είναι αναγκαίες προϋποθέσεις ώστε το παιδί να αποδώσει το μέγιστο των δυνατοτήτων του στο σχολείο.
Ένα χαρούμενο και ισορροπημένο παιδί είναι, τις περισσότερες φορές, κι ένας επιτυχημένος μαθητής.
Βιβλιογραφία
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Freeman.
Eccles, J. S., & Roeser, R. W. (2011). Schools as developmental contexts during adolescence. Journal of Research on Adolescence, 21(1), 225–241.
Παπαδάτος, Γ. (2018). Παιδοψυχολογία και Μάθηση. Εκδόσεις Πεδίο.
Wentzel, K. R. (2009). Students’ relationships with teachers as motivators of engagement in school: Academic and social pathways. Educational Psychologist, 44(2), 105–117.
