Ένας μικρός φόρος τιμής σ’ έναν πραγματικό τιτάνα του ευρωπαϊκού arthouse κινηματογράφου. Θυμόμαστε τον Béla Tarr μέσα από τις δικές του αγαπημένες ταινίες.
Με μια ριζοσπαστική και διαχρονικά προκλητική φιλμογραφία, ο Béla Tarr «αποχαιρέτησε» τη σινεφίλ κοινότητα στις 6 Ιανουαρίου 2026 – περίπου έναν χρόνο μετά τον θάνατο του David Lynch.
Οι ταινίες του Béla Tarr αποτελούν τον φόβο και τον τρόμο όσων πάσχουν από κακό attention span: μακρόσυρτα-μεγαλεπήβολα πλάνα, ελάχιστα και απολύτως μετρημένα cuts, εκτεταμένες στιγμές σιωπής, πολύπλοκοι χαρακτήρες με έντονο συναισθηματικό βάρος και απροκάλυπτα συμβολικές σεκάνς συνθέτουν τον πυρήνα του καλλιτεχνικού του ύφους.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να εξετάσουμε ποιες ταινίες θεωρούσε ο ίδιος σημαντικές (τόσο για προσωπική του απόλαυση όσο και για δημιουργική έμπνευση), προκειμένου να τον προσεγγίσουμε και να τον κατανοήσουμε σε βαθύτερο επίπεδο.
1. Aleksandr Nevsky (1938)
Μια επιβλητική ιστορική ταινία που συνδυάζει τον κινηματογράφο με την μυθολογία και την εθνική μνήμη. Ο Eisenstein δημιουργεί ένα έργο μεγάλης κλίμακας, όπου η εικόνα και ο ρυθμός βρίσκονται στο προσκήνιο, προσφέροντας ένα εμβληματικό παράδειγμα επικού κινηματογράφου.
Σύνοψη: Τον 13ο αιώνα, η Ρωσία βρίσκεται υπό την απειλή ξένων εισβολέων. Ο πρίγκιπας Alexander Nevsky ενώνει τον λαό και οργανώνει έναν πρόχειρα συγκροτημένο στρατό, με σκοπό να αποκρούσει την επίθεση των Τευτόνων Ιπποτών. Η ταινία βασίζεται σε πραγματικά ιστορικά γεγονότα και αναπαριστά τη θρυλική μάχη που έλαβε χώρα σε μία παγωμένη λίμνη κοντά στο Νόβγκοροντ.
Σκηνοθεσία: Sergei Eisenstein
Πρωταγωνιστούν: Nikolay Cherkasov, Nikolai Okhlopkov, Andrei Abrikosov
Κριτικές: IMDb (7.5/10), Letterboxd (3.8/5), Rotten Tomatoes (91%)
2. Au Hasard Balthazar (1966)
Μια λιτή και συγκινητική ταινία που παρατηρεί τη ζωή με εξαιρετική λεπτότητα. Ο Bresson χρησιμοποιεί ελάχιστα μέσα για να αφηγηθεί μια ιστορία γεμάτη ανθρωπιά, μετατρέποντας την καθημερινότητα σε σιωπηλή κινηματογραφική ποίηση.
Σύνοψη: Η ταινία αφηγείται τη ζωή ενός γαϊδάρου, του Balthazar, και τη σκληρή μοίρα που τον συνοδεύει. Αρχικά, ο γάιδαρος αποτελεί παιχνίδι ενός παιδιού κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών του διακοπών, όμως σύντομα περνά από χέρι σε χέρι, βιώνοντας κακομεταχείριση και εκμετάλλευση ως ζώο εργασίας. Παράλληλα, το κορίτσι που τον είχε αποκτήσει ως κατοικίδιο μεγαλώνει και η ίδια γίνεται θύμα συναισθηματικής κακοποίησης από έναν αδιάφορο και εγωιστή σύντροφο.
Σκηνοθεσία: Robert Bresson
Πρωταγωνιστούν: Anne Wiazemsky, Walter Green, François Lafarge
Κριτικές: IMDb (7.7/10), Letterboxd (4.1/5), Rotten Tomatoes (100%)
3. Berlin Alexanderplatz (1980)
Ένα φιλόδοξο και πολυεπίπεδο έργο που αποτυπώνει την κοινωνική πραγματικότητα και τη ψυχολογική ατμόσφαιρα του μεσοπολεμικού Βερολίνου. Ο Fassbinder σκιαγραφεί έναν κόσμο σκληρό και αντιφατικό, με έντονη δραματουργία και χαρακτήρες που παραμένουν χαραγμένοι στη μνήμη του θεατή για πάντα.
