Με τον όρο Αρ Νουβό (Art Nouveau, Νέα Τέχνη) αναφερόμαστε στο διεθνές καλλιτεχνικό κίνημα που αναπτύχθηκε στα τέλη του 19 αιώνα μέχρι της απαρχές του 20 αιώνα. Η έλευση του εν λόγω καλλιτεχνικού ρεύματος συνδέεται με τις ραγδαίες κοινωνικές αλλαγές λόγω της έντονης βιομηχανικής ανάπτυξης και της επακόλουθης αστικοποίησης. Η Αρ Νουβό παρήγαγε νέες αισθητικές προσεγγίσεις έχοντας ως στόχο την αισθητική ανανέωση των μεγαλουπόλεων και την απαλλαγή από τα κλασικιστικά πρότυπα της προγενέστερης Μπέλ Επόκ.
Βασικά χαρακτηριστικά του εν λόγω κινήματος είναι η έμφαση στις ελεύθερες και ασύμμετρες γραμμές, τα κυματοειδή μοτίβα και τα έντονα διακοσμητικά στοιχεία. Η έμπνευση αντλείται κυρίως από το φυσικό και ζωικό βασίλειο και καλεί τον αστό των απαρχών του 20ου αιώνα να ξεφύγει από τον ασφυκτικό κλοιό των βιομηχανουπόλεων. Οι εκπρόσωποι του εν λόγω κινήματος απέβλεπαν στην δημιουργία ενός καλλιτεχνικού ρεύματος που θα αντιστάθμιζε την έντονη αστικοποίηση καθώς και την μαζική βιομηχανική παραγωγή που άκμαζε σταδιακά στα Ευρωπαϊκά αστικά κέντρα. Η κατάσταση στις πόλεις ήταν εμφανώς ”άσχημη” καθώς είχαν γεμίσει με ευτελείς και κακόγουστες βιομηχανικές κατασκευές, χωρίς κανένα ίχνος αρμονίας. Στην πορεία αναζήτησης του φυσικού στοιχείου, οι καλλιτέχνες της Art Nouveau επηρεάστηκαν έντονα από την ιαπωνική τέχνη. Στα γιαπωνέζικα έργα κυριαρχεί το φυσικό στοιχείο, η πανδαισία χρωμάτων καθώς και η διακοσμητική επιμέλεια. Σήμα κατατεθέν του ιαπωνικού στοιχείου στην Αρ Νουβό αποτελεί η οφιοειδής κίνηση ή κίνηση του μαστιγίου που χτυπά στον αέρα. Η εμμονή με την φυσική απόδοση της εικόνας βασίζεται στην πεποίθηση των εκπροσώπων του εν λόγω κινήματος ότι η λειτουργία του αντικειμένου θα πρέπει να υπαγορεύει την μορφή του. Πιστός ακόλουθος της ιαπωνικής ζωγραφικής και χαρακτηριστικός εκπρόσωπος τoυ εν θέματι κινήματος είναι ο Αυστριακός ζωγράφος Gustav Klimt, που έγινε ευρέως γνωστός με το έργο του “Το φιλί” όπου παρουσιάζει ένα ζευγάρι αγκαλιασμένο με τα σώματα των απεικονιζόμενων περιπλεγμένα μέσα σε περίτεχνες διακοσμητικές φόρμες. Eκτός από την ιαπωνική τέχνη, ένας άλλος βασικός παράγοντας που επηρέασε την τεχνοτροπία των καλλιτεχνών της Αρ Νουβό είναι το καλλιτεχνικό κίνημα των Arts & Crafts, το οποίο και στόχευε να θέσει ένα τέλος στον καθωσπρεπισμό της Βικτοριανής και της Γοτθικής εποχής, που δεν συνδέονταν πλέον με το νέο κύμα της βιομηχανικής ανάπτυξης.
Ένα άλλο βασικό χαρακτηριστικό της Αρ Νουβό είναι η τάση των καλλιτεχνών να καταργήσουν τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ των διάφορων μορφών τέχνης, γι’ αυτό και στοιχεία της Αρ Νουβό τα συναντάμε στην αρχιτεκτονική, στην γλυπτική, στην διακόσμηση εσωτερικών χώρων, στην βιοτεχνία, στην κατασκευή κοσμημάτων και σε άλλους τομείς. Ακόμα και μια από τις πιο ωραίες πόλεις στον κόσμο, πρόκειται για την πόλη Alesund στην Νορβηγία, είναι γνωστή για την αρχιτεκτονική της διαμορφωμένη σε στυλ Αρ Νουβό!
Χαρακτηριστικοί εκπρόσωποι του κινήματος παραμένουν στην αρχιτεκτονική ο Antoni Gaudi, ο Victor Horta και ο August Endel και στην ζωγραφική o Aubry Beardlsey, ο Edvard Much και χαρακτηριστικότερος όλων ο Gustav Klimt.
Αrt nouveau στην Ελλάδα
Το κίνημα της art nouveau δεν βρήκε ιδιαίτερη απήχηση στην Ελλάδα, χωρίς αυτό να σημαίνει πως το εν λόγω καλλιτεχνικό στυλ δεν άφησε τα ίχνη του και στην Αθηναϊκή κοινωνία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το “Hotel Εμπορικόν” στην πλατεία Αγίας Ειρήνης, το οποίο κηρύχθηκε αρχικά διατηρητέο το 2006 και σήμερα έχει μετατραπεί σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο.
