Το Σύνδρομο της Στοκχόλμης είναι ασφαλώς μία σοβαρή ψυχολογική διαταραχή, υπό την έννοια ότι αναφερόμαστε σε μία “φυσιολογική” αντίδραση, σε μία αφύσικη κατάσταση, αν και έχει αμφισβητηθεί από κάποιους επιστήμονες, καθώς δεν συμπεριλαμβάνεται στο DSMV, τη βίβλο των ψυχιατρικών διαταραχών και δεν έχει γίνει επαρκής ακαδημαϊκή έρευνα για το θέμα.
Πώς ορίζεται με μια απλή φράση
Οι ομάδες ανθρώπων, στις οποίες παρατηρείται το «Σύνδρομο της Στοκχόλμης», όπως ονομάστηκε από τους ψυχολόγους αυτό το συναισθηματικό δέσιμο μεταξύ εξουσιαστή και εξουσιαζόμενου, περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων θύματα αιμομιξίας ή trafficking, φυλακισμένους πολέμου, κακοποίηση παιδιών ή γυναικών κ.ά.
Σε πιο απλό επίπεδο, χρησιμοποιώντας ένα παράδειγμα από την καθημερινότητα, υπάρχουν φράσεις που ίσως έχουμε ακούσει στον περίγυρό μας, όπως: «ακούγεται τρελό, αλλά όσο και να με πλήγωσε, τον έχω ανάγκη στη ζωή μου», «παρ’ότι μου δηλητηρίασε τα καλύτερά μου χρόνια, δεν μπορώ να χωρίσω ή μου λείπει πολύ» κ.ά.
Υπακοή-συνεργασία με το θύτη
Προσπαθώντας να κατανοήσουμε την ψυχολογία ανθρώπων που πάσχουν από το σύνδρομο αυτό και έχουν αναπτύξει θετικά συναισθήματα για το θύτη τους, γεννάται εύλογα το ερώτημα: τι είδους επίδραση άσκησε ο θύτης στο θύμα, ώστε το τελευταίο να εκδηλώνει τέτοια συμπεριφορά, ενώ έχει δεχτεί κακοποίηση σε σωματικό ή συναισθηματικό επίπεδο;
Είναι φανερό πως οι επιδράσεις του θύτη στην ψυχολογία του θύματος είναι καταλυτικές, καθώς συχνά ανακαλύπτει πτυχές της προσωπικότητάς του που μοιάζουν με του δράστη, μπαίνει στη διαδικασία να κατανοήσει τους λόγους αυτής της συμπεριφοράς του, αισθανόμενο λύπη και όχι θυμό, δένεται συναισθηματικά και καταλήγει να προσαρμόζεται πλήρως στην εκάστοτε συναισθηματική κατάσταση του θύτη, έτσι ώστε να προστατευθεί και να προφυλάξει τον εαυτό του από το να πληγωθεί.
Αν επιχειρήσουμε να αναλύσουμε πιο διεξοδικά το σύνδρομο αυτό και να ψάξουμε το βαθύτερο νόημα τέτοιων συμπεριφορών, θα συνειδητοποιήσουμε πως η απάντηση σε αυτό το «ανεξήγητο» σύνδρομο κρύβεται στις ασυνείδητες διανοητικές διαδικασίες που διέπουν τις συμπεριφορές, τα συναισθήματα και τις σκέψεις μας.
Απενοχοποίηση του ευγενούς δράστη
Το κλειδί για την απελευθέρωση από το συγκεκριμένο σύνδρομο, το κρατά ο “ευγενής” δράστης, με αποτέλεσμα το θύμα να προσπαθεί να το αρπάξει, εξασφαλίζοντας αρχικά μία ευνοϊκότερη μεταχείριση από εκείνον. Αυτό, όμως, που δεν μπορεί να φανταστεί τη στιγμή εκείνη είναι πως μία προσπάθεια για στενότερη συναισθηματική επαφή με το χρήστη είναι μία τεράστια παγίδα. Ασυνείδητα αρχίζει να συμφωνεί με το θύτη και να ταυτίζεται με τις απόψεις του, θεωρεί ότι έχει κοινά στοιχεία με τον κακοποιό του σώματος ή της ψυχής του, τον απενοχοποιεί και έτσι φτάνει στο μελανότερο σημείο, όπου χτίζεται η ενσυναίθηση και η κατανόηση.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, σε αρκετές περιπτώσεις, το θύμα να εκδηλώνει αρνητικές συμπεριφορές προς την αστυνομία ή τους ανθρώπους που πραγματικά θέλουν να το βοηθήσουν και όταν τελικά απελευθερωθεί από το σύνδρομο αυτό και συνεχίζει να νιώθει θετικά συναισθήματα για το θύτη, παρά τη μέλαινα πραγματικότητα του παρελθόντος.
Πώς μπορούμε να χτίσουμε το συναισθηματικό μας σύστημα
Εν κατακλείδι, η πρόληψη είναι αυτή που θα δώσει τη λύση ενάντια στο σύνδρομο κι αυτό είναι σκόπιμο να ξεκινήσει από την παιδική ηλικία. Τα παιδιά μπορούν να μάθουν αρχικά από τους γονείς και έπειτα από το σχολείο πώς να αναγνωρίζουν οποιαδήποτε μορφή κακοποίησης και κυρίως να χτίζουν υγιείς ψυχικά προσωπικότητες, ικανές να δημιουργούν ισορροπημένες συναισθηματικά διαπροσωπικές σχέσεις. Με τον τρόπο αυτό, μπορούμε να ελπίζουμε σε πιο υγιείς ψυχικά κοινωνίες, κάτι το οποίο θα έδινε τη λύση σε πληθώρα άλλων προβλημάτων του πλανήτη.
