Στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων. Παράλληλα, ο καρκίνος παραμένει μία από τις πιο σοβαρές και ψυχολογικά φορτισμένες ασθένειες παγκοσμίως. Εύλογα, λοιπόν, προκύπτει το ερώτημα: λειτουργούν τα social media ως εργαλείο υποστήριξης για τους ασθενείς με καρκίνο ή το αντίθετο; Δηλαδή ενισχύουν την ψυχολογική πίεση και την παραπληροφόρηση;
Η απάντηση δεν είναι μονοδιάστατη. Αντιθέτως, η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να λειτουργήσουν τόσο ευεργετικά όσο και επιβαρυντικά. Και αυτό εξαρτάται από τον τρόπο χρήσης, το περιεχόμενο και την ψυχική κατάσταση του χρήστη.
Τα social media ως εργαλείο: Ενημέρωση, κοινότητα και ψυχολογική υποστήριξη
Καταρχάς, τα social media προσφέρουν άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες που αφορούν τον καρκίνο, τις θεραπευτικές επιλογές και τις τελευταίες επιστημονικές εξελίξεις.
Πολλοί οργανισμοί υγείας, πανεπιστήμια και ιατρικά ιδρύματα χρησιμοποιούν πλέον πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram και το X (πρώην Twitter) για να διαδώσουν έγκυρο και επικαιροποιημένο επιστημονικό περιεχόμενο.
Έτσι, οι ασθενείς και οι φροντιστές τους αποκτούν τη δυνατότητα να ενημερώνονται γρήγορα και να συμμετέχουν πιο ενεργά στη λήψη αποφάσεων που αφορούν τη θεραπεία τους.
Επιπλέον, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διευκολύνουν τη δημιουργία διαδικτυακών κοινοτήτων ασθενών.
Μέσα από ομάδες υποστήριξης, φόρουμ και προσωπικές αφηγήσεις, οι άνθρωποι που ζουν με καρκίνο μοιράζονται εμπειρίες, συναισθήματα και πρακτικές συμβουλές.
Ως αποτέλεσμα μειώνεται το αίσθημα μοναξιάς, ενώ ενισχύεται η αίσθηση ότι «δεν είμαι μόνος/η».
Σύμφωνα με μελέτες, η κοινωνική υποστήριξη συνδέεται με καλύτερη ψυχολογική προσαρμογή και σε ορισμένες περιπτώσεις, με βελτιωμένη ποιότητα ζωής.
Παράλληλα, η αφήγηση προσωπικών ιστοριών επιτρέπει στους ασθενείς να επαναπροσδιορίσουν την ταυτότητά τους πέρα από την ασθένεια.
Μέσα από τη δημόσια έκφραση, αρκετοί βρίσκουν νόημα, ενδυνάμωση και έναν τρόπο να επηρεάσουν θετικά άλλους ανθρώπους που βρίσκονται σε παρόμοια θέση.
Η αρνητική διάσταση: παραπληροφόρηση και ψυχολογική επιβάρυνση
Ωστόσο, τα social media δεν αποτελούν μόνο πηγή στήριξης. Αντιθέτως, συχνά λειτουργούν ως πεδίο διάδοσης παραπληροφόρησης.
Μη επιστημονικά τεκμηριωμένες θεραπείες, «θαυματουργές» δίαιτες και θεωρίες συνωμοσίας διαδίδονται ταχύτατα, εκμεταλλευόμενες την ευαλωτότητα των ασθενών.
Ως εκ τούτου, ορισμένοι χρήστες ενδέχεται να αμφισβητήσουν τις ιατρικές οδηγίες ή να καθυστερήσουν την κατάλληλη θεραπεία, με σοβαρές συνέπειες για την υγεία τους.
Επιπλέον, η συνεχής έκθεση σε αρνητικές ειδήσεις, εικόνες ασθένειας ή ιστορίες απώλειας μπορεί να ενισχύσει το άγχος και την κατάθλιψη.
Ιδιαίτερα για ασθενείς που βρίσκονται σε ευαίσθητες φάσεις της νόσου, η σύγκριση με άλλους – είτε πρόκειται για «επιτυχημένες» θεραπείες είτε για δραματικές εξελίξεις – μπορεί να δημιουργήσει ενοχές, φόβο ή αίσθημα αποτυχίας.
Ακόμη, η κουλτούρα της «θετικής σκέψης» που συχνά προβάλλεται στα social media μπορεί να ασκήσει έμμεση πίεση.
Όταν η ασθένεια παρουσιάζεται αποκλειστικά ως μάχη που «κερδίζεται» με θέληση και αισιοδοξία, οι ασθενείς που βιώνουν πόνο, θυμό ή εξάντληση ενδέχεται να αισθανθούν ότι δεν ανταποκρίνονται σε ένα άτυπο κοινωνικό πρότυπο.
Προς μια ισορροπημένη και συνειδητή χρήση
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, καθίσταται σαφές ότι η επίδραση των social media στους ανθρώπους με καρκίνο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ποιότητα του περιεχομένου και τον βαθμό κριτικής σκέψης του χρήστη.
Οι ειδικοί προτείνουν τη συνειδητή επιλογή αξιόπιστων πηγών ενημέρωσης και την αποφυγή υπερβολικής αφιέρωσης χρόνου στα social media. Και αυτά μπορούν να συνδυαστούν με τη συζήτηση και εξακρίβωση για την ισχύ οποιασδήποτε πληροφορίας/ ισχυρισμού με τον θεράποντα ιατρό.
Ταυτόχρονα, οι επαγγελματίες υγείας μπορούν να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο, καθοδηγώντας τους ασθενείς στη σωστή χρήση των ψηφιακών μέσων.
Με αυτόν τον τρόπο, τα social media μπορούν να μετατραπούν από πηγή πίεσης σε εργαλείο ενδυνάμωσης.
Συμπερασματικά
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι από μόνα τους ούτε «φίλος» ούτε «εχθρός» για τον καρκίνο.
Αντιθέτως, αποτελούν ένα ισχυρό μέσο που μπορεί να προσφέρει γνώση, στήριξη και ελπίδα, αλλά ταυτόχρονα ενέχει κινδύνους ψυχολογικής επιβάρυνσης και παραπληροφόρησης.
Επομένως, η ισορροπημένη, ενημερωμένη και κριτική χρήση τους συνιστά τον καθοριστικό παράγοντα ώστε να λειτουργήσουν ως βοήθεια και όχι ως πρόσθετη πίεση.
Πηγές
Suarez-Lledo, V., & Alvarez-Galvez, J. (2021). Prevalence of health misinformation on social media: systematic review. Journal of Medical Internet Research, 23(1), e17187. ~ Ανακτήθηκε από την ηλεκτρονική διεύθυνση: researchgate.net (Τελευταία ενημέρωση: 3.2.2026)
Moorhead, S. A., Hazlett, D. E., Harrison, L., Carroll, J. K., Irwin, A., & Hoving, C. (2013). A new dimension of health care: systematic review of the uses, benefits, and limitations of social media for health communication. Journal of Medical Internet Research, 15(4), e85. ~ Ανακτήθηκε από την ηλεκτρονική διεύθυνση: jmir.org Τελευταία ενημέρωση: 3.2.2026)
Attai, D. J., Cowher, M. S., Al-Hamadani, M., Schoger, J. M., Staley, A. C., & Landercasper, J. (2015).Twitter social media is an effective tool for breast cancer patient education and support. Journal of Medical Internet Research, 17(1), e10. ~ Ανακτήθηκε από την ηλεκτρονική διεύθυνση: scimatic.org Τελευταία ενημέρωση: 3.2.2026)
