Θα σας έχει τύχει πολλές φορές να βλέπετε εικόνες και γεγονότα στον ύπνο σας που σας προκαλούν φόβο, αυτό που όλοι ονομάζουμε εφιάλτες. Οι εφιάλτες λοιπόν είναι όταν βλέπεις τρομακτικές εικόνες και πρόσωπα που σου προκαλούν φόβο και άγχος. Συνήθως, οι συχνοί εφιάλτες παρατηρούνται στην παιδική ηλικία, ωστόσο υπάρχουν και αρκετοί ενήλικοι που βλέπουν εφιάλτες. Τα όνειρα -άρα και τους εφιάλτες- τα βλέπουμε όταν είμαστε στην κατάσταση REM. Η κατάσταση αυτή είναι το πέμπτο στάδιο του ύπνου, στο οποίο τα μάτια μας κινούνται προς διαφορές κατευθύνσεις, η ανάσα μας γίνεται πιο γρήγορη και τα άκρα μας παραλύουν προσωρινά. Τις πρώτες πρωινές ώρες, ο ύπνος μας αποτελείται από περιόδους REM και από ελαφρύ ύπνο. Είναι η ώρα που βλέπουμε τα όνειρα. Η επιστήμη και συγκεκριμένα η ιατρική και η ψυχολογία προσπάθησαν να ερμηνεύσουν γιατί βλέπουμε όνειρα. Ακόμα πιο συγκεκριμένα, γιατί βλέπουμε εφιάλτες.
Η ερμηνεία του Φρόιντ:
Στο έργο του ο Φρόιντ “Η ψυχολογία των ονείρων” (1899) αναφέρει στα βασικά σημεία, ότι ο άνθρωπος εκφράζει τις σκέψεις του και τις κρυμμένες επιθυμίες του μέσα από τα όνειρα. Ο άνθρωπος έχει κάποιες κρυμμένες επιθυμίες, τις οποίες δεν εξωτερικεύει γιατί τις ελέγχει το υπέρ- εγώ. Μπορούμε να το φανταστούμε σαν έναν μηχανισμό κριτικής και λογοκρισίας των σκέψεων και των επιθυμιών μας. (Κιτσινέλη Σ.)
Πιο συγκεκριμένα, θεωρούσε πως τα κακά όνειρα είναι ένα τρόπος του εγκεφάλου να αποκτήσει τον έλεγχο των σκέψεων του που προκύπτουν από κακιές εμπειρίες. Ο Καρλ Γιούνγκ πίστευε πως δεν εκφράζουμε μόνο επιθυμίες που υπάρχουν στο υποσυνείδητο αλλά και στο συνειδητό, δηλαδή στην πραγματική μας ζωή. Στοιχεία των θεωριών του Φρόιντ αμφισβητήθηκαν. Όμως αρκετά σημεία θεωρούνται βασικά στοιχεία ακόμη και σήμερα για την ερμηνεία των ονείρων.
Οι εφιάλτες λοιπόν προσπάθησαν να ερμηνευτούν από μια πιο “ιατρική” πλευρά, αλλά και από μια ψυχολογική, ώστε να μπορέσουμε να κατανοήσουμε γιατί ίσως μας βασανίζουν στον ύπνο μας.
Ιατρική ερμηνεία:
Ένας από τους πιο απλούς λόγους για τον οποίο μπορεί να δεις ένα εφιάλτη είναι το βραδινό σου φαγητό. Η κατανάλωση τροφής, ειδικά όταν είναι μεγάλης ποσότητας πριν τον ύπνο, μπορεί να προκαλέσει εφιάλτες. Αυτό συμβαίνει επειδή, εκτός από το στομάχι, η καρδία και ο εγκέφαλος βρίσκονται σε εγρήγορση. Με αποτέλεσμα κάποιες φορές να βλέπουμε κακά όνειρα. Ένας επίσης απλός λόγος μπορεί να είναι η κατανάλωση αλκοόλ. Η μικρή ποσότητα αλκοόλ μπορεί να μας επιφέρει χαλάρωση, ειδικά μετά από μια δύσκολη και κουραστική μέρα. Όμως μετά την περίοδο της χαλάρωσης να μας επιφέρει μια ανησυχία που μπορεί να μας προκαλέσει εφιάλτες. Ωστόσο και η απεξάρτηση από αυτό μπορεί να τους προκαλέσει. Επίσης, ορισμένα φάρμακα που λαμβάνουμε μπορεί να προκαλέσουν αυτή την παρενέργεια. όπως ορισμένα αντικαταθλιπτικά, φάρμακα πίεσης και αντισταμινικά ή αποτοξίνωση από αυτά.
Ψυχολογική ερμηνεία:
Ωστόσο, η επίμονη παρουσία των εφιαλτών μπορεί να οφείλονται και σε ψυχολογικούς παράγοντες. Οι εφιάλτες θεωρούνται από τα βασικά συμπτώματα του μετα-τραυματικού στρες. Δηλαδή ένα άτομο μετά από ένα τραυματικό γεγονός ή μια επίθεση βλέπει επαναλαμβανόμενους εφιάλτες, οι οποίοι συνδέονται με αυτό το γεγονός. Το άτομο βιώνει άγχος που προέρχεται από μια καταπιεσμένη μνήμη ή από κάποιο γεγονός. Ωστόσο έρευνες έχουν αποδείξει πως η παρουσία τους είναι και σύμπτωμα κατάθλιψης. Άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη παραπονιούνται για συχνούς εφιάλτες. Ωστόσο η ύπαρξη τους δεν κυριαρχεί μόνο στις παραπάνω περιπτώσεις, μια στρεσογόνο περίοδο της ζωής μας είναι αρκετό για να μας φέρουν εφιάλτες. Όταν το άγχος κυριαρχεί στη ζωή μας γα ένα μεγάλο διάστημα και η ψυχολογία μας είναι πεσμένη είναι γόνιμο έδαφος για ανήσυχο ύπνο και εφιάλτες. Ωστόσο ακόμα και ο χαρακτήρας μας επηρεάζει αν θα δούμε πιο συχνά εφιάλτες η όχι.
Ο ερευνητής ύπνου και ψυχαναλυτής Ernest Hartmann βρήκε μέσα από έρευνες πως οι καλλιτεχνικές προσωπικότητες είναι πιο ευαίσθητες με αποτέλεσμα να έχουν πιο συναισθηματικά και ζωηρά όνειρα. Βέβαια υπάρχει και ξεχωριστή διαταραχή ύπνου όταν κάποιος έχει χρόνιους εφιάλτες. Οι εφιάλτες λοιπόν μπορεί να εμφανιστούν για ένα μικρό χρονικό διάστημα στην ζωή μας όμως αν μας διαταράσσουν την καθημερινότητα μας και την ποιότητα ζωή μας μπορούμε να συμβουλευτούμε έναν ειδικό.
πηγές:
Μπουντούρη Χριστίνα Ι. https://www.iatropedia.gr/eidiseis/giati-vlepete-sinechia-efialtes/35879/
Κυπραίου Π. http://www.psychotherapeia.net.gr/articles-psyxologoi-marousi-psyxotherapeftes-marousi/anhwdeis-diatarahes/229-nyhterinoi-efialtes-stous-enhlikes
Κιτσινέλη Σ. https://www.psychografimata.com/i-psichologia-ton-oniron/
http://socialpolicy.gr/2013/09/
https://www.psychologynow.gr/arthra-psyxikis-ygeias/egkefalos/ypnos/2781-i-simasia-tou-ypnou-rem-ton-oneirwn.html
