Λιγότερο γνωστό στο ευρύ κοινό αλλά εξαιρετικά σημαντικό για την ιστορική και επιστημονική του αξία, το Εγκληματολογικό Μουσείο της Αθήνας αποτελεί έναν από τους πιο ασυνήθιστους μουσειακούς χώρους της Ελλάδας. Βρίσκεται εντός της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και συγκεκριμένα στεγάζεται στο εργαστήριο Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. Επίσης είναι το πρώτο πανεπιστημιακό μουσείο στη χώρα μας και έχει ως αντικείμενο την Εγκληματολογία και την Ιατροδικαστική. Φιλοξενεί μια μοναδική συλλογή που αναδεικνύει την ιστορία του εγκλήματος και της εγκληματολογίας στην Ελλάδα από τα τέλη του 19ου αιώνα έως και τον 20ό αιώνα και σκοπός του είναι η καταγραφή, ταξινόμηση και ανάδειξη πειστηρίων εγκλήματος.
Ένα μουσείο για λίγους
Το μουσείο δεν είναι ανοιχτό στο ευρύ κοινό, καθώς η κύρια χρήση του είναι εκπαιδευτική. Λειτουργεί κυρίως για φοιτητές της Ιατρικής, της Νομικής και άλλων σχετικών επιστημών, αλλά δέχεται επισκέψεις μετά από ραντεβού ή στο πλαίσιο ειδικών ξεναγήσεων και εκδηλώσεων. Αυτή η επιλεκτικότητα προσδίδει στο μουσείο έναν αέρα μυστηρίου και ιδιαιτερότητας, καθιστώντας το ακόμα πιο ενδιαφέρον για όσους καταφέρουν να το επισκεφθούν.
Η ιστορία της δημιουργίας του
Το μουσείο ιδρύθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα (1932) με πρωτοβουλία του καθηγητή Ιατροδικαστικής Ιωάννη Γεωργιάδη, ο οποίος αναγνώρισε την ανάγκη για ένα εκπαιδευτικό εργαλείο που θα βοηθούσε τους φοιτητές να κατανοήσουν την εγκληματική συμπεριφορά μέσα από πραγματικά περιστατικά. Η συλλογή του ξεκίνησε με αντικείμενα από εγκληματολογικές υποθέσεις της εποχής, δείγματα όπλων, φωτογραφίες τόπων εγκλήματος, ιατροδικαστικά ευρήματα, έντυπο υλικό και άλλα ντοκουμέντα.
Μια σοκαριστική , πολύτιμη συλλογή
Η συλλογή του Εγκληματολογικού Μουσείου δεν είναι για τους λιγόψυχους. Περιλαμβάνει πάνω από 1500 εκθέματα που σχετίζονται με εγκλήματα, αυτοκτονίες, δηλητηριάσεις, ακόμη και ιατροδικαστικά ευρήματα από ιστορικές υποθέσεις που συγκλόνισαν την ελληνική κοινωνία. Ανάμεσα στα πιο εντυπωσιακά εκθέματα συγκαταλέγονται όπλα εγκλήματος, κρανία με εμφανή τραύματα, ανθρώπινα μουμιοποιημένα μέλη, φωτογραφίες τόπων εγκλήματος και προσωπικά αντικείμενα καταδικασμένων εγκληματιών. Πιο συγκεκριμένα, ορισμένα από τα χαρακτηριστικά εκθέματα είναι:
• Όπλα (πυροβόλα, μαχαίρια, αυτοσχέδια όπλα), που έχουν χρησιμοποιηθεί σε εγκλήματα ή αυτοκτονίες.
• Εκθέματα τοξικολογικού ενδιαφέροντος, όπως ναρκωτικές ουσίες, δείγματα από δηλητήρια κ.α.
• Ανθρώπινα δείγματα: δέρματα με τατουάζ, ανθρώπινα μέλη, κρανία, ταριχευμένα και διατηρημένα σε φορμόλη.
• Ταριχευμένα κεφάλια ληστών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον Γιαγκούλα.
• Η “Παρδάλα”, η μαχαίρα του Γιαγκούλα, με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που έχει όπως χαραγμένο μήνυμα κ.ά.
• Πλαστά τραπεζογραμμάτια του 19ου‐20ού αιώνα, αντικείμενα μαγείας και μαγγανείας, λαιμητόμος (γκιλοτίνα) της εποχής του Όθωνα κ.α.
Παρά τη μακάβρια φύση του, το μουσείο δεν στοχεύει στην πρόκληση εντυπώσεων, αλλά τη μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς, της βίας και των κοινωνικών παραγόντων που οδηγούν στο έγκλημα. Αποτελεί εργαλείο κατανόησης και πρόληψης και σε καμία περίπτωση αποτροπιασμού.
Η επιστημονική του σημασία
Το μουσείο συμβάλλει στην επιστημονική κατανόηση του εγκλήματος υπό το πρίσμα της επιστήμης διότι συνδυάζει στοιχεία της ιατροδικαστικής, της ψυχολογίας, της κοινωνιολογίας και της νομικής επιστήμης. Οι φοιτητές μαθαίνουν να αναλύουν πραγματικά περιστατικά, να αναγνωρίζουν παθολογικά ευρήματα και να κατανοούν πώς συνδέονται με συγκεκριμένες εγκληματικές συμπεριφορές. Μέσα από αυτήν τη διαδικασία καλλιεργείται μια πιο ανθρώπινη και ουσιαστική προσέγγιση στην αντιμετώπιση του εγκλήματος.
Ένα παράθυρο στο παρελθόν
Τα εκθέματα του μουσείου λειτουργούν και ως ιστορικά τεκμήρια μιας εποχής, αποκαλύπτοντας πολλά για τις κοινωνικές συνθήκες, τη φτώχεια, την έλλειψη εκπαίδευσης και τις ανισότητες που σε πολλές περιπτώσεις αποτέλεσαν το υπόβαθρο της εγκληματικής δράσης. Παρατηρώντας τα εκθέματα, ο επισκέπτης έρχεται σε επαφή όχι μόνο με τους δράστες, αλλά και με τα θύματα, την κοινωνική πραγματικότητα της εποχής και τον τρόπο που η Δικαιοσύνη και η Ιατρική προσπαθούσαν να κατανοήσουν και να αποδώσουν ευθύνες.
Ένας χώρος που προκαλεί προβληματισμό
Το Εγκληματολογικό Μουσείο της Αθήνας δεν προσφέρει μια ευχάριστη περιήγηση με την παραδοσιακή έννοια. Καλείται να παρουσιάσει και να αποδείξει τη θεωρία της Εγκληματολογίας «ο ένοχος ενός εγκλήματος πληροί τρεις προϋποθέσεις: είχε κίνητρο, είχε τα μέσα και είχε και την ευκαιρία». Προκαλεί ερωτήματα, ανατριχίλα και βαθύ προβληματισμό για τη φύση του ανθρώπου και της κοινωνίας. Είναι όμως αυτή ακριβώς η πρόκληση που το καθιστά μοναδικό. Εδώ το έγκλημα προσεγγίζεται σφαιρικά, με επιστημονικά τεκμήρια, σοβαρότητα και σεβασμό προς την ανθρώπινη ζωή.
Πηγές:
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. www.uoa.gr (Τελευταία προβολή: 12.10.2025)
Το άγνωστο και μακάβριο Εγκληματολογικό Μουσείο της Αθήνας. Ανακτήθηκε από www.kathimerini.gr. (Τελευταία προβολή: 12.10.2025)