Σύνοψη: Στο Βερολίνο των τελών της δεκαετίας του 1920, ο Franz Biberkopf αποφυλακίζεται και αποφασίζει να ζήσει μια έντιμη ζωή. Ωστόσο, η προσπάθειά του να ξεφύγει από το παρελθόν του αποδεικνύεται μάταιη, καθώς σύντομα μπλέκεται ξανά στον εγκληματικό υπόκοσμο της πόλης.
Σκηνοθεσία: Rainer Werner Fassbinder
Πρωταγωνιστούν: Günter Lamprecht, Claus Holm, Hanna Schygulla
Κριτικές: IMDb (8.4/10), Letterboxd (4.2/5), Rotten Tomatoes (94%)
4. Frenzy (1972)
Ένα αγωνιώδες θρίλερ που δείχνει τον Hitchcock σε πλήρη δημιουργική φόρμα. Με ακρίβεια στη σκηνοθεσία και μονίμως παρούσα την αίσθηση της έντασης, η ταινία καθηλώνει τον θεατή, αποδεικνύοντας τη διαχρονική δύναμη του κλασικού σασπένς.
Σύνοψη: Το Λονδίνο ζει υπό τον τρόμο ενός κατά συρροή δολοφόνου, γνωστού ως «Ο Δολοφόνος με τη Γραβάτα». Όταν η πρώην σύζυγος του Richard Blaney δολοφονείται βάναυσα, ο ίδιος γίνεται ο βασικός ύποπτος της αστυνομίας. Κυνηγημένος και απελπισμένος, αναγκάζεται να τραπεί σε φυγή, προσπαθώντας να αποδείξει την αθωότητά του.
Σκηνοθεσία: Alfred Hitchcock
Πρωταγωνιστούν: Jon Finch, Barry Foster, Barbara Leigh-Hunt
Κριτικές: IMDb (7.4/10), Letterboxd (3.7/5), Rotten Tomatoes (89%)
5. M (1931)
Ένα από τα πιο επιδραστικά φιλμ του παγκόσμιου κινηματογράφου, που συνδυάζει το αστυνομικό στοιχείο με κοινωνικό προβληματισμό. Η σκηνοθεσία του Lang και η ατμόσφαιρα της ταινίας δημιουργούν ένα έντονο και καθηλωτικό κινηματογραφικό σύμπαν.
Σύνοψη: Στο Βερολίνο, ένας κατά συρροή παιδοκτόνος, ο Hans Beckert, γίνεται αντικείμενο εκτεταμένου ανθρωποκυνηγητού. Τα εγκλήματά του προκαλούν τέτοιο σοκ στην κοινωνία, ώστε ακόμη και ο ίδιος ο εγκληματικός υπόκοσμος στρέφεται εναντίον του. Με την αστυνομία και τους κακοποιούς να τον καταδιώκουν, ο Beckert συνειδητοποιεί πως ο κλοιός στενεύει, και έτσι οδηγείται σε μια αγωνιώδη προσπάθεια διαφυγής από τη δικαιοσύνη.
Σκηνοθεσία: Fritz Lang
Πρωταγωνιστούν: Peter Lorre, Fritz Lang, Ellen Widmann
Κριτικές: IMDb (8.3/10), Letterboxd (4.3/5), Rotten Tomatoes (100%)
6. Man with a Movie Camera (1929)
Συνεχίζουμε τη λίστα με τις αγαπημένες ταινίες του Béla Tarr, με μια τολμηρή και πρωτοποριακή κινηματογραφική εμπειρία. Χωρίς πλοκή ή διαλόγους, η ταινία γιορτάζει τη δύναμη της εικόνας και του μοντάζ, αποκαλύπτοντας τις απεριόριστες δυνατότητες του κινηματογράφου ως μέσου παρατήρησης της ζωής.
Σύνοψη: Ένας οπερατέρ περιπλανιέται στην πόλη με την κάμερα στον ώμο, καταγράφοντας στιγμές της καθημερινής αστικής ζωής, αποτυπώνοντας εύστοχα τον ρυθμό, την ενέργεια και τη δυναμική της σύγχρονης κοινωνίας.
Σκηνοθεσία: Dziga Vertov
Πρωταγωνιστούν: Mikhail Kaufman, Elizaveta Svilova
Κριτικές: IMDb (8.3/10), Letterboxd (4.3/5), Rotten Tomatoes (98%)
7. The Passion of Joan of Arc (1928)
Ένα μοναδικό κινηματογραφικό έργο που ξεχωρίζει για την ένταση των ερμηνειών και τη δύναμη των κοντινών πλάνων, από τα οποία, σχεδόν εξ ολοκλήρου, απαρτίζεται. Ο Dreyer δημιουργεί μια ταινία διαχρονικά υποβλητική, εστιάζοντας στο ανθρώπινο πρόσωπο και στη σύγκρουση της πίστης με την εξουσία.
Σύνοψη: Το 1431, η Ιωάννα της Λωρραίνης οδηγείται σε εκκλησιαστική δίκη με την κατηγορία της αιρετικής. Οι δικαστές επιχειρούν, με ψυχολογική πίεση και εξαντλητικές ανακρίσεις, να την εξαναγκάσουν να απαρνηθεί τα θρησκευτικά της οράματα, αποκαλύπτοντας τη σκληρότητα και την αδικία της διαδικασίας.
Σκηνοθεσία: Carl Theodor Dreyer
Πρωταγωνιστούν: Maria Falconetti, Eugene Silvain, André Berley
Κριτικές: IMDb (8.1/10), Letterboxd (4.4/5), Rotten Tomatoes (98%)
8. The Round-Up (1966)
Μια αυστηρή και πολιτικά φορτισμένη ταινία, χαρακτηριστική του ιδιαίτερου σκηνοθετικού ύφους του Jancsó. Με μακρόσυρτα πλάνα και ελεγχόμενη κίνηση της κάμερας και των ηθοποιών, το φιλμ εξετάζει τη βία και την καταστολή με τρόπο ψύχραιμο αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματικό.
Σύνοψη: Μετά την αποτυχημένη επανάσταση του Kossuth το 1848, άτομα που θεωρούνται υποστηρικτές της συλλαμβάνονται και στέλνονται σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Χρόνια αργότερα, αντάρτικες ομάδες εξακολουθούν να δρουν, γεγονός που οδηγεί τις αρχές σε μαζικές συλλήψεις υπόπτων, χρησιμοποιώντας κάθε μέσο για να εντοπίσουν και να εξαλείψουν την αντίσταση.
Σκηνοθεσία: Miklós Jancsó
Πρωταγωνιστούν: János Görbe, Zoltán Latinovits, Tibor Molnár
Κριτικές: IMDb (7.5/10), Letterboxd (4.ο/5), Rotten Tomatoes (100%)
9. Tokyo Story (1953)
Ένα από τα πιο τρυφερά και ανθρώπινα έργα του ιαπωνικού κινηματογράφου. Με απλότητα και λεπτό χιούμορ, ο Ozu παρατηρεί τις οικογενειακές σχέσεις και την εξελιξή τους στο πέρασμα του χρόνου, συνθέτοντας ένα ήρεμο αλλά αναντίρρητα συγκινητικό ποίημα.
Σύνοψη: Ο Shukishi και η σύζυγός του Tomi, ένα ηλικιωμένο ζευγάρι, ταξιδεύουν από το ήσυχο παραθαλάσσιο χωριό τους στο Τόκιο για να επισκεφθούν τα πλέον ενήλικα παιδιά τους. Απορροφημένα από τις υποχρεώσεις τους όμως, τα παιδιά δεν βρίσκουν χρόνο για τους γονείς τους, αφήνωντας μόνη τη Noriko, χήρα του νεότερου γιου που σκοτώθηκε στον πόλεμο, να τους προσφέρει ζεστασιά και φροντίδα.
Σκηνοθεσία: Yasujirô Ozu
Πρωταγωνιστούν: Chishu Ryu, Chieko Higashiyama, Setsuko Hara
Κριτικές: IMDb (8.1/10), Letterboxd (4.4/5), Rotten Tomatoes (100%)
10. Vivre Sa Vie (1962)
Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για το πραγματικό αριστούργημα του Jean-Luc Godard. Μια εμβληματική ταινία της Nouvelle Vague που συνδυάζει πειραματική φόρμα και κοινωνικό προβληματισμό βρίσκοντας μία εξαιρετική ισορροπία. Ο Godard αφηγείται με αποστασιοποίηση αλλά και χαρακτηριστική ευαισθησία την ιστορίας της Nana (Anna Karina), δημιουργώντας ένα έργο που συνεχίζει να συναρπάζει ακόμα και σήμερα.
Σύνοψη: Μέσα από δώδεκα αυτόνομα επεισόδια, η ταινία παρακολουθεί τη ζωή μιας νεαρής γυναίκας στο Παρίσι και τη σταδιακή της καταφυγή στο επάγγελμα της πορνείας.
Σκηνοθεσία: Jean-Luc Godard
Πρωταγωνιστούν: Anna Karina, Sady Rebbot, Monique Messine
Κριτικές: IMDb (7.8/10), Letterboxd (4.0/5), Rotten Tomatoes (91%)
